davlatning funksiyalari, shakllari va mexanizmi

DOCX 11 pages 31.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.9 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

3-mavzu. davlatning funksiyalari, shakllari va mexanizmi. 1. davlatning funksiyalari tushunchasi, mazmuni va belgilari 2. davlat funksiyalarini tasniflash 3. davlat shakli tushunchasi 4. davlat mexanizmi (apparati) tushunchasi va mohiyati 5. davlat organi tushunchasi va turlari 6. hokimiyatlar taqsimlanishi prinsipi. 1.davlatning funksiyalari tushunchasi, mazmuni va belgilari. davlatning tabiati va ijtimoiy-tarixiy missiyasi (ijtimoiy vazifasi) uning funksiyalarida yaqqol namoyon bo‘ladi. davlatni o‘rganishga funksional yondashuv, ya’ni uni dinamik (harakatlanishdagi, faoliyat ko‘rsatishdagi) vaziyatda tavsiflashni anglatdi. davlatni funksional tahlil etish, birinchidan, davlat tushunchasini chuqurroq mushohadalashga ko‘maklashadi; ikkinchidan, davlat faoliyatining mazmunini, aniq tarixiy vaziyatda harakatlanish mexanizmini ilmiy izohlash imkonini beradi; uchinchidan, davlat boshqaruvini oqilona amalga oshirish uchun davlatning tashkiliy strukturasini takomillashtirishga xizmat qiladi. davlat faoliyatining turli tomonlarini tavsiflash, tushuntirish va bashorat qilish uchun «davlat funksiyalari» kategoriyasidan, davlatning siyosiy tizim instituti sifatida qanday faoliyatni amalga oshirishiga beriladigan tavsifdan foydalaniladi. «davlat funksiyalari» atamasi davlatning ijtimoiy vazifalari namoyon bo‘ladigan faoliyatining asosiy, eng muhim yo‘nalishlarini belgilash uchun qo‘llaniladi. bunday faoliyat yo‘nalishlarining eng …

2 / 11

iyatiga xos asosiy yo‘nalishlar bo‘lib, ushbu yo‘nalishlar davlatning sinfiy va umuminsoniy mohiyati asosida o‘z aksini topadi va muayyanlashadi», deb qayd etadilar. z.m. islamov davlat funksiyalari – faoliyat yo‘nalishi, biroq hech qachon faoliyatining o‘zi emas, deb ta’kidlaydi1. biroq, oxirgi mulohaza nazariy jihatdan bahslidir. shunday qilib, yuridik adabiyotlarda «davlat funksiyasi» tushunchasiga oid yagona bir fikr hozirga shakllangani yo‘q. ammo tadqiqotchilarning barchasi davlat funksiyasi davlatning mohiyati, ijtimoiy maqsadi, vazifalarini belgilab beradi, degan fikrda yakdildirlar. davlat funksiyalari taraqqiyotning u yoki bu bosqichida jamiyat oldida turgan asosiy vazifalarga qarab belgilanadi va bu vazifalarni ro‘yobga chiqarishning vositasi sifatida namoyon bo‘ladi. davlat vazifalarining mazmuni esa, turli xil ichki va tashqi omillardan kelib chiqqan holda belgilanadi. masalan, mamlakat iqtisodiy hayotidagi tanglik hodisalari davlatning, uning barcha organlarining kuch-g‘ayratini iqtisodiy vazifalarni hal qilishga jalb etishni talab qiladi. jinoyatchilikning o‘sishi esa, davlatni jinoyatchilikka qarshi kurashni kuchaytirish, jinoyatchilikni keltirib chiqarayotgan sabablar va shart-sharoitlarni aniqlash hamda ularga barham berish yuzasidan o‘z vaqtida jiddiy …

3 / 11

almashishi, barham topishi, ya’ni davlatchilik shakllanishi va evolyutsiyasining uzoq tarixiy jarayonini yanada chuqurroq o‘rganish imkonini beradi. ayni davlatchilik tushunchasi jamiyatning davlat bo‘lib uyushganligiga, mazkur jamiyat o‘zining davlat bilan hamohang tarixiy rivojlanishida bosib o‘tadigan turli bosqichlarga, va eng asosiysi, davlat bajaradigan turli funksiyalarga izoh beradi. boshqacha aytganda, faqatgina statik va dinamik tavsif umumiy holda davlat kabi murakkab ijtimoiy institutning tabiatini chuqur anglashga imkon yaratadi. davlat funksiyalari quyidagi umumiy jihatlar bilan ta’riflanadi: 1. davlat har bir funksiyasining mazmuni bir yo‘nalishdagi davlat faoliyatidan tarkib topadi. davlat faoliyatining o‘xshash tomonlari ular qaysi ijtimoiy munosabatlarga daxldor bo‘lsa, ana shu munosabatlarning xususiyatidan kelib chiqqan holda bitta funksiyaga birlashtiriladi. 2. muayyan faoliyat uchun maxsus tuzilgan ko‘p sonli davlat organlarining (masalan, moliya vazirligi, xalq ta’limi vazirligi, prokuratura organlarining) funksiyalaridan farqli o‘laroq, davlat funksiyalari uning faoliyatini butunlay qamrab oladi. biroq, bu hol muayyan davlat funksiyalarini amalga oshiruvchi ayrim organlarning ahamiyatini kamaytirmaydi, chunki mazkur organlar ba’zida davlatning asosiy vazifalarini hal …

4 / 11

onidan amalga oshiriladigan davlat faoliyatidan farqlash ham zarur. masalan, jinoyat ishlarini tergov qilish, bojxona nazoratini amalga oshirish davlat faoliyatining turlari jumlasiga kiradi. bu faoliyatlar maxsus tashkil etilgan maxsus davlat organlari tomonidan amalga oshiriladi. 5. davlat funksiyalari bu funksiyalarni ro‘yobga chiqarishning shakllari va uslublari bilan aynan bir narsa emas. huquq ijodkorligi, ijroiya-farmoyish berish va huquqni muhofaza qilish faoliyati – hozirgi zamon davlati funksiyalarini amalga oshirishning asosiy huquqiy shakllari hisoblanadi. davlat taraqqiyotning u yoki bu bosqichida o‘z oldida turgan vazifalarga muvofiq ishontirish, rag‘batlantirish yoki majbur etishning turli vositalaridan foydalanishi mumkin. davlatning aniq funksiyasi esa, davlat hokimiyatini amalga oshirishning mazmuni, shakli va uslublari davlat faoliyatining muayyan yo‘nalishi bilan uzviy bog‘liqdir. davlat funksiyalari o‘z mohiyat-e’tiboriga ko‘ra obyektiv xususiyatga ega. uning har bir funksiyasi jamiyat va davlat o‘zaro hamkorligining, munosabatlarining zaruriy, qonuniy hosilasi sifatida maydonga chiqadi. shu bois u yoki funksiyani bajarish yoki bajarmaslik davlatning ixtiyoriy xohishiga bog‘liq emas. masalan, davlat o‘zining huquqni muhofaza etish, …

5 / 11

dan foydalaniladi. zero, ushbu uslubdan foydalanilmasa, davlat-huquqiy hodisalar hamda jarayonlarni har tomonlama tartibga solish va taqqoslash mushkul. davlat funksiyalarini o‘rganishda ham tasniflash uslubidan samarali foydalaniladi. u yoki bu funksiyalarni muayyan bir turkumga, guruhga kiritish imkonini beruvchi tasniflash mezonlari, ya’ni belgilari (ularning yig‘indisi) turli xususiyatga ega. masalan, davlat faoliyatining obyektlari va sohalari, hududiy ko‘lamlari, ijtimoiy munosabatlarga davlat tomonidan ta’sir ko‘rsatish usuli, vazifalarning mazmuni bir-biridan farq qiladi. darhaqiqat, ilmiy va amaliy maqsadlarda davlat funksiyalari turli mezonlar bo‘yicha tasniflanishi mumkin. davlat funksiyalari amal qilish vaqti bo‘yicha doimiy va vaqtinchalik funksiyalarga bo‘linadi. doimiy funksiyalar davlat amal qilishining barcha bosqichlarida ro‘yobga chiqariladi. vaqtinchalik funksiyalar ijtimoiy taraqqiyotning o‘ziga xos shart-sharoitlari bois kelib chiqadi va bunday ehtiyojga o‘rin qolmaganidan keyin barham topadi. siyosiy yo‘nalish (ichki va tashqi siyosat) sohalari bo‘yicha davlat funksiyalari ichki va tashqi funksiyalarga bo‘linadi. ichki funksiyalar davlatning mamlakat ichidagi faoliyatini, muayyan jamiyat hayotidagi yetakchilik rolini anglatadi. tashqi funksiyalar esa, mamlakat tashqarisida olib boriladigan faoliyatni …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlatning funksiyalari, shakllari va mexanizmi"

3-mavzu. davlatning funksiyalari, shakllari va mexanizmi. 1. davlatning funksiyalari tushunchasi, mazmuni va belgilari 2. davlat funksiyalarini tasniflash 3. davlat shakli tushunchasi 4. davlat mexanizmi (apparati) tushunchasi va mohiyati 5. davlat organi tushunchasi va turlari 6. hokimiyatlar taqsimlanishi prinsipi. 1.davlatning funksiyalari tushunchasi, mazmuni va belgilari. davlatning tabiati va ijtimoiy-tarixiy missiyasi (ijtimoiy vazifasi) uning funksiyalarida yaqqol namoyon bo‘ladi. davlatni o‘rganishga funksional yondashuv, ya’ni uni dinamik (harakatlanishdagi, faoliyat ko‘rsatishdagi) vaziyatda tavsiflashni anglatdi. davlatni funksional tahlil etish, birinchidan, davlat tushunchasini chuqurroq mushohadalashga ko‘maklashadi; ikkinchidan, davlat faoliyatining mazmunini, aniq tarixiy ...

This file contains 11 pages in DOCX format (31.9 KB). To download "davlatning funksiyalari, shakllari va mexanizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: davlatning funksiyalari, shakll… DOCX 11 pages Free download Telegram