etika va estetika fanlarining predmeti kategoriyalari

DOC 13 pages 97.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.0 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

2-mavzu: etika va estetika fanlarining predmeti kategoriyalari. reja: 1. axloqshunoslik fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari.axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. 2. axloqiy kategoriyalar, tamoyillar, me‘yorlar va ularning amaliyotda namoyon bo’lishi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. 3. estetikaning predmeti, tadqiqot doirasi va falsafiy mohiyati.estetik qarashlar evolyusiyasi. 4. estetikaning asosiy kategoriyalari. 5. san’at va uning estetik tarbiyadagi o’rni va ahamiyati. etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi axloq inson va jamiyat o‘rtasidagi ob’ektiv a’loqadorlik tufayli kelib chiqadigan, shaxsiy va umumiy manfaatlarni muvofiqlashtirib turish asosida har bir shaxsning xayoti va faoliyatini boshqaradigan, tartibga soladigan muayyan xulq atvor, odob, xatti – xarakat prinsip va normalarning majmuidir. axloqni umumiy tushuncha sifatida olib, uni doira shaklida aks ettiradigan bo‘lsak, doiraning eng kichik qismini odob, undan kattaroq qismini - xulq, eng qamrovli qismini axloq egallaydi. odob- inson haqida yoqimli taassurot uyg‘otadigan, lekin jamoa, jamiyat va insoniyat hayotida burilish yasaydigan darajada muhim ahamiyatga ega bo‘lmaydigan, …

2 / 13

alar turibdi. ularni faqat qadimiy va har doim zamonaviy bo‘lib kelgan axloqqa yangicha yondashuvlar asosidagina amalga oshirsa bo‘ladi. etika va estetika.etika boshqa ijtimoiy va falsafiy fanlar bilan o‘zaro aloqadorlikda rivojlanib kelmoqda. ayniqsa, uning estetika bilan aloqasi qadimiy va o‘ziga xos. avvalo, insonning har bir xatti-harakati va niyati ham axloqiylikka, ham nafosatga tegishli bo‘ladi, ya’ni muayyan ijobiy faoliyat ham ezgulik (ichki go‘zallik), ham nafosat (tashqi go‘zallik) xususiyatlarini mujassam qiladi. etika va dinshunoslik. etikaning dinshunoslik bilan aloqasi shundaki, har ikkala fan ham bir xil muammo - axloqiy mezon muammosini hal etishga qaratilgan. etika va huquqshunoslik.etikaning huquqshunoslik bilan aloqasi uzoq tarixga ega. ma’lumki, juda ko‘p hollarda axloq me’yorlari bilan huquq me’yorlari mohiyatan va mazmunan bir xil bo‘ladi. shunga ko‘ra, axloqni jamoatchilik asosidagi huquq, huquqni esa qonuniylashtirilgan axloq deb atash mumkin. etika va pedagogika.etika pedagogika bilan ham chambarchas aloqada. pedagogikadagi shaxsni shakllantirish, tarbiyalash, ta’lim berish jarayonlarini pand-nasihatlarsiz, odobnoma darslarisiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. etika va …

3 / 13

ham iborat degan ta’limotni ilgari surar edi. hozirgi davrga kelib esa bu tushuncha akasariyat holda o‘zida xudbinlik, «nafs quliga aylanish», «boylik, shuxrat ketidan quvish» kabi ma’nolarini ham anglatmoqda. bu falsafiy yo‘nalish asoschisi suqrotning zamondoshi aristipp (435—355 yy.) inson ruhini ikki holati haqida gapiradi: huzurlanish mayinlik va nafislik sifatida, iztirob esa qo‘pol va ruhiy qo‘zg‘alish xususiyatlariga ajratadi. aristipp fikricha baxtga erishuv hushurbaxlikning yuksak cho‘qqisiga iztirobga tushmasdan amalga oshishi kerak. hayotning ma’nosi uningcha aynan shunday natijaga erishish bilan bog‘liq.gedonizm (huzurbaxshlik ta’limoti)— bu o‘ziga xos hayotga bo‘lgan yondoshuv bo‘lib, hayotda asosiy maqsadning birinchi pog‘onasiga lazzatlanish va huzurbahshlik qo‘yiladi. bunday qarashlarning ibtidosi qadimgi yunon faylasufi aristipp kirenskiyning ta’limotlariga borib taqaladi. faylasuf axloqshunoslikning yaxshilik tushunchasiga nisbat berar ekan, uni huzurbaxshlik bilan bog‘laydi. ya’ni nima insonga huzur baxsh etsa shu yaxshilikdir degan xulosaga keladi. bunday xulosa o‘sha davrning aksariyat olimlarining bu yondoshuv ketidan ergashishiga va gedonchilar yo‘nalishini paydo qilishiga asos bo‘lib xizmat qildi. shu tariqa ijtimoiy …

4 / 13

sizni bekatdan tushib qolishingizni istaydilar. huzurbaxshlik ta’limotini sog‘lom turi insonning o‘z burchini his qilishi, boshqalarni erkiga, izzat-nafsiga tegmaslikni talab qiladi. bu zamonaviylikni faqat yaxshilik bilan bog‘liq xususiyatlarini o‘zida mujassam qilishni, turmush go‘zalligini, inson go‘zalligini, atrof-muhitni go‘zallashtirish, hayotni ma’nosini to‘laqonli bo‘lishiga intilishda ko‘rinadi. gedonizm axloqshunoslikning huzurbaxshlik yo‘nalishi bo‘lib, unda hayotning maqsadi hayotning yuksak ne’matlariga intilish va undan lazzatlanib, zavqlanib yashash bilan belgilanadi. shu jihatdan ham qadimgi davr faylasuflaridan bejizdan antisfen: «mehnat orqasidan keladigan farog‘atni talab qilish kerak, undan oldin keladiganini emas» degan fikrni aytgan emas. aslida huzurbaxshlik ta’limotiga ergashish salbiy xususiyat kasb etmaydi. insonni hayot qiyinchiliklaridan o‘tishda uning mehnati samarasi katta ahmiyat kasb etadi. turli ruhiy, jismoniy zo‘riqishlarga uchragan insonga ruh bag‘ishlaydi. boshqa tomondan, huzurbaxshlik ta’limoti ham axloqshunoslikning muhim g‘oyalaridan – inson uchun zarur bo‘lgan ehtiyojlari, moddiy qadriyatlar uning qadr-qimmati bilan bog‘liq g‘oyalarni ilgari suradi. bu ikki ta’limot asosida boshqa mashhur ta’limotlarni vujudga keltirdi. gedonizmning qaysidir ma’noda davomchisi sanalgan yana bir …

5 / 13

anglash va hayoti davomida uni tan olmoqdir, degan g‘oyani tasdiqlar edi. evdemonizm yo‘nalishidagi huzurbaxshlik ta’limotini yoqlovchilar epikur, gassendi, lametri, volter, golbaxlar baxt va huzurbaxshlikni uyg‘unlashtiradilar. ammo gedonizmdan farqli o‘laroq huzurbaxshlik bu erda insonning axloqiy faoliyati bilan bevosita bog‘lanadi. misol uchun, epikur nazdida yuksak darajadagi huzur tuban jismoniy lazzatda emas, balki nafis ma’naviylikdadir. faqatgina mutlaq sokinlik va ataraksiya holatidagina inson haqiqiy baxt egasiga aylanadi.ammo asosiy evdemonizm yo‘nalishi tanqidchilaridan immannuel kant haqiqiy axloqiy faoliyatning asosida baxt emas, burch turishini ta’kidlaydi. zamonaviy ruhshunoslikda bu yo‘nalish ijobiy, amaliy ruhshunoslik sifatida evdaymoniya haqidagi qadimgi yunon faylasuflarining ta’limotini o‘rganmoqda.sharq falsafasiga esa, baxtga erishuv hakidagi bu ta’limotni buddhachilikning nirvanaga erishish uchun barcha iztiroblardan qutulishga intilish va shu bilan to‘laqonli baxtga erishuvga nisbat beriladi. dalay-lama (xiv) qarashlari «inson hayotining asosiy maqsadi – baxtdir. bu shubhasiz. biz qanday e’tiqoddaligimizdan qat’iy nazar — dahriy yo xudoga ishonamizmi yo‘mi, buddhachi yo nasroniy, — barchamiz hayotda eng yaxshi narsani izlaymiz. shu tariqa, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etika va estetika fanlarining predmeti kategoriyalari"

2-mavzu: etika va estetika fanlarining predmeti kategoriyalari. reja: 1. axloqshunoslik fanining predmeti va tadqiqot doirasi, maqsad va vazifalari.axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. 2. axloqiy kategoriyalar, tamoyillar, me‘yorlar va ularning amaliyotda namoyon bo’lishi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. 3. estetikaning predmeti, tadqiqot doirasi va falsafiy mohiyati.estetik qarashlar evolyusiyasi. 4. estetikaning asosiy kategoriyalari. 5. san’at va uning estetik tarbiyadagi o’rni va ahamiyati. etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi axloq inson va jamiyat o‘rtasidagi ob’ektiv a’loqadorlik tufayli kelib chiqadigan, shaxsiy va umumiy manfaatlarni muvofiqlashtirib turish asosida har bir shaxsning xayoti va faoliyatini boshqaradigan,...

This file contains 13 pages in DOC format (97.0 KB). To download "etika va estetika fanlarining predmeti kategoriyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: etika va estetika fanlarining p… DOC 13 pages Free download Telegram