tashqisamaralar va ijtimoiy ne'matlar

PPTX 21 sahifa 1,2 MB Bepul yuklash

21 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,2 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 21

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 21

tashqi samaralar va ijtimoiy ne’matlar tashqi samaralar va ijtimoiy ne’matlar reja: 1. tashqi samaralar: mazmuni va turlari 2. tashqi ta’sirlarni yumshatish bo‘yicha davlat siyosati 3. mulk huquqi va kouz teoremasi 4. ijtimoiy ne’matlar: samarali va raqobatli ta’minot 5. umumiy mulk fojiasi tashqi samaralar yoki eksternalilar (externalities) bozordagi oldi-sottidan olinadigan, lekin narxda o‘z ifodasini topmagan xarajat yoki foyda. ular muayyan operatsiyada qatnashadigan bozor subyektlari bilan bir qatorda uchinchi tomon bilan bog‘liq bo‘lgani uchun ham “tashqi” deb qabul qilinadi. ushbu xarajatlar yoki yutuqlar (foyda) tovarlar va xizmatlarni ham ishlab chiqarishda, ham iste’mol qilishda vujudga keladi. manfiy (salbiy) tashqi samara musbat (ijobiy) tashqi samara biror iqtisodiy subyektning faoliyati boshqa subyektlarga yutuq keltirganda vujudga keladi: msb =mpb+meb. bu yerda msb - ijtimoiy chekli yutuq; mpb - xususiy chekli yutuq; meb - tashqi chekli yutuq. ijobiy tashqi samara tashqi ta’sirlarni yumshatish bo‘yicha davlat siyosati salbiy tashqi samaraga ega bo‘lgan tovarlar va xizmatlarni ko‘p ishlab chiqarilishini …

2 / 21

anda edi, u talabalarning ta’lim xizmatiga talabini va ilmiy izlanuvchilarni ilmiy izlanishga talabini msb = msc tenglikni ta’minlaydigan darajagacha oshirgan bo’lar edi. atrof-muhitni muhofaza qilish siyosati ushbu siyosat yordamida nazorat qilishdan olinadigan ijtimoiy chekli yutuq nazoratni amalga tatbiq etish uchun sarflanadigan ijtimoiy chekli xarajat bilan balanslashtiriladi. ijtimoiy chekli yutuq msb nazoratni amalga tatbiq etish uchun sarflanadigan ijtimoiy chekli xarajat bilan balanslashtiriladi. ijtimoiy chekli yutuq msb chizig‘i bilan ijtimliy chekli xarajat msc chizig‘i kesishgan nuqta zararli chiqindilarni chiqarishning jamiyat uchun samarali bo‘lgan darajasini aniqlashga yordam beradi chiqindilarning optimal darajasini aniqlash zararli chiqindilar uchun to‘lov bu usulga ko‘ra atrof- muhitga chiqaradigan har birlik zararli chiqindisi uchun firmalarga to‘lov belgilanadi. ushbu usul, tajriba ko‘rsatayaptiki, atrof-muhitga chiqariladigan umumiy chiqindi hajmini kamaytirishga olib keladi. lekin, bu tizimni aniq ishlashni to‘liq kafolatlash qiyin atrof-muhitni ifloslashga huquqni sotilishi mulk huquqi – bu insonlar yoki firmalar o‘z mulklari bilan nima qilishi mumkinligini tavsiflovchi qonuniy qoidalar. masalan, yerga egalik …

3 / 21

slik va iste’moldan ajratilmaslik. shunday xususiyatga ega bo‘lgan ijtimoiy ne’matga armiya va militsiya xizmati kiradi iste’molda tanlanmasligi xususiyati shuni bildiradiki, sof ijtimoiy ne’matni bir kishi tomonidan iste’mol qilinishi boshqa bir kishining ushbu ne’mat iste’molini kamaytirmaydi. bunday ne’matlar raqobatdan holi, nima uchun deganda, qo‘shimcha iste’molning chekli xarajati nolga teng. sof ijtimoiy mahsulotga talab chiptasiz muammosi iste’molchilar iste’mol qilingan sof ijtimoiy mahsulot uchun pul to‘laydimi, yo‘qmi undan naf olganligi uchun ayrim hollarda ortiqcha to‘lovlarsiz, ushbu ne’matlarni bepul olishga harakat qiladi. ushbu vaziyat “biletsiz muammosi (free rider problem)” yoki “quyon muammosi” nomini oldi. bu yerda iqtisodiy subyektlarning bozorning bozor mexanizmi ishlamaydigan joylaridan foydalanib, boshqalar hisobidan ko‘proq yutuqqa erishishga harakat qilishi nazarda tutiladi. umumiy foydalanishdagi resurslar (umumiy mulk resurslari) – barcha erkin foydalanishi mumkin bo‘lgan resurslardan tashkil topadi. natijada, ularni haddan tashqari isrofgarchilik bilan ishlatilish ehtimoli ko‘proq. havo va suv - bu turdagi manbalarga eng yorqin misol. shuningdek umumiy mulk resurslariga baliqlar, hayvonlar populyatsiyasi …

4 / 21

tashqisamaralar va ijtimoiy ne'matlar - Page 4

5 / 21

tashqisamaralar va ijtimoiy ne'matlar - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 21 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tashqisamaralar va ijtimoiy ne'matlar" haqida

tashqi samaralar va ijtimoiy ne’matlar tashqi samaralar va ijtimoiy ne’matlar reja: 1. tashqi samaralar: mazmuni va turlari 2. tashqi ta’sirlarni yumshatish bo‘yicha davlat siyosati 3. mulk huquqi va kouz teoremasi 4. ijtimoiy ne’matlar: samarali va raqobatli ta’minot 5. umumiy mulk fojiasi tashqi samaralar yoki eksternalilar (externalities) bozordagi oldi-sottidan olinadigan, lekin narxda o‘z ifodasini topmagan xarajat yoki foyda. ular muayyan operatsiyada qatnashadigan bozor subyektlari bilan bir qatorda uchinchi tomon bilan bog‘liq bo‘lgani uchun ham “tashqi” deb qabul qilinadi. ushbu xarajatlar yoki yutuqlar (foyda) tovarlar va xizmatlarni ham ishlab chiqarishda, ham iste’mol qilishda vujudga keladi. manfiy (salbiy) tashqi samara musbat (ijobiy) tashqi samara biror iqtisodiy subyektnin...

Bu fayl PPTX formatida 21 sahifadan iborat (1,2 MB). "tashqisamaralar va ijtimoiy ne'matlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tashqisamaralar va ijtimoiy ne'… PPTX 21 sahifa Bepul yuklash Telegram