umumiy psixologiyasi fanining predmeti, rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodari.

DOCX 303 стр. 421,3 КБ Бесплатная загрузка

303 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 421,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 303

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 303

1-mavzu:umumiy psixologiyasi fanining predmeti, rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodari. reja. 1. psixologiya fanining predmeti, ahamiyati va vazifalari. 2. “psixologiyasi” fanining rivojlanish tarixi. 3. “psixologiyasi” fanining predmeti. 4. “psixologiyasi” fanining uslubiyatlari. psixologiya termini yunon tilidan olingan bo’lib, ikki qismdan – psixo va logos dan iborat. psuhe qismi o’zbek tilida ruh, jon, logos esa ilm, fan, ta`limot ma’nolarini anglatadi va ruh yoki jon haqidagi fan degan mazmunni bildiradi. shuni ta`kidlash lozimki, falsafa, fiziologiya, geometriya, geografiya fanlarida bo’lganidek, psixologiya terminining ham fan sifatidagi mazmunini o’zbek tiliga to’g’ridan-to’g’ri tarjima qilib bo’lmaydi, chunki so’zma-so’z tarjimasidan ma`lumki, psixologiya ruh yoki jon mavzuida bahs etuvchi fan emas. har bir shaxs o’zining kundalik faoliyatida ko’plab odamlar bilan uchrashadi, ular bilan muomalada bo’ladi. ularning ba`zilari shaxsga yoqimli, hayajonli ta`sir o’tkazadi, ba`zilari esa, aksincha bunday xususiyatga ega bo’lmaydi. shuning uchun ham shaxs o’zini ba`zilarga yaqin tutadi, ba`zilardan olib qochadi. shaxs turmushdagi voqea-xodisalarga, turli-tuman fakt va predmetlarga ham bir xilda …

2 / 303

zini o’rab turgan ijtimoiy muhitda yashaydi va harakat qiladi. u o’z ehtiyojlarini qondirishga intiladi. tevarak-atrofdagi muhitdan har xil axborotlarni qabul qiladi va o’zini shunga muvofiqlashtirishga harakat qiladi. dunyodagi real obrazlarni miyasida ongli shakllantirishga kirishadi, shunga qarab o’zining shu muhitda qanday harakat qilishi kerakligi to’g’risida, u yoki bu voqeaga qanday yondashish borasida rejalar tuzadi. o’z oldiga qo’ygan maqsadlarini harakat natijalariga solishtirib ko’radi, juda katta hissiy (emotsianal) holatni boshdan kechiradi. hayot faoliyatidagi ba`zi kamchilik va xatoliklarni to’g’rilash yo’llarini axtaradi. buning uchun o’ylaydi, fikr yuritadi, hayajonlanadi. ba`zan o’zini tuta olmay, pessimizmga berilib ketadi. nihoyat, o’zini o’nglab oladi, oldiga qo’ygan maqsadiga erishishga butun kuchini qaratadi. mana shu holatlarning hammasi kishining psixik faoliyati hisoblanadi. ana shu psixik faoliyat qonunlarini o’rganuvchi fan psixologiya fanidir. psixologiya fanining o’z oldiga qo’ygan muammolari juda xilma-xil bo’lib, u eng avvalo, psixik faoliyatning asosiy qonuniyatini belgilash, uning rivojlanish yo’llarini aniqlash, har bir psixik jarayon asosida qanday mexanizm borligi, uning o’zgarish jarayonlarini …

3 / 303

ka deb yuritiladi. “psixika” termini yunon tilidagi psuhekos (ruhiy jonga oid) so’zidan olingan bo’lib, yuksak darajada tashkil topgan materiya – bosh miyaning ob`ektiv olamni sezgilar, idrok, tasavvur, xotira, hissiyot, irodaviy harakatlar kabi formalarda aks ettirish faoliyati demakdir. psixologiya tarixida psixikaning paydo bo’lish muammosiga oid bir qancha fikrlar mavjud. bulardan biri filosofiya tarixida dekart nomi bilan bog’liq “antropopsixizm” nazariyasidir. bu nazariyaning mohiyati shundaki, u psixikaning paydo bo’lishini odamning paydo bo’lishi bilan bog’laydi va psixika faqat odamlarda mavjuddir, degan g’oyani ilgari suradi. bu psixikaning paydo bo’lishi problemasiga bir tomonlama yondoshishidir. psixologiya tarixida psixikaning paydo bo’lishi haqida yana bir qancha turli-tuman fikrlar bor. uzoq asrlar davomida psixika (ruhiy hayot) va uning paydo bo’lishi, taraqqiyoti masalalariga har xil nuqtai nazardan yondoshib kelindi. bundan milliard yillar burun neorganik (jonsiz) materiya negizida organik (jonli) materiya vujudga keladi. ruhiy hayotning paydo bo’lishi va rivojlanishi ana shu davrdan boshlandi. uzoq tarixiy davr jarayonida rivojlangan jonli organizm oddiy hujayradan …

4 / 303

olg’a surganlar. ularning fikricha, tana va jon boshqa-boshqa jismlardir. guyoki jon inson tanasiga “ideal” dunyodan kiradi-yu, ma`lum vaqtdan so’ng yana o’sha dunyoga qaytib ketadi. mashhur faylasuf demokrit esa (eradan avvalgi 460-370 yillar) inson organizmi atomlardan tashkil topgan, uning ruhi mayda atomlardan iborat, degan fikrni olg’a suradi. psixologiya tarixida psixika va uning taraqqiyoti haqida bundanda turli-tuman fikrlar mavjud. psixik xodisalarni materialistik nuqtai nazardan talqin etishda yunon faylasufi aristotelning (eradan avvalgi 384—322 yillar) xizmati kattadir. aristotel’ qadimgi faylasuflardan birinchi bo’lib psixologiyani alohida fan sifatida o’rgandi, psixik hodisalarga materialistik nuqtai nazaridan yondoshdi. uning “etika”, “ritorika”, “metafizika”, “hayvonlar tarixi” kabi asarlarida turli psixik hodisalarga oid fikrlar juda ko’p. buyuk olimning “jon haqida” nomli asari psixologiya tarixida birinchi sof psixologik asardir. aristotel’ o’zigacha bo’lgan faylasuflarning, jumladan, ustozi platonning psixologik qarashlarini tahlil qildi. aristote’ning psixologik ta`limotida ruh va tananing o’zaro munosabati problemasi muhim o’rin tutadi. “ruh, deydi aristotel’, o’z tabiatiga ko’ra hukmron asosdir, tana esa tobe …

5 / 303

ssiyot, irodaviy harakatlar, tafakkur, tasavvur haqidagi va boshqa psixik hodisalarga oid fikrlari buning dalili hisoblanadi. aristoteldan keyin ham faylasuflarning psixologiyaga oid fikrlari turli formada bayon qilinib kelindi. epikurning (eradan avvalgi 342-271 yillar) fikricha, ruh butun organizmga tarqalgan juda nozik jismdir, g’ayrijismiy deyish alahsirashdan boshqa narsa emas. o’rta asrlarda sharqda ham, g’arbda ham aristotel’ning psixologik ta`limoti hukmron bo’lib qoldi. bu ta`limot keyinchalik metafizik yoki ratsionalistik psixologiya nomi bilan yuritila boshladi. metafizik deb atalishining sababi shundaki, bu ta`limotga asosan ruh g’ayrijismiy bir narsa deb tushuntiriladi. uning tekshirish metodi quruq mulohazadan iborat bo’lib, tajribadan ajralgan holda bo’lganligi uchun ratsionalistik nomi bilan ham yuritiladi. ruhning mohiyati, kuchi, tanaga bo’lgan munosabati, tana o’lgandan keyingi taqdiri masalalarida o’rta asr mutafakkirlari turli-tuman mulohazalar bayon qildilar. ammo, ular bu sohada platon va aristotelning fikrlariga hech qanday yangilik kirita olmadilar. o’rta asr psixologik qarashlarida markaziy osiyolik mashhur mutafakkirlar forobiy, beruniy va ibn sinoning psixologiya sohasidagi fikrlari muhim ahamiyatga egadir. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 303 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "umumiy psixologiyasi fanining predmeti, rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodari."

1-mavzu:umumiy psixologiyasi fanining predmeti, rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodari. reja. 1. psixologiya fanining predmeti, ahamiyati va vazifalari. 2. “psixologiyasi” fanining rivojlanish tarixi. 3. “psixologiyasi” fanining predmeti. 4. “psixologiyasi” fanining uslubiyatlari. psixologiya termini yunon tilidan olingan bo’lib, ikki qismdan – psixo va logos dan iborat. psuhe qismi o’zbek tilida ruh, jon, logos esa ilm, fan, ta`limot ma’nolarini anglatadi va ruh yoki jon haqidagi fan degan mazmunni bildiradi. shuni ta`kidlash lozimki, falsafa, fiziologiya, geometriya, geografiya fanlarida bo’lganidek, psixologiya terminining ham fan sifatidagi mazmunini o’zbek tiliga to’g’ridan-to’g’ri tarjima qilib bo’lmaydi, chunki so’zma-so’z tarjimasidan ma`lumki, psixologiya ruh yoki jon m...

Этот файл содержит 303 стр. в формате DOCX (421,3 КБ). Чтобы скачать "umumiy psixologiyasi fanining predmeti, rivojlanish tarixi, sohalari va tadqiqot metodari.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: umumiy psixologiyasi fanining p… DOCX 303 стр. Бесплатная загрузка Telegram