демократик транзит муаммолари

DOCX 21.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1693730381.docx демократик транзит муаммолари демократик транзит муаммолари режа: 1. транзитологиянинг мазмун –моҳияти 2. демократияга ўтишнинг асосий босқичлари 3. аксилдемократик режимларнинг емирилиши демократлаштириш тўлқинлари. тушунча ва таянч иборалар: транзитпология, транзит назариялари, постсоциалистик жамиятлар, посткоммунистик мамлакатлар, трансформацциялашув жараёнлари, либераллашув, постмодернлик, сиёсий модернизация, модернизациялаш лойиҳалари, демократлаштириш тўлқинлари. транзитология - тоталитар ва авторитар сиёсий тизимдан демократик тизимга ўтаётган мамлакатлардаги сиёсий жараёнларни ўрганадиган сиёсатшунослик йўналиши. транситология сиёсий модернизация назарияси билан чамбарчас боғлиқ. улар назарий ва услубий жиҳатдан (умумий категорик аппарат ва методологик ёндашувлар) ва шахслар даражасида (кўплаб таниқли сиёсатшунослар сиёсатшуносликнинг иккала соҳасида ҳам ўз ишлари билан машҳур) яқин. аммо агар сиёсий модернизация назарияси учинчи дунёнинг ривожланаётган мамлакатлари муаммоларига қаратилган бўлса, у ҳолда транзитологиянинг асосий йўналиши замонавий жамиятнинг асосий тузилмалари аллақачон шаклланган ва баъзи ҳолларда биз бу ҳақда гапирадиган мамлакатлардаги сиёсий жараёнларга қаратилади. демократик режимлар мавжудлиги тажрибасига эга бўлган мамлакатларда демократлаштириш муаммолари биринчи марта германия, италиядаги тоталитар фашистик режимларни бартараф этиш зарурати урушдан кейинги йилларда юзага …

н ҳукуматларга ўз ўрнини бера бошлади. сиёсатшунослик илмига кўра, авторитаризмдан демократияга ўтишнинг асосий шакллари эволюцион, инқилобий, ҳарбий тарзда ўтади. эволюция ҳукмрон элитада кескин ўзгаришларсиз демократик ислоҳотларни босқичма-босқич амалга оширишни назарда тутади. инқилоб - бу сиёсий режимнинг тез ва тубдан ўзгариши. ҳарбий босқинчилик, ҳарбий босқин остидаги тоталитар ёки авторитар тузумнинг ҳарбий мағлубиятидан сўнг, демократиянинг ташқаридан “имплантацияси” билан тавсифланади. масалан, япония ва германияда иккинчи жаҳон урушидан сўнг, урушдан кейинги босқинчилик шароитида сиёсий демократия асослари яратилди. эришилган натижаларнинг мустаҳкамлиги ва қайтарилмаслиги нуқтаи назаридан с.хантингтон демократияга ўтишнинг учта моделини белгилаб берди: биринчидан, чизиқли ёки классик модель. шу йўл орқали мисол буюк британия, шимолий европа мамлакатлари ривожланган. бу модель демократлаштириш муаммоларини изчил ҳал этиш, унинг қайтарилмаслигини таъминлаш билан тавсифланади. демократияга ўтишнинг классик модели - анъанавий сиёсий ҳокимиятнинг босқичма-босқич ўзгариши, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини кенгайтириш, уларнинг сиёсий иштироки даражасини ошириш жараёни. иккинчидан, циклик модель. ушбу моделни танлаш дастлаб лотин америкаси мамлакатлари тажрибасини умумлаштиришга асосланган. бу штатларнинг …

дан, диалектик модель. германия ва италияда, шунингдек, испания, португалия ва грецияда содир бўлган бу мамлакатларнинг барчаси ўз даврида сиёсий модернизация йўлидан анча олдинга силжишга муваффақ бўлди. бироқ, демократик ўзгаришлар қайтариб бўлмайдиган ҳолга келгани йўқ. бу мамлакатлардаги ғалаба қозонган тоталитар ва авторитар сиёсий режимлар демократик институтларнинг ривожланишини бекор қилди. кейинчалик демократияга қайтишни инкорни инкор этиш сифатида кўриш мумкин, шунинг учун демократик ривожланишнинг бундай йўли диалектик деб аталди. дунёнинг кўпгина мамлакатларида демократияга ўтиш тажрибасини умумлаштириш бундай ўтишнинг учта асосий босқичи тилга олинади: 1) авторитар тузумнинг инқирози ва уни либераллаштириш; 2) демократиянинг қарор топиши; 3) демократияни мустаҳкамлаш. авторитар ёки тоталитар режимнинг инқирози унинг қонунийлик даражасининг кескин пасайиши натижасида юзага келиши мумкин. тарихий амалиёт шуни кўрсатадики, бундай делегитизациянинг сабаблари ҳар қандай сабабга кўра харизматик лидерни йўқотиш, аҳолининг ҳукмрон мафкурадан оммавий умидсизликка тушишидир, бу кўпинча авторитар ёки тоталитар ҳокимиятнинг самарасизлиги билан боғлиқ. режимнинг инқирозли вазиятида "қаттиқ" ва "юмшоқ" чизиқлар вакиллари ўртасида кураш давом этмоқда. биринчиси …

емирилиши ва емирилиши ҳамда кейинги босқичга – демократияни қарор топтиришга босқичма-босқич ўтишни ҳам англатади. демократияни қарор топтириш жараёнининг асосий таркибий қисмлари, бир томондан, рақобатбардош партия тизимини шакллантириш, иккинчи томондан, давлат ҳокимияти механизмларини демократик институционаллаштиришдир. демократияни қарор топтириш босқичида янги сиёсий тузумнинг конституциявий асослари яратилади. бироқ, содир бўлган ўзгаришлар қайтариб бўлмайдиган бўлиб қолиши учун кейинги, учинчи босқич - демократияни мустаҳкамлаш босқичи зарур. бу босқичда демократик институтларни якуний қонунийлаштириш амалга оширилади, жамиятнинг сиёсий ҳокимиятнинг янги механизмларига мослашиши содир бўлади. турли мамлакатлар ва минтақаларда демократияга ўтиш тажрибасини умумлаштириш асосида сиёсатшунослар бундай ўтишнинг қонуниятлари ҳақида қуйидаги хулосаларга келишди: бозор иқтисодиёти билан сиёсий демократия ўртасида узвий ва узвий боғлиқлик мавжуд; демократияга ўтиш технологик, ижтимоий-маданий ва ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг маълум даражасини талаб қилади; демократлаштиришнинг ижтимоий асосини жамиятда етакчи ўринни эгаллаган ўрта синф ташкил этади; фуқаролик жамиятини шакллантирмасдан туриб демократияни шакллантириш мумкин эмас. 1970-йилларнинг ўрталаридан бошлаб. аксилдемократик режимлар емирилишининг глобал жараёни жадал ривожлана бошлади ва ер шарининг деярли …

рилиш нуқтасидан бошлаб, демократлаштиришнинг иккинчи тўлқини бошланади, бу, хантингтоннинг фикрига кўра, 1962 йилгача давом этди. кейин яна орқага қайтиш бошланади, лотин америкаси, осиё, африка ва ҳаттоки ҳарбий тўнтаришларнинг узоқ занжири билан белгиланади. европа (греция, 1967) мамлакатлари. демократиклаштиришнинг учинчи тўлқини демократик ўзгаришлар билан бошланади, дастлаб жанубий европа (испания, португалия, греция), сўнгра лотин америкаси ва шарқий осиё мамлакатларида. демократиклаштиришнинг учинчи тўлқини 1980-1990-йиллар охирида инқироз билан якунланди. совет иттифоқи ва марказий ва шарқий европа мамлакатларидаги коммунистик тузумлар. шу пайтдан бошлаб посткоммунистик ривожланиш жараёнлари транзитологиянинг нисбатан мустақил илмий фанида шаклланган асосий тадқиқот объектига айланди. дастлаб, собиқ социалистик мамлакатларда демократик режимларни шакллантириш муаммолари сиёсий модернизация назарияси учун анъанавий ёндашувлар ва транзитологик тушунчалар асосида ўрганилди. посткоммунистик мамлакатларда янги иқтисодий ва сиёсий институтларни барпо этиш истиқболлари германия, италия, жанубий европа ва лотин америкаси давлатларининг посттоталитар ва пост-авторитар ривожланиш тажрибасидан келиб чиққан ҳолда баҳоланди. вақт ўтиши билан посткоммунистик ўтишларни ўрганувчи ғарб сиёсатшуносларининг қарашлари иккига бўлиниб кетди. баъзилар, масалан, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "демократик транзит муаммолари"

1693730381.docx демократик транзит муаммолари демократик транзит муаммолари режа: 1. транзитологиянинг мазмун –моҳияти 2. демократияга ўтишнинг асосий босқичлари 3. аксилдемократик режимларнинг емирилиши демократлаштириш тўлқинлари. тушунча ва таянч иборалар: транзитпология, транзит назариялари, постсоциалистик жамиятлар, посткоммунистик мамлакатлар, трансформацциялашув жараёнлари, либераллашув, постмодернлик, сиёсий модернизация, модернизациялаш лойиҳалари, демократлаштириш тўлқинлари. транзитология - тоталитар ва авторитар сиёсий тизимдан демократик тизимга ўтаётган мамлакатлардаги сиёсий жараёнларни ўрганадиган сиёсатшунослик йўналиши. транситология сиёсий модернизация назарияси билан чамбарчас боғлиқ. улар назарий ва услубий жиҳатдан (умумий категорик аппарат ва методологик ёндашувлар)...

DOCX format, 21.1 KB. To download "демократик транзит муаммолари", click the Telegram button on the left.

Tags: демократик транзит муаммолари DOCX Free download Telegram