ahmad donish va berdimurod berdaqning ta’lim-tarbiya va pedagogik qarashlari

PPTX 27 pages 1.7 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

педагогика тарихи mavzu:ahmad donish va berdimurod berdaqning ta’lim-tarbiya va pedagogic qarashlari reja: ahmad donish hayoti va ijodi berdimurod qarg‘aboy o‘g‘li (berdaq) xulosa foydalanilgan adabiyotlar ahmad donish hayoti va ijodi ahmad donish yoki ahmad kalla deb nom qozongan ahmad ibn mir nosir ibn yusuf al-xanafi as-siddiqiy al-buxoriy buxoro amirligida xix asrning oʻrtalarida yashab ijod etgan, ilgʻor fikrlari bilan nom qozongan shoir, mutafaxkir, maʼrifatparvardir. u 1827 yilda buxoro shahrida tugʻilgan. shu yerdagi maktab va madrasalarda bilim olib, oʻz davrining ilgʻor olimi va mutafakkiri darajasiga koʻtarildi. ahmad donish madrasada olgan bilimlar bilan kifoyalanmay, riyoziyot, falakiyot, adabiyot, musiqa, meʼmorchilik, tarix va falsafa bilan shugʻullandi, ayniqsa, sharq shoirlari va mutafakkirlarining asarlarini koʻp oʻqidi va oʻrgandi. ibn sino, umar hayyom, navoiy, fuzuliy, bedil asarlari bilan yaqindan tanishib, ularning fikrlaridan oʻz risolalarida keng foydalanishga intildi. falsafiy, ijtimoiy-siyosiy, badiiy masalalar bilan birga tabiiy fanlarni, ayniqsa, astronomiya ilmini oʻrganishga katta eʼtibor berdi. oʻzining taʼkidlashicha, astronomiya ilmini mirzo abdulfattohxon munajjimdan …

2 / 27

hikoyati axmadi kalla” deb nomlanuvchi qoʻlyozmada muallif turli tarixiy, adabiy, falsafiy masalalar haqida fikr yuritadi. u ulugʻbek davri, abdurahmon jomiy taʼlimoti, shialar va sunnalarni murosaga kelishtirish masalalariga bagʻishlangan risola ham yozgan. risolada islom tarixi, undagi turli yoʻnalishlarning kelib chiqish sabablari, rumiy, gʻazzoliy, jomiy, bedil kabi donishmandlarning bu masalalarga munosabatlari xususida bahs yuritilgan. ahmad donish ijtimoiy ilmlar sohasida markaziy osiyoning oʻtmish tarixi, fani, adabiyoti, davlatchiligi, dini kabi masalalariga oid hamda oʻziga xos mazmunga ega boʻlgan sheʼriy asarlar yaratish bilan birga tabiiy ilmlar, xususan astronomiya, kosmologiya muammolari ustida ham mutgasil tadqiqotlar olib borgan va bu sohada qator asarlar yozib qoldirgan. ahmad donish oʻzining “munozir al-kavokib” (“yulduzlarni kuzatish”) degan asarida falakiyot ilmiga oid muhim masalani hal qilgan. donish “risolat dar ilmi kurra” (“globus haqida risola”) ham yozgan boʻlib, unda globusning vazifasi va uning ilm uchun ahamiyati, undan amaliy foydalanish haqida gap boradi. 12 bobdan iborat boʻlgan “iztigʻroji bul va arzi balat” (“joylarning uzunligi …

3 / 27

iya bilan takqoslab, donish oʻz vatanini iqtisodiy va madaniy jihatdan orqada qolganligini koʻrsatib beradi va bu qoloqlikdan chiqish uchun ijtimoiy-siyosiy tuzumda islohotlar qilish zarurligini uqtiradi. donishning fikriga koʻra “davlat bir guruh kishilar ehtiyojlarini qondirish uchun emas, xalq manfaatlari uchun, mamlakatni obod qilish uchun xizmat qilmogʻi zarur. biz dunyoni gullab-yashnatish uchun, dengizlar kezib oʻrganish uchun, yer osti boyliklarini topish uchun, uning hamma qitalari va aholisini bilish uchun tugʻilganmiz” – deb yozgan edi donish. buning uchun hukmdor bilimdon, maʼrifatli, odil va oʻz fuqarolari manfaatlari uchun xizmat qilmogʻi shart. u qanday masalani hal qilmasin, eng avval oʻzini fuqaro oʻrnida, ularni esa oʻz oʻrnida tasavvur qilmogʻi lozim. ahmad donish ta’lim-tarbiya to’g’risida. buxoro amiri saroyida kotiblik va elchixona bilan birgalikda ma’rifat asoschisi (maorifparvari) ahmad maxdumi donish (1826-1897) “sankt-buxoro” jamiyatida bo‘ldi. u o‘zining mashhur “navodir-ul-vakoe” (“aql bovar qilmaydigan voqealar”) asarini hamda “risolai tarixi” nomli tarixiy asarini yozgan. donish oʻz asarlarida qoloq, feodal tuzum va uning amaliyotini …

4 / 27

metodikasi, buxorolik rasmiy ruhoniylar, ya’ni “ulamo”larning faoliyati va faoliyatini tanqid qilishdir. a.donish oʻzining “nodir hodisalar” va “tarixiy risola” asarlari bilan aniq va tabiiy fanlarning ashaddiy tarafdori sifatida shuhrat qozondi, ularni oʻrganishni oʻsha davrdagi maktab va madrasalardagi sxolastik oʻqitish uslublariga qarama-qarshi qoʻyadi. donish talabalarni real dunyo hodisalarini o'rganish ob'ektini tanlashga undadi. qomisiy olim ahmad donish ilm o’rganishga intilishni inson kamolotini ta’minlash uchun xizmat qiluvchi eng zarur fazilatlardan biri deb biladi. ilmni insonni, xalqni nodonlikdan jaholatdan qutqazuvchi omil sifatida ta‟riflaydi. asar mazmunida surilgan g’oyalar yordamida kishilarni ilmli va ma’rifatli bo’lishga undaydi. mutafakkir ilm o’rganishni har bir kishining insoniy burchi deya e’tirof etadi. zero, ilm o’rganishdan maqsad ham xalqning farovon, baxtli-saodatli hayot kechirishini, mamlakatning obod bo’lishini ta’minlashga hissa qo’shishdir, deya ta’kidlaydi. bilimli va dono kishilar hamisha o’z xalqining manfaati hamda mamlakatining ravnaqi yolida faoliyat olib borishiga ishonadi. mutafakkir dunyoqarashini shakllantirishda muhim rol o‘ynagan yana bir asos sharq falsafasining ta’siri, buyuk mutafakkirlar – zaratushtra, …

5 / 27

bida, so’ng madrasada tahsil ko’rgan. lekin madrasada o’qishni oxiriga yetkazolmay, uni tashlab ketishga majbur bo’ldi. berdaq tarix va xalq og’zaki ijodini yaxshi bilgan. u navoiy, fuzuliy, mahtumquli, kunxo’ja asarlarini chuqur mutolaa qilgan,ulardan o’rgangan. berdaq ijodi 18-19 yoshlarida do’mbira chertib, she’r aytishdan boshlangan. 25 yoshida u iste’dodli shoir sifatida xalq orasida tanildi. berdaq lirikasida ijtimoiy mazmun-mohiyat yetakchi. dunyo tashvishlari, olam va odam haqida, adolat va adolatsizlik, nodonlik va manmanlik, insof va diyonat to‘g‘risidagi g‘oyalar shoir lirikasida bosh motivlardan biri. adolat tomonida turib nohaqlik, vijdonsizlikni la'natlaydi, asarlarida zulmni qoralab, zolimlarni fosh etadi. “xalq uchun”, “yaxshiroq”, “kelin”, “bu zamon”, “nodon bo‘lma”, “qaramas”, “ko‘rarman” va yana turkum she'rlari shu maqsadga xizmat etadi. tarjimalarda shoir she'rlarining ruhi yaxshi saqlangan. “xalq uchun” nomli she'r berdaq lirikasining cho‘qqilaridan biri, insoniylikni ulug‘lovchi o‘ziga xos “madhiya”. odamiylik tarannumining oliy ifodasi bo‘lmish bu she'rni mirtemir tarjimada juda maromiga yetkazgan. quyidagi misolga diqqatingizni qaratamiz. yigit bo‘lsang arslon kabi tug‘ilgan, hamisha sen …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ahmad donish va berdimurod berdaqning ta’lim-tarbiya va pedagogik qarashlari"

педагогика тарихи mavzu:ahmad donish va berdimurod berdaqning ta’lim-tarbiya va pedagogic qarashlari reja: ahmad donish hayoti va ijodi berdimurod qarg‘aboy o‘g‘li (berdaq) xulosa foydalanilgan adabiyotlar ahmad donish hayoti va ijodi ahmad donish yoki ahmad kalla deb nom qozongan ahmad ibn mir nosir ibn yusuf al-xanafi as-siddiqiy al-buxoriy buxoro amirligida xix asrning oʻrtalarida yashab ijod etgan, ilgʻor fikrlari bilan nom qozongan shoir, mutafaxkir, maʼrifatparvardir. u 1827 yilda buxoro shahrida tugʻilgan. shu yerdagi maktab va madrasalarda bilim olib, oʻz davrining ilgʻor olimi va mutafakkiri darajasiga koʻtarildi. ahmad donish madrasada olgan bilimlar bilan kifoyalanmay, riyoziyot, falakiyot, adabiyot, musiqa, meʼmorchilik, tarix va falsafa bilan shugʻullandi, ayniqsa, sharq shoir...

This file contains 27 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "ahmad donish va berdimurod berdaqning ta’lim-tarbiya va pedagogik qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ahmad donish va berdimurod berd… PPTX 27 pages Free download Telegram

ahmad donish va berdimurod berdaqning ta’lim-tarbiya va pedagogik qarashlari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "ahmad donish va berdimurod berdaqning ta’lim-tarbiya va pedagogik qarashlari"

Similar files