qobiliyatlar

DOCX 12 pages 56.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

15. mavzu: qobiliyatlar reja: 0. layoqat va qobiliyat. 0. qobiliyatlar tuzilishi va turlari. 0. talantning paydo bo‘lishi va tuzilishi. adabiyotlar: 1. g‘oziev e.g. umumiy psixologiya. toshkent. 2002.1-2 kitob. 1. югай a.х., мираширова н.а. “общая психология” – tашкент 2014. 1. дружинина в.. “психология “. учебник. “питер”, 2003. 1. болотова а.к., макарова и.в. прикладная психология: учебник для вузов. –м., аспект пресс, 2002. – 383с. 1. psychology david g. myers hope college holland, michigan 1. s.k.mangal: “general psychology” 2013y. 1. abdullayeva r.m. psixodiagnostika. uslubiy qo’llanma. t. 2021. 183 b. tayanch tushunchalar: qobiliyatlar – shaxsning ma’lum faoliyatdagi muvaffaqiyatlarini va osonlik bilan biron faoliyatni egallay olishini ta’minlaydigan yakka psixologik xususiyatlaridir. layoqat – asab tizimining ba’zi genetik determinlashgan anatom - fiziologik xususiyati bo’lib, bu kishida qobiliyatlar tarkib topishi va rivojlanishning dastlabki yakka tug’ma tabiiy zaminidir. talant - shaxsning maьlum faoliyatida ifodalanadigan qobiliyatlarning yuqori darajasi. geniallik - shaxsning eng yuksak darajadagi ijodi bilan o’zini namoyon qilish hodisasi. …

2 / 12

lar bo‘lishi kerak. bularsiz qobiliyatlar taraqqiy etmay turiboq so‘nib ketishi mumkin. 15.1.layoqat va qobiliyat. qobiliyatlar faqat faoliyatda namoyon bo‘ladi. shuning uchun ham faqat ana shu qobiliyatlarsiz amalga oshirilishi mumkin bo‘lmagan faoliyatlardagina namoyon bo‘ladi. o‘quvchida ham zaruriy ko‘nikma va malaka tizimi hamda mustahkam bilimlar tarkib topish uslublari yo‘qligiga asoslanib, jiddiy tekshirib ko‘rilsa, shoshilinch ravishda unda qobiliyatlar yo‘q, deb xulosa chiqarish pedagogning jiddiy psixologik xatosi bo‘ladi. masalan, albert eynshteyn o‘rta maktabda uncha yaxshi o‘qimaydigan o‘quvchi hisoblangan va uning kelajakda genial bo‘lishidan hech narsa dalolat bermas edi. qobiliyat bilim va malakalarning o‘zida ko‘rinmaydi, balki ularni egallash tizimida namoyon bo‘ladi ya’ni, boshqacha qilib aytganda mazkur faoliyat uchun muhim bo‘lgan bilim va ko‘nikmalarni o‘zlashtirish jarayonida turli sharoitlarda qanchalik tez, chuqur, engil va mustahkam amalga oshirishida namoyon bo‘ladi. qobiliyatlar individual psixologik xususiyatlar bo‘lishi bilan aql sifatlari xotira xususiyatlariga, hissiy xususiyatlar va shu kabilarni qarama-qarshi qo‘yib bo‘lmaydi, hamda qobiliyatlarni shaxsning bu xususiyatlari bilan bir qatorga qo‘yish ham …

3 / 12

shishni ta’minlaydilarki, buning natijasida mehnatda katta yutuqlar qo‘lga kiritiladi. qobiliyatli, ammo noshut inson ko‘p narsaga erisha olmaydi. qobiliyat ko‘nikmada ro‘yobga chiqadi. darhaqiqat, qobiliyatli kishining ko‘nikma va malakalari ko‘p qirrali va mukammallashgan bo‘ladi. shuning bilan birga ko‘nikma va malalakalar etishmagan qobiliyatni bir muncha to‘ldirish yoki undagi kamchilikni tugatish mumkin. ko‘nikmalarni umumlashmasi mohirlik deb ataladi. mohirlik ham qobiliyatning o‘zginasidir. har qanday qobiliyat ham murakkab bo‘lib, u kishiga turli-tuman talablar qo‘yadi. agar shaxs xususiyatlari tizimi shu talabga javob bera olsa kishi faoliyatni muvaffaqiyat bilan amalga oshirish uchun o‘z qobiliyatliligini ko‘rsata oladi, agarda xususiyatlardan qaysi biri rivojlanmagan bo‘lsa, shaxs mehnatning muayyan turiga nisbatan ham qobiliyatli deb baholanadi. har bir qobiliyatning o‘ziga xos tuzilishi mavjud. qobiliyat tarkibida tayanch va etakchi xususiyatlarni, muayyan asosiy yoki yordamchi xususiyatlarni farq qilish lozim. barcha qobiliyatlar uchun asosiy tayanch xususiyat kuzatuvchanlik, bilish ko‘nikmasidir. bu individual narsaning o‘ziga xos tomoni, ijodiy faoliyat uchun boshlang‘ich materialni ko‘ra bilish demakdir. qobiliyatning etakchi xususiyati …

4 / 12

ndaydir sifat xususiyatlari paydo bo‘lishini aniqlashga urinishgan. jumladan, nerv tizimining alohida sezgirligi ma’lum qobiliyat nishonasi sifatida vujudga kelishi mumkin. qobiliyatlar b.m. teplovning fikricha, muntazam rivojlanish jarayonida mavjud bo‘ladilar. shuningdek, ta’kidlab o‘tish lozimki, har bir faoliyatning bajarilish samaradorligi bir xil emas, balki, turli qobiliyatlar uyg‘unligiga bog‘liq. ba’zi qobiliyatlar rivojlanishiga zarur nishonalarning mavjud emasligi, ularning tanqisligi boshqa qobiliyatlarning yuksak darajada rivojlanganligi hisobiga to‘ldirilishi mumkin. rus psixologiyasida qobiliyatlar muammosini o‘rganishda ikki yo‘nalish mavjud. birinchisi – asab tizimi asosiy xossalarining aloqalari va insonning umumiy psixik qobiliyatlarini tadqiq etuvchi psixofiziologik yo‘nalish (e.l. golubeva, v.m. rusalov). boshqa yo‘nalish – qobiliyatlarni individual, o‘yin, o‘quv, mehnat faoliyatida tadqiq qilish (a.n. leontevning faoliyatga yondoshuvidan). bu yo‘nalish faoliyat bo‘yicha qobiliyatlarning rivojlanish aniqlovchilarini o‘rganadi, bunda iste’dod nishonalari ahamiyatga olinmaydi. keyinchalik s.l. rubinshteyn maktabida (a.v. brushlinskiy, k.a. abdulxanova-slavskaya) qobiliyatlar muammosini o‘rganishga o‘zaro kelishuvga asoslangan nuqtai nazar tarkib topdi. bu qarashning tarafdorlari bo‘lgan olimlar, odamda yuzaga keladigan qobiliyatlarni iste’dod nishonalari asosida, faoliyat usullarining …

5 / 12

umkin. intellektual qobiliyatlarning nishonalari esa, avvalambor, miyaning u yoki bu darajadagi qo‘zg‘aluvchanligida, asab jarayonlarining harakatchanligida, vaqtincha aloqalarning hosil bo‘lish tezligida, ya’ni, i.p. pavlov genotip – asab tizimining tug‘ma xususiyatlari deb atagan miya faoliyatining shular kabi vazifalarida namoyon bo‘ladi. miya, his-tuyg‘u organlari, harakat (tug‘ma nishonalar) tuzilishining tug‘ma anatomik-fiziologik xususiyatlari odamlar o‘rtasidagi individual farqlarning tabiiy asosini belgilab beradi. ko‘pchilik psixologlarning fikricha, nishonalar – bu asab tizimining irsiyat tomonidan belgilangan (tug‘ma) anatomik-fiziologik xususiyatlari. lekin olimlarning ayrimlari, masalan, r.s. nemov, odamda ikki xil nishonalarning: tug‘ma (tabiiy) va orttirilgan (ijtimoiy) turlari mavjudligini faraz qiladilar. nishonalarning rivojlanishi – bu tarbiya sharoitlari va jamiyat rivojlanishining xususiyatlari bilan bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy shartlangan jarayon. jamiyatda u yoki bu kasbga ehtiyoj tug‘ilgan sharoitda nishonalar rivojlanadi va qobiliyatlarga aylanadi; nishonalar rivojlanishining ikkinchi muhim omili tarbiyalash xususiyatlari hisoblanadi. nishonalar maxsus bo‘lmaydi. odamda muayyan turdagi nishonalarning mavjudligi qulay sharoitlarda ular asosida ma’lum qobiliyatning rivojlanishi zarurligini bildirmaydi. bir xil qobiliyatlar asosida faoliyat talablarining xususiyatiga …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qobiliyatlar"

15. mavzu: qobiliyatlar reja: 0. layoqat va qobiliyat. 0. qobiliyatlar tuzilishi va turlari. 0. talantning paydo bo‘lishi va tuzilishi. adabiyotlar: 1. g‘oziev e.g. umumiy psixologiya. toshkent. 2002.1-2 kitob. 1. югай a.х., мираширова н.а. “общая психология” – tашкент 2014. 1. дружинина в.. “психология “. учебник. “питер”, 2003. 1. болотова а.к., макарова и.в. прикладная психология: учебник для вузов. –м., аспект пресс, 2002. – 383с. 1. psychology david g. myers hope college holland, michigan 1. s.k.mangal: “general psychology” 2013y. 1. abdullayeva r.m. psixodiagnostika. uslubiy qo’llanma. t. 2021. 183 b. tayanch tushunchalar: qobiliyatlar – shaxsning ma’lum faoliyatdagi muvaffaqiyatlarini va osonlik bilan biron faoliyatni egallay olishini ta’minlaydigan yakka psixologik xususiyatlaridir...

This file contains 12 pages in DOCX format (56.0 KB). To download "qobiliyatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: qobiliyatlar DOCX 12 pages Free download Telegram