psixologiya va tirik organizmlar

DOCX 6 pages 25.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.1 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

ong tarqqiyoti va ongsizlik. reja 1. psixika va ongning taraqqiyoti, faoliyat va motivatsiya. 2. psixikaning fiziologik mexanizmlari. 3. psixika va aks ettirish hamma tirik organizmlar o’simliklardan tortib, hayvonlargacha aks ettirishning biologik shakli seskanuvchanlik xususiyatiga egadir. seskanuvchanlik- tirik organizimning biologik ahamiyatiga ega bo’lgan ta’sirlariga javob qaytarish qobilyatidir. biotik, ya’ni biologik ahamiyatga ega bo’lgan omillariga maxsus harakatlar bilan reaksiya qilish usullariga tropizm yoki taksislar deyiladi. fototropizm –bu tirik organizimning yoruglik ta’sirida harakatga kelishidir. termotropizm-tirik organizmning issiqlik ta’siri ostida harakat qilishiga moyilligidir.xemotropizm-tirik organizmning fizik- ximiyaviy muhitni tanlab olishga bo’lgan moyilligidir.4.topotropizm –tirik organizmlarning mexanik qo’zg’atuvchilar ta’siri ostida harakat qilishiga moyiligidir. hayvonlarning instinktlari. instinktlar-hayvoning tabiiy ehtiyojlarini qondirish uchun qiladigan murakkab tug’ma harakatlaridir. qushlar juda ustalik bilan in yasar ekanlar material tanlash va inni pishiq qilib qurish yo’lida xilma-xil harakatlarni bajaradilar. masalan: qaldirg’ochlarning in qurishi, kalyushka deb ataluvchi baliqning erkagi suv tagida yerdan chuqurcha kovlab, uni mayda suv o’simliklari bilan to’sadi, inning yon devorini quradi va …

2 / 6

r ham bo’ladiki urg’ochi o’rgimchak pillani yasab va odatda tuxum qo’yish chog’ida bajariladigan harakatlarni bir necha marta takrorlab, amalda tuxum qo’ymasligi ham mumkin. shunday bo’lsada u kelgusi bosqichga ya’ni bo’sh pillani qo’riqlashga va uni yoqdan –bu yoqga ko’chirishga o’tadi. asalarilar reaksiyaning maqsadga muvofiqligi ham nisbiydir. agar mumkatakning orqa tomoni tilib qo’yilsa asalari yaroqsiz uyaga ma’lum miqdordagi shirani to’kib bo’lgach garchi uning ikkinchi tomonidan shira oqib ketadigan bo’lsa ham mum bilan berkitib ketadi. fransuz tadqiqotchi k.fabri arining bir qolibdagi maqsadga muvofiq bo’lmagan xatti-harakatini kuzatgan edi. yer arisi uyasining oldiga chalajon chigirtkani keltirib, barcha arilar singari uyasini tekshirish uchun kirib ketganida tadqiqotchi uning o’ljasini yiroqqa surib ko’yadi. ari uyasidan chiqib uni izlab shoshib yana uyasining oldiga qo’yadi va tekshirish uchun yana uyasiga kirib ketadi. fabri arining uyasi oldidan chigirtkani qirq marta chetga surib qo’yadi va ari qirq martasida ham o’ljasini topib, uni olib kirish uchun uyasini tekshirgan. birinchisi dushmanga hujum qilish, ikkinchisi …

3 / 6

hetlab o’tishga harakat qiladilar. bu hayvoni yangi iqlimga moslashtirishga qaror qilindi. yosh hayvonlarni oldiniga o’ralgan maydonda saqlashdi. hayvonlarning intellektual harakatlari . aql (intellektual) bosqichi hayvonlarning dearli murakkab faoliyat bilan tavsiflanib, u aks ettirishning murakkab turidir. «hayvonlarning borliqni psixik aks etish usuli intellektual faoliyatiga o’tishida alohida narsalargina emas, balki ularning munosabatlarini aks ettirish ham vujudga keladi . hayvonlar rivojlanishining bu bosqichda fanlar orasidagi bog’lanishlarning aks ettira oladilar. bu yerda yangi xususiyatlar yuzaga keladi. nemis zoopsixologi v.kyolerning tadqiqotlarida maymunlarga yetib bo’lmaydigan joyga xo’rak qo’yiladi. xo’rakdan yaqinroq, lekin bevosita yetib bo’lmaydigan joyga uzun tayoq qo’yiladi. bu tayoqqa yetishish uchun qafasda qisqa tayoqcha bilan xo’rakni olib bo’lmaydi. maymun esa birinchi fazada qisqa tayoq bilan uzun tayoqni oladi. a.n.leontyevning fikricha aqliy hulq-atvorni boshqa xususiyati bu muvaffaqiyatsiz harakatlardan so’ng to’satdan javobni topishidir. bu hodisa v.kyoler tomonidan “insayt”-ravshanlashish deb atalgan. aqliy hulq–atvorning boshqa ikki xususiyati bu topilgan muammoning yechimini tez eslab qolish va shu bilan shakllangan operasiyalarni …

4 / 6

an, tajriba o’tkazilgan asbob ikkita bo’sh naychadan iborat edi. naychadan bittasiga qarg’aning ko’z o’ngida inga bog’langan xo’rak bir parcha go’sht joylashtirildi. qarg’a xo’rakning naycha ichiga kirib ketganini ko’radi. qarga shu zahotiyoq ikkinchi naychaning oxiriga sakrab boradi va xo’rakning paydo bo’lishini kutib turadi. shuningdek maymunlarda o’tkazilgan tadqiqot ham bunga yaqqol misoldir. qafasning shipiga banan osib qafas ichiga ikki -uchta yashik yoki bir ikkita qamishli tayoqcha qo’yadilar. maymun qafas ichiga kirishi bilan mevani olmoqchi bo’ladi, ammo buyi yetmaydi. maymun tevarak-atrofiga ko’z yugurtirib yerda yotgan qamishni ko’radi, va bu qamish bilan mevani qoqib tushirishga harakat qiladi lekin unda ham bo’yi yetmaganidan so’ng qamishlarni olib, bir necha vaqt ular bilan turlicha amal qilganda ular bir-biriga tutashib uzunlashadi, keyin maymun bananni qoqib tushiradi. yoki yerda yotgan yashikni ustma-ust qurib uni mevani tagiga surib keltiradi va ustiga chiqib mevani olmoqchi bo’ladi, ammo bo’yi yetmaydi.shunda maymun yerda yotgan boshqa yashiklarni ustma-ust kuyib, narvon qiladi va ularning ustiga …

5 / 6

qiladi va baholaydi, bajariladigan harakat tartibini o’ylaydi, irodaviy zo’r beradi, faoliyatning borishini kuzatadi, muvaffaqiyat va mag’lubiyatni o’ylaydi. inson nima uchun o’ylab ish qiladi? faoliyat – bir tomondan, shaxsniig rivojlanishi va sifatlarining namoyon bo’lish sharoiti, ikkinchi tomondan shu faoliyat subyekti bo’lgan shaxsning taraqqiyot darajasiga bag’liqdir. yuqoridagi jadvaldan ko’rinib turibdiki, barcha faoliyat turlari tarkibida uchta tarkibiy qismni maqsad-motiv-harakatni ajratish mumkin. maqsad - inson faoliyati so’nggi natijasining obrazi sifatida namoyon bo’ladi va ehtiyojlarni amalga oshirilishidir. motiv – kishini faoliyatga undaydi va unga mazmun baxsh etadi. ish-harakat - galdagi bitta oddiy vazifani bajarishga qaratilgan nisbatan tugallangan faoliyatning tarkibi. faoliyatga qaratilgan maqsad ozmi-ko’pmi uzoq yoki yaqin bo’lishi mumkin. shuning uchun bu maqsadga erishish odam tomonidan ana shu maqsad sari harakat qilish davomida uning oldida tuqiladigan qator juz’iy maqsadlar izchillik bilan hosil qilishdan iborat bo’ladi. hamma tirik organizmlar o’simliklardan tortib, hayvonlargacha aks ettirishning biologik shakli seskanuvchanlik xususiyatiga egadir. seskanuvchanlik- tirik organizimning biologik ahamiyatiga ega bo’lgan ta’sirlariga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya va tirik organizmlar"

ong tarqqiyoti va ongsizlik. reja 1. psixika va ongning taraqqiyoti, faoliyat va motivatsiya. 2. psixikaning fiziologik mexanizmlari. 3. psixika va aks ettirish hamma tirik organizmlar o’simliklardan tortib, hayvonlargacha aks ettirishning biologik shakli seskanuvchanlik xususiyatiga egadir. seskanuvchanlik- tirik organizimning biologik ahamiyatiga ega bo’lgan ta’sirlariga javob qaytarish qobilyatidir. biotik, ya’ni biologik ahamiyatga ega bo’lgan omillariga maxsus harakatlar bilan reaksiya qilish usullariga tropizm yoki taksislar deyiladi. fototropizm –bu tirik organizimning yoruglik ta’sirida harakatga kelishidir. termotropizm-tirik organizmning issiqlik ta’siri ostida harakat qilishiga moyilligidir.xemotropizm-tirik organizmning fizik- ximiyaviy muhitni tanlab olishga bo’lgan moyilligid...

This file contains 6 pages in DOCX format (25.1 KB). To download "psixologiya va tirik organizmlar", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya va tirik organizmlar DOCX 6 pages Free download Telegram