davlatning funksiyalari

DOC 14 pages 122.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.0 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

davlat institutsional tashkilot sifatida reja: 1. davlatning funksiyalari 2. mulkchilik huquqlarini tafsirlash va himoya qilish 3. davlatning «muvaffaqiyatsizliklari» 4. davlat «chegarasi» 1. davlatning funksiyalari firmadan tashqari, davlat ham tashkilotning yana bir turi hisoblanadi. davlatning o`lchamlari katta bo`lsada, iqtisodiyotga davlatning iqtisodiyotga aralashuvini tahlil qilish mikroiqtisodiyot emas, balki makroiqtisodiyot predmetiga kiradi, davlatni alohida tashkilot sifatida emas, balki institut sifatida ko`rib chiqish lozim. fuqarolar tomonidan o`z huquqlari bir qismining davlatga topshirilishi fakti bunday yondashuvning asosini tashkil qiladi – u o`z faoliyatini aynan shu asosda amalga oshiradi. boshqacha aytganda, davlatning tabiati fuqarolar va davlat apparati o`rtasida yuzaga keladigan hukumronlik munosabatlari bilan belgilanadi. odatda fuqarolar bilan davlat o`rtasida huquqlarning taqsimlanishi ijtimoiy shartnoma rolini o`ynovchi konstitutsiyada qayd etiladi. masalan, amerikada qo`llaniladigan «huquqlar to`g`risidagi bill» shaxslardan hech qanday holatda begonalashtirilishi mumkin bo`lmagan huquqlarni va ular tomonidan davlatga topshirilishi mumkin bo`lgan huquqlarni aniq chegaralaydi. nima uchun fuqarolar o`zlarining «tabiiy» huquqlaridan ixtiyoriy ravishda voz kechishadi va ularni davlatga topshirishadi? …

2 / 14

kchilik huquqlarining taqsimlanishi resurslardan foydalanish samaradorligiga ta’sir ko`rsatadi; · axborot bilan almashish tarmoqlarini barpo etish: muvozanatli narx bozor ishtirokchilariga past xarajatli va kam buzib ko`rsatilgan axborot bilan almashish imkonini beruvchi rivojlangan axborot infratuzilmasi bazasida shakllanadi; · o`lchash va tortish standartlarini ishlab chiqish: davlatning ushbu yo`nalishdagi faoliyati almashinadigan tovarlar va xizmatlar sifatini o`lchash xarajatlarini pasaytirish imkonini beradi, yanada keng ma’noda esa universal chora-tadbirlar jumlasiga davlat tomonidan pul muomalasining tashkil etilishi ham kiradi, chunki almashuvning universal tadbiri – pulning eng muhim funksiyalaridan biri; · tovarlar va xizmatlar bilan jismoniy almashish tarmoqlari va mexanizmlarini barpo etish: bozor infratuzilmasi nafaqat axborot bilan almashish tarmoqlarini, balki tovarlar va xizmatlarning jismoniy harakatlanishi tarmoqlari (transport tarmoqlari, savdolar uchun uyushgan maydonchalar va h.k.)ni ham o`z ichiga oladi; · huquqni muhofaza qilish faoliyati va nizolarda «uchinchi» tomon rolini bajarish: shartnomalarni bajarishda kutilmagan holatlarning paydo bo`lishi sharnoma tomonlarining ulardan opportunistik maqsadlarda foydalanishidan kafolatlash uchun «uchinchi» tomon (sud)ning aralashuvini talab qiladi; …

3 / 14

axborot bilan almashish tarmoqlarini barpo etish; o`lchash va tortish standartlarini ishlab chiqish; tovarlar va xizmatlar bilan jismoniy almashish tarmoqlari va mexanizmlarini barpo etish; huquqni muhofaza qilish faoliyati va ijtimoiy farovonlikni yaratish. ushbu sohalarda davlat legitim, ya’ni ijtimoiy shartnomaga asoslangan majburlash va kuch ishlatish huquqiga ega bo`ladi. 2. mulkchilik huquqlarini tafsirlash va himoya qilish mulkchilik huquqlarini belgilash va himoya qilish jarayoniga davlatning aralashuviga muqobillik iqtisodiy agentlarning o`zlarining resurslardan foydalanish qoidalari haqida kelishishga urinishlaridan iborat. masalan, resurslardan foydalanish me’yori «birinchining ustuvorligi» bilan tartibga solinishi mumkin. o`rmonda qo`ziqorin terish yoki navbatda turish ushbu me’yorga yaqqol misol bo`lib xizmat qiladi. biroq mulkchilik huquqlarini tafsirlash uning yordamida ikkita cheklovga duch keladi. birinchidan, noaniqlikni pasaytirishga faqat qisqa muddatli davrda erishiladi, chunki har safar resursning yangi egasi paydo bo`ladi, bu esa o`zaro hamkorlik ishtirokchilariga barqaror kutishlarni shakllantirish imkonini bermaydi. ikkinchidan, hatto qisqa muddatli davrda ham resursning eng uddaburon va samarali mulkdorning emas, balki faqat birinchi bo`lganning nazorati …

4 / 14

i xususiy tartibda tafsirlash maqsadida kuch ishlatishdan foydalanish imkoniyatini biror-bir mintaqada (qadimiy ijtimoiy tuzum davri nazarda tutilayapti) yashovchi muayayn qabiladagi real vaziyatni tahlil qilish asosida tuzilgan model misolida ko`rib chiqamiz. qabila yirik shohli qoramollarni yetishtirish bilan shug`ullanadi. qoramollar va chorvachilikda foydalaniladigan resurslarga nisbatan oshkora qayd etilgan mulkchilik huquqlarining mavjud emasligini hisobga olgan holda, qabilaning istalgan oilasi, o`zining chorvachiligidan tashqari, o`z sa’y-harakatlarini mulkchilik huquqlarini himoya qilishga yo`naltirishga majbur. agar har bir oila a’zolarining butun sa’y-harakatlari qoramollarni yetishtirishga yo`naltirilsa, u 10 ga teng foydalilik ko`rsatichiga ega bo`ladi, deylik. biroq, agar oilalardan biri qurollangan qo`riqchilarga ega bo`lsa, u holda ushbu oila boshqa tinchliksevar oilaga potensial tahdid soladi: kuch ishlatishdan foydalanish asosida birinchi oila katta resurslarni egallab olishi va nazorat qilishi mumkin. agar ikkala oila ham o`z a’zolarini qurollantirsa, chorvachilik bilan band bo`lganlar sonining qisqarishi tufayli ular oladigan foyda darajasi 4 gacha kamayadi. ko`rsatkichlar taqsimoti 2-oila qo`riqchilarni saqlab turadi faqat chorvachilik 1-oila qo`riqchilarni saqlab …

5 / 14

qilish faoliyati o`rtasida iqtisodiy sub’ektni tanlash muammosi ham djon umbek ishlarida tahlil qilinadi. u tadqiqot ob’ekti sifatida «oltin vasvasasi» davri (xix asrning ikkinchi yarmi)dagi kaliforniyani tanladi. kaliforniyada ushbu davrda yuzaga kelgan vaziyatning xususiyatli belgisi – oshkora qayd etilgan va himoyalangan mulkchilik huquqlarining mavjud emasligidan iborat: 1848 yilda mintaqa meksika tomonidan aqsh yurisdiksiyasi ostiga topshirildi, lekin yangidan kelgan davlat xizmatchilarining aksariyati oltin chiqadigan uchastkalarni taqsimlash yuzasidan kelib chiqqan nizolarni hal etishni oltin izlovchilarning o`zlariga taqdim etgan holda oltin konlarini ishlab tayyorlashga kirishdilar. shuning uchun istalgan oltin izlovchi o`z vaqtini vmrg ga teng bo`lgan ushbu faoliyatning eng yuksak mahsulotiga ega bo`lgan oltin qazib chiqarish va o`z konini vmrυ ga teng bo`lgan ushbu faoliyatning eng yuksak mahsulotiga ega bo`lgan boshqa oltin izlovchilarning tajovuzidan himoya qilish o`rtasida taqsimlar edi. umbek ko`rsatib o`tganidek, quyidagi shart bajarilgan taqdirda sa’y-harakatlar ikki turdagi faoliyat o`rtasida teng taqsimlanadi: (vmrg g’ vmrυ)x q (vmrg g’ vmrυ)u, bu yerda x – …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlatning funksiyalari"

davlat institutsional tashkilot sifatida reja: 1. davlatning funksiyalari 2. mulkchilik huquqlarini tafsirlash va himoya qilish 3. davlatning «muvaffaqiyatsizliklari» 4. davlat «chegarasi» 1. davlatning funksiyalari firmadan tashqari, davlat ham tashkilotning yana bir turi hisoblanadi. davlatning o`lchamlari katta bo`lsada, iqtisodiyotga davlatning iqtisodiyotga aralashuvini tahlil qilish mikroiqtisodiyot emas, balki makroiqtisodiyot predmetiga kiradi, davlatni alohida tashkilot sifatida emas, balki institut sifatida ko`rib chiqish lozim. fuqarolar tomonidan o`z huquqlari bir qismining davlatga topshirilishi fakti bunday yondashuvning asosini tashkil qiladi – u o`z faoliyatini aynan shu asosda amalga oshiradi. boshqacha aytganda, davlatning tabiati fuqarolar va davlat apparati o`rtasida yu...

This file contains 14 pages in DOC format (122.0 KB). To download "davlatning funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: davlatning funksiyalari DOC 14 pages Free download Telegram