davlatning mohiyati va uni tushunish muammolari

DOC 118.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1693990898.doc davlatning mohiyati va uni tushunish muammolari reja: 1. davlat fenomeni va uni tushunish muammolari 2. ommaviy-siyosiy hokimiyat 3. davlatning sotsiologik konsepsiyasi 4. davlatning legistik konsepsiyasi 5. davlatning libertar konsepsiyasi 6. davlatning substansiyaviy, hududiy va institutsiyaviy elementlari. davlat fenomeni kishilik jamiyati tarixida davlat paydo bo‘lishi bilan uning haqida munozaralar ham boshlanib, olimu-allomalar «davlatning o‘zi nima?», «uning mohiyati nimada?» kabi savollarga javob berishga hanuzgacha urinib kelishmoqda. biroq, mutloq murakkab (bo‘lgan) ijtimoiy-siyosiy hodisa bo‘lgan davlatga ta’rif berish, uning mohiyatini chuqur anglash oson kechmagan. darhaqiqat, davlatga ta’rif berish murakkab vazifa bo‘lib, bir necha yuz yilliklar davomida insonlar davlat nima, u nima uchun kerak, nega mavjud, kabi savollarga javob topishga harakat qilib kelishmoqda. bundan tashqari davlat qay tariqa vujudga keladi, uning mohiyati, jamiyat va odamlar hayotiga aralashish chegarasi qanday degan masalalar yuzasidan munozaralar har yangi avlod tadqiqotchilari, ya’ni davlatshunos olimlar oldida muqarrar ravishda turadi. davlat masalasiga qadimgi mutafakkirlar, xususan sharq mutafakkirlari ham katta qiziqish …

kelzen (legistik yondashuv vakili) ning o‘rinli ta’kidicha, davlat so‘zi ko‘pincha jamiyatni ifodalaydi, ba’zan millat yoki hududni belgilab ham aytiladi. davlat to‘g‘risidagi nazariyaning yetarli emasligiga sabab, ko‘pincha tadqiqotchilar turli atatmalarni bir ma’noda va aksincha bir xil ma’nodagi atamalarni turli mazmunda qo‘llashlari hamdir. kelzenning fikricha davlat tushunchasi qo‘yidagi ma’nolarda qo‘llanishi mumkin: 1. davlat avvalo sof yuridik yondashuv, nuqtai-nazar orqali qarab chiqilmog‘i lozim. u yuridik shaxs, «huquqiy fenomen», o‘ziga hos korporatsiya sifatida namoyon bo‘lishi mumkin. davlat millat miqyosidagi huquqiy tartibdir. yuridik fenomen sifatidagi davlat bilan huquq o‘rtasidagi munosabat huddi huquq bilan individuum o‘rtasidagi munosabat tarzida qaralmog‘i kerak. kelzenning fikricha, davlat huquqni o‘rnatishi yoki sanksiyalashdan qat’i-nazar, huddi individdek bo‘lishi, ya’ni o‘z xatti harakatida huquq bilan bog‘liq bo‘lishi kerak. 2. davlat tushunchasi sotsiologik ma’noda ham ishlatilishi mumkin. bu tarzda qaraganda davlat qandaydir «sotsiologik birlik», huquqiy tartib va huquqiy reallikdan mustaqil mavjud bo‘lgan «sotsial reallik» sifatida ham qaralishi mumkin. sotsiologik nuqtai-nazardan qaralgan davlat uchun xos bo‘lgan …

a u avvalo siyosiy tashkilot sifatida namoyon bo‘ladi, chunki u «kuch, majburlov ishlatish tartibini» belgilaydi, zero u «kuch ishlatishga bo‘lgan monopol huquqga ega». shunday qilib, davlatning hodisa sifatida murakkabligi, uni turfa talqini, uning tushunchasining turlichaligini belgilaydi. shu bois turli davrlarda davlatni turlicha tushunish mavjud. davlatni ta’riflashda sovet davri yuridik fikri sinfiylik nuqtai-nazari bilan xarakterlanadi. u «sinfiy jamiyatning siyosiy tashkiloti» sifatida talqin etilgan. 1980 yilning o‘rtalaridan boshlab, davlatni ta’riflashda umumijtimoiy jihatni ko‘rsatish tomon siljish boshlandi va sinfiylikka berilgan urg‘u asta-sekin umumijtimoiy jihat tomonga surila bordi. keyingi paytlarda davlatga quyidagi ta’rifga yaqin ta’rif berish ancha keng targ‘algan: «davlat bu jamiyatning yagona siyosiy tashkiloti bo‘lib, u butun hokimiyatni mamlakatning barcha hududiga va aholisiga tarqatadi va shu maqsadda maxsus boshqaruv apparatiga ega, hamma uchun majburiy amrlar chiqaradi va suverenitetga ega». ta’kidlash lozimki, davlatga ta’rif berishda yo sinfiy, yoki umuijtimoiy jihatiga keskin urg‘u berish maqsadga muvofiq kelmaydi. zero real hayotda sof sinfiy, yoki sof umuminsoniy …

siz ajralib turadi. davlatning bosh jihatlari bo‘lib, qo‘yidagilar hisoblanadi: 1. davlat-ijtimoiy hodisa 2. davlat-siyosiy hodisa 3. davlat- muayyan vazifalarni hal etishga qaratilgan o‘z tarkibi va tuzilmasiga ega. davlatni tushunish uchun avvalo uning ibtidoiy jamiyatdagi ijtimoiy hokimiyatdan va boshqa siyosiy tashkilotlardan farqini tushunib olishimiz kerak bo‘ladi. davlatning ibtidoiy tuzumdagi ijtimoiy hokimiyatdan farq qiluvchi belgilari: 1.ommaviy hokimiyat belgisi. aslida har qanday hokimiyat ham ommaviy, ya’ni ijtimoiydir, biroq, bu joyda ushbu atamaga maxsus ma’no berilmoqda, zero davlat, subyekt, ya’ni hokimiyat sohibi sifatida o‘z obyektidan, ya’ni jamiyatdan ajratilgan. bu holat o‘zining ifodasini alohida davlat apparati mavjudligida topadi. ibtidoiy jamiyat organlari esa o‘zini-o‘zi boshqarish prinsipi asosida qurilgan va jamiyatning ichida bo‘lgan, ya’ni obyekt va subyekt o‘zaro mos kelgan. shunday qilib, davlatning eng muhim belgisi shuki, u ommaviy hokimiyatning apparati hisoblanadi. shu belgiga bog‘liq holda, davlat ommaviy-siyosiy hokimiyatning tashkilotchisi sifatida tavsiflanadi. 2 hududiy prinsip. urug‘ jamoasida odamlar qon-qarindoshlik asosida birlashgan va boshqarilgan; davlat hokimiyati esa hududiy …

h ishlatish huquqiga ega; - faqat davlatda boshqa hech bir siyosiy tashkilotda bo‘lmagan ta’sir vositalari mavjud (armiya, politsiya, havfsizlik organlari, qamoqxona va b). ba’zan davlatning belgisi sifatida huquqni ko‘rsatishadi. huquq davlatning belgisi bo‘lolmaydi, huddi shuningdek davlat ham huquqning belgisi bo‘lolmaydi. huquq davlatning mavjudligi belgisi bo‘lishi mumkin (v.n.protasov). davlatning mohiyati to‘g‘risida ham turli fikrlar aytilgan, bunda kimdir davlatning sinfiy mohiyatiga, boshqalari esa umumijtimoiy mohiyatiga urg‘u berishgan. shuni aniq aytish mumkinki, davlat jamiyat taraqqiyotining ma’lum bosqichida -jamiyat hayotini tashkil etishning zarur vositasi sifatida, jamiyat mavjudligining ajralmas sharti sifatida vujudga kelgan. hozirgi zamon nuqtai-nazaridan davlat «inson manfaatlari yo‘lida jamiyat hayotini tashkil etuvchi hokimiy tizim» sifatida namoyon bo‘lishi kerak. davlat har qanday tizim sifatida hokimiy-tashkiliy jihatdan va huquq jihatidan ham yaxlit bo‘lmog‘i lozim; davlatni tushunishda turli yondashuvlar mavjudligini ta’kidlagan edik. shu o‘rinda davlat fenomeni o‘zi nima? - degan savolga javob berishimiz lozim. umuman davlat hodisasiga turlicha «yaqinlashish» mumkin. agar, biz davlat hodisasiga «tashqaridan» xalqaro …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "davlatning mohiyati va uni tushunish muammolari"

1693990898.doc davlatning mohiyati va uni tushunish muammolari reja: 1. davlat fenomeni va uni tushunish muammolari 2. ommaviy-siyosiy hokimiyat 3. davlatning sotsiologik konsepsiyasi 4. davlatning legistik konsepsiyasi 5. davlatning libertar konsepsiyasi 6. davlatning substansiyaviy, hududiy va institutsiyaviy elementlari. davlat fenomeni kishilik jamiyati tarixida davlat paydo bo‘lishi bilan uning haqida munozaralar ham boshlanib, olimu-allomalar «davlatning o‘zi nima?», «uning mohiyati nimada?» kabi savollarga javob berishga hanuzgacha urinib kelishmoqda. biroq, mutloq murakkab (bo‘lgan) ijtimoiy-siyosiy hodisa bo‘lgan davlatga ta’rif berish, uning mohiyatini chuqur anglash oson kechmagan. darhaqiqat, davlatga ta’rif berish murakkab vazifa bo‘lib, bir necha yuz yilliklar davomida insonl...

DOC format, 118.5 KB. To download "davlatning mohiyati va uni tushunish muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: davlatning mohiyati va uni tush… DOC Free download Telegram