etika va estetika fanlari

DOCX 32 pages 112.3 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 112.3 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

2- mavzu: etika va estetika fanlarining predmeti kategoriyalari. 1.axloqshunoslik fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari.axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. 2.axloqiy kategoriyalar, tamoyillar, me‘yorlar va ularning amaliyotda namoyon bo’lishi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. 3.estetikaning predmeti, tadqiqot doirasi va falsafiy mohiyati.estetik qarashlar evolyusiyasi. 4. estetikaning asosiy kategoriyalari. 5.san’at va uning estetik tarbiyadagi o’rni va ahamiyati. . 2.1. axloqshunoslik fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari. etika (axloqshunoslik) eng qadimgi fanlardan bo`lib, ko`p ming yillik tarixga egadir. u bizda «ilmi ravish», «ilmi axloq», «axloq ilmi», «odobnoma» singari nomlar bilan atalib kelingan bo`lsa, ovrupada «etika» nomi bilan mashxur bo`lgan. axloqshunoslik kishilarning hulq normalarini, yurish-turish, tartib-qoida, hatti-harakatlarini tartibga keltiruvchi, ijtimoiy hodisalardagi vazifalarni belgilab kelgan. yunon faylasufi arastu (aristotel e. o 384-322-betlar) birinchi bo`lib etika fanini muamolaga kiritgan. arastu fanlarni tasnif qilib, uch guruhga bo`ladi: nazariy, amaliy, ijodiy. birinchi guruhga falsafa, matematika va fizikani, ikkinchi guruhga etika va siyosatni, uchinchi guruhga esa …

2 / 32

a esa, «mores» so`zidan olingan bo`lib, u ham axloq ma‘nosini anglatadi. axloq,umumiy tushuncha sifatida fanning tadqiqot ma‘nosini anglatadi., muayyan tushuncha sifatida esa inson fe‘l - atvori va hatti – harakatlarining keng qamrovli qismini ifodalaydi. axloq ruschada «moral» so`zidan olingan bo`lib, axloq degan ma‘noni anglatadi. demak, axloq eng avvalo kishilarning oilada, jamoada, jamoatchilik joylarida yurish-turish, yashash qoidalariga, fe‘l - atvor, hatti-harakatlarining jamisini ifodalaydi. axloq tushunchasi odob, hulq-atvor so`zlarining mazmunini anglatadi.axloqni umumiy tushuncha sifatida olib, uni doira shaklida aks ettirilsa, doiraning eng qamrovli qismini axloq egallaydi. «odob» arabcha «adab» so`zidan olingan bo`lib-kishilarning hulq-atvori, yurish-turish munosabatlarini ifodalaydi. u kishilarning ijtimoiy munosabatlari orqali shakllanadi va rivojlanib boradi. odobga bo`lgan e‘tibor bolalikdan boshlanib, yoshi ulg`ayib borgan sari kishilarning odob darajasi kengayib boradi. odob – insonni ma‘naviy kamolotga yetkazuvchi, kishi faoliyatini belgilovchi tarixiy jarayondir. odob axloqqa nisbatan tor tushuncha bo`lib, u o`z navbatida barcha axloqiy fazilatlarni yuzaga chiqishi bilan namoyon bo`ladi. odob aqlning suyanchi bo`lib, barcha …

3 / 32

ti bilan bevosita bog`lik bo`ladi. inson faoliyatdan to`xtasa, kamolotdan to`xtaydi, chunki kamolotning zamiri faoliyatdir. «saodatnoma» da quyidagi fikrlar aks ettirilgan: 2.2. axloqning kelib chiqishi va axloqiy ong shakllari. axloq ijtimoiy ong shakllaridan biri bo`lib, kishilarning ijtimoiy turmushini aks ettiradi, ularning yurish-turish normalari, yashash qoidalari, hulq-atvor qoidalarining y`igindisidir. axloqning mohiyatida asosiy e‘tibor kishilarning jamiyatdagi hatti –harakatlari, yurish-turishlari, yashash normalari, printsiplari, qoidalari, ularning o`zaro munosabatlari kabilarga qaratiladi. «aslini olganda, - deb ta‘kidladi i.a.karimov, - axloq ma‘naviyatning o`zagi. inson axloqi shunchaki salom-alik, xushmuomalalikdan iborat emas. axloq – bu, avvalo, insof va adolat tuyg`usi, iymon, halollik degani». (qarang. karimov i. a. o’zbekistonning siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy istiqbolining axloqiy tamoyillari. toshkent, «o`zbekiston», 1995, 53-bet). axloq ijtimoiy ong shakllaridan biri bo’lib, jamiyat taraqqiyotining ilk bosqichida paydo bo’lgan. uning paydo bo’lishida kishilarning mehnat faoliyatlari, iqtisodiy munosabatlari muhim rol o’ynaydi. mehnat tufayli insonning aqliy, axloqiy va boshqa faoliyati shakllana boshlaydi. falsafiy – axloqiy fikrlar vujuduga kelgandan boshlab hozirga …

4 / 32

rib, bir kun kuriydi. hayvonot olami ham shunday xususiyatlar bilan birgalikda sezish a‘zolari va qobiliyati hamda muayyan darajada idroq etish hislatiga ega. insonda esa bo’lardan tashqari muxofaza qilish, fikrlash qobiliyati va uyat hissi – aqli bor. uni imom gazzoliy oltinchi sezgi yoki ikkinchi yurak, yurak ichidagi yurak deb ataydi. ana shu aql ixtiyor erkinligini, ixtiyor erkinligi esa axloqni taqozo etadi. axloq jamiyatda kishilarning hatti-harakatlarini, hulq-atvorlarini tartibga soluvchi ehtiyojlar mavjud bo’lganligi uchun kelib chiqdi. axloqning kelib chiqishida ijtimoiy muhit ya‘ni ijtimoiy hayot, ijtimoiy omillar bo’lishi zarur. insonning ongi, uning barcha aqliy va ruhiy qobiliyatlari, uning jamiyatdagi hayoti, faoliyati davomida tarkib topadi va ma‘lum ijtimoiy shart-sharoitlar bilan taqozo qilinadi. odam bolasi faqat jamiyatdagina ijtimoiy muhit ta‘sirida ijtimoiy ongli zot – insonga aylanadi, shaxs darajasiga ko’tariladi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. insondagi ixtiyor erkinligi zaruriyat talabi bilan oqilona, aqlga buysundirilgan ravishda cheklanadi ya‘ni nisbiylashadi. insonning ixtiyor erkinligi ma‘lum mas‘uliyat bilan faoliyat ko’rsatishini talab …

5 / 32

tarixiy zaruriyatlarni hal qilishida mas‘uliyat ko’p bo’ladi. shunga yarasha ularning har bir qo’ygan qadami, fikri oldida javobgarlik hissi, mas‘uliyati yuqori bo’ladi. insonning hayot faoliyati ixtiyor erkinligi va mas‘uliyati asosida namoyon bo’ladi va hayotning turli xil ko’rinishida o’z ifodasini topadi. inson doimo mas‘uliyat bilan faoliyat ko’rsatadi va o’zining ezgu niyatiga yetadi. ixtiyor erkinligi tufayli inson har qadamda axloqiy tanlov muammolarga duch keladi. bu muammo insonda mas‘uliyat hissa mavjudligidan dalolat beradi. mas‘uliyatni o’zgalar va o’z vijdoni oldida javobgarligini sezmagan kishi hohlagan ishga qo’l urishi mumkin – uni o’z qilmishining oqibati qiziqtirmaydi. u faqat manfaat ustuvorligini tan oladi, xolos. unday odamni axloqsiz deb ataydilar. inson yo ezgulikni, yo yovuzlikni tanlashi tufayli nimanidir ixtiyor etadi: axloqiy tanlov – har bir hatti – harakat, har bir qilmishining ibtido nuqtasidir. shaxsda axloqiy tanlov erkinligi namoyon bo’ladi. u iroda erkinligi, o’z hatti-harakatlari irodasiga muvofiqlash erkinligidir. erkinlik anglashib olingan zaruriyat ekan, u ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov asosida …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etika va estetika fanlari"

2- mavzu: etika va estetika fanlarining predmeti kategoriyalari. 1.axloqshunoslik fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari.axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. 2.axloqiy kategoriyalar, tamoyillar, me‘yorlar va ularning amaliyotda namoyon bo’lishi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. 3.estetikaning predmeti, tadqiqot doirasi va falsafiy mohiyati.estetik qarashlar evolyusiyasi. 4. estetikaning asosiy kategoriyalari. 5.san’at va uning estetik tarbiyadagi o’rni va ahamiyati. . 2.1. axloqshunoslik fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari. etika (axloqshunoslik) eng qadimgi fanlardan bo`lib, ko`p ming yillik tarixga egadir. u bizda «ilmi ravish», «ilmi axloq», «axloq ilmi», «odobnoma» singari nomlar bilan atalib kelingan bo`lsa, ovrupada «et...

This file contains 32 pages in DOCX format (112.3 KB). To download "etika va estetika fanlari", click the Telegram button on the left.

Tags: etika va estetika fanlari DOCX 32 pages Free download Telegram