badiiy asar va ijodkor munosabati

DOCX 8 стр. 930,9 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 930,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

yozuvchi va zamon munosabati – qodiriyning shubhasi, cho‘lponning alami, oybekning hadigi начало формы конец формы 16:11 / 10.01.202295061 har qanday ijod mahsuli ijodkor shaxsi bilan uyg‘un keladi. ijodkor va asar munosabati daraxt bilan mevasiga o‘xshatiladi. biror meva uni yetiltirgan daraxtdan bo‘lakcha bo‘lolmagani kabi badiiy asar ham muallifning shaxsiyati darajasidan balandlay olmaydi. ijodkorni yanada yaqinroq bilish va ruhini anglash uchun u yashagan davr, ijtimoiy-siyosiy sharoit kabi omillarga e’tibor qaratish lozim. shunday ekan, badiiy ijodda muallif shaxsi, iste’dod va tafakkur ko‘lami hal qiluvchi ahamiyatga molik. ijodkor faoliyatining mahsuli sanalgan san’at asari nafaqat badiiy hodisa, balki ruhiy, falsafiy, madaniy-tarixiy hamda diniy qadriyatlarni o‘zida mujassam etgan voqelikdir. badiiy asar bu – ijodkor badiiy tafakkuridagi borliqning o‘ziga xos aksidir. badiiy tafakkur, o‘z navbatida, din, til, millat kabi falsafiy kategoriyalar bilan uzviy aloqada bo‘ladi. a.losev “ilm, san’at, din – haqiqatni anglashning uch bosqichi”, deb e’tirof etganda to‘la haqli edi. mana shu uchlik o‘zaro uyg‘unlashgandagina qonuniyatlar idrok …

2 / 8

r-birini takrorlamaydi. cho‘lponning “tong sirlari” to‘plamiga qodiriy so‘zboshi yozgan. “ba’zi bir o‘rtoqlar cho‘lponni yig‘loq deb aybsitadilar. balki, haqlari ham bordir. chechaklar o‘skusi ko‘z yoshlarimdan, bo‘g‘inlar ungusi o‘ylashlarimdan… deb hasratlanishi bizning ko‘z o‘ngimizda “yig‘loq” bir shoirni gavdalantiradir. biroq shoir shu to‘kkan ko‘z yoshlaridan chechaklar o‘sdirmoqchi bo‘lmasa edi, biz ham uning mu’tarizlari qatorig‘a kirgan bo‘lar erdik. anqov ta’nachilar shoirni ranjitishda mudovamat qiladirlar... o‘ktabr o‘zgarishi qora tunimizning tongini otdirdi esa-da, bu mudhish kechning badnoma ko‘lagalari hamon shoirning yuragini titratdilar va ul nochor yig‘ladi... menimcha, “tong sirlari”da ko‘rilgan ko‘z yoshlarining siri shudir” (qodiriy a. diyori bakr. – toshkent: yangi asr avlodi, 2007. – b. 261). yozuvchi shoir ko‘zlarini namlantirgan tuyg‘ular sababini to‘g‘ri anglaydi va boshqalarni ham shunga chaqiradi. uning to‘plamga kichik kirishso‘z yozishining o‘ziyoq ko‘p narsaga ishora qiladi. cho‘lponga hujumlarning oldini olish maqsadida yozilgan taqdimso‘z keyinchalik muallifga ko‘p tashvish keltirdi. har bir ishga katta mas’uliyat bilan yondashgan adib shoirning she’riy nafosati va poetik mahorati, …

3 / 8

aro bog‘lab turgan rishta faqatgina adabiyot emas, millat qayg‘usi, din-u ma’rifat yo‘lidagi maslakdoshlik ham edi. laziz azizzoda shunday yozadi: “abdulla qodiriy cho‘lponning yaqin o‘rtoqlaridan bo‘lib, ular bir-birlarini yaxshi tanigan va yozgan asarlarini o‘zaro muhokama qilib turishardi. julqunboy cho‘lpon haqida “navoiydan keyin chiqqan o‘zbek shoirlari ichida eng kuchli lirik shoir cho‘lpondir”, degan edi. julqunboy fikrda biroz mubolag‘aga yo‘l qo‘ygan, lekin uning bu fikrida haqiqat ulushi ham yo‘q emas” (azizzoda l. cho‘lpon kim edi? // yoshlik. 1988, 10-son. – b. 67). adib zamondoshlariga baho berishda kunda-kunora “mubolag‘a” qilavermagan, ikkinchidan, shoirning iste’dodiga ishonch bilan qaragan, qolaversa, ijodiga tama aralashmagani bois uni shaxs sifatida hurmat qilgan. cho‘lpon ham bir o‘rinda “o‘zbekning onasi ikkinchi abdulla qodiriyni tug‘masa kerak”, deydi. azaldan iste’dodlar bir-biriga ruhiy-ilohiy jihatdan yaqin bo‘lib, millat va din muammosi oraga ko‘ndalang kelganda hamdardlik hissi ularni yanada birlashtirgan. o‘tgan asrning 20-yillari ikkinchi yarmida sho‘rolar hukumati o‘zbek adabiyotini g‘oyaviy jihatdan qo‘lga oldi, san’atni siyosatning quroliga aylantirdi. …

4 / 8

ana shunday shar’iy mavzudagi suhbatlardagi ishtiroki va “mutaasib” musulmonligi qo‘shimcha ayblov bo‘lgan. mazkur ma’lumot millat tarixidagi “bosmachilik”, “paranji tashlash” kabi uyushtirilgan harakatlarga yozuvchining munosabatini ochiqlaydi. diniy hukmlar uning uchun hayot-mamot masalasi sanalgan. tergov jarayonida abdulla qodiriyni chalg‘itish uchun din bilan bog‘liq qaltis savol tashlangan. adib maslagidan chekinmagan, e’tiqodda sobit bo‘lib va vaziyatni hisobga olib, savollarga mantiqan javob qaytargan: “– sizning musulmon diniga “o‘ziga xos” qarashlaringiz nimalardan iborat? – zohiriddin a’lam kabi eski musulmon ruhoniylarga nisbatan men islohatchiman – yangilanish tarafdoriman. islom dinida faqat ollohi karimga – eng oliy haqiqatga iymon keltirishni tan olaman; boshqa bid’atlarni esa teskarichi musulmon ruhoniylari o‘ylab topgan uydirmalar deb bilaman”. abdulla qodiriy iymonini butun saqlashga harakat qilgan, e’tiqodda sobit bo‘lgan. g‘afur g‘ulom esa tanlagan yo‘lida sarosar umr kechirdi. ayblov hujjatiga imzo qo‘ygan shoir yozuvchining oqlanishi haqida xabar tarqalganda birinchilardan bo‘lib qo‘lida to‘n bilan qutlagani qodiriy xonadoniga boradi. siyratiga nazar tashlasak, unda bir necha qiyofalarning o‘zaro kurashi …

5 / 8

shlari uning ruhiyatiga jiddiy ta’sir o‘tkazgan. cho‘lpon asarlari biografik kontekstda o‘rganilsa, shoir hayotining hali ko‘p sirlari oydinlashadi. cho‘lponshunos dilmurod quronovning ishlarida shoirni tushunishga intilish, masalaga mantiq ko‘zi bilan qarash, munosabatda xolislikka tayanish kabi ijobiy xislatlar ustuvor. jumladan, 1933-yili uning v.yanga aytgan gaplarida toshkentga otasidan qochib kelishi, diniy qarashlari bilan bog‘liq “yasalgan” o‘rinlar haqida olim shunday izoh beradi: “tabiiyki, 30-yillarda shoirning kelib chiqishiyoq uni “yot unsur” sanashga yetarli asos bo‘lishi mumkin edi. ayni shu xil vaziyatda zamonbop “biografiya” yaratishga intilgan bo‘lsa, hech ajablanarli emas” (quronov d. surat va siyrat // “vatan” gazetasi. 1995, 22-son). 1927-yili qurultoydan g‘oyaviy “badbin” sifatida haydalgan shoir hayotida qora kunlar boshlandi va umrining oxirigacha cho‘zildi. “menga berilgan noto‘g‘ri baholar meni ruhan ezadi, ijodimni bug‘adi. shu haqda o‘ylayman, ba’zan injiyman, injiyman-da, nihoyat o‘zimni shunday yupataman: aftidan, men faqat tanqid qilinish uchun yaratilgan bir shaxs ekanman-da deyman” (azizzoda l. cho‘lpon kim edi? // yoshlik. 1988. 10-son. – b. 66). …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "badiiy asar va ijodkor munosabati"

yozuvchi va zamon munosabati – qodiriyning shubhasi, cho‘lponning alami, oybekning hadigi начало формы конец формы 16:11 / 10.01.202295061 har qanday ijod mahsuli ijodkor shaxsi bilan uyg‘un keladi. ijodkor va asar munosabati daraxt bilan mevasiga o‘xshatiladi. biror meva uni yetiltirgan daraxtdan bo‘lakcha bo‘lolmagani kabi badiiy asar ham muallifning shaxsiyati darajasidan balandlay olmaydi. ijodkorni yanada yaqinroq bilish va ruhini anglash uchun u yashagan davr, ijtimoiy-siyosiy sharoit kabi omillarga e’tibor qaratish lozim. shunday ekan, badiiy ijodda muallif shaxsi, iste’dod va tafakkur ko‘lami hal qiluvchi ahamiyatga molik. ijodkor faoliyatining mahsuli sanalgan san’at asari nafaqat badiiy hodisa, balki ruhiy, falsafiy, madaniy-tarixiy hamda diniy qadriyatlarni o‘zida mujassam etgan...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (930,9 КБ). Чтобы скачать "badiiy asar va ijodkor munosabati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: badiiy asar va ijodkor munosaba… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram