mifologiya va mifologik tasavvurlar

PPTX 20 pages 832.7 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 832.7 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mif va mifologik tasavvurlar haqida nazariy qarashlar. mif va mifologik tasavvurlar haqida nazariy qarashlar. reja: 1. ―mif‖ atamasining ma‘nolari. mif haqida umumiy tushuncha. 2. mif – inson dunyoqarashining ilk badiiy shakli, so‘z san‘atining boshlang`ich namunasi. 3. mifologik tafakkurning badiiy-estetik tafakkurga o‘tish bosqichlari folklor janrlari misolida. 4. miflar tasnifi: samoviy miflar, ibtido va intiho miflar. 5. mifologiya – miflar haqidagi fan. mif qadimgi odamning borliq haqidagi ibtidoiy tasavvurlari majmui bo‘lib, koinotning yaratilishi, inson, o‘simliklar va hayvonot dunyosining vujudga kelishi, samoviy jismlarning paydo bo‘lishi, tabiiy hodisalarning sabablari va mohiyati, afsonaviy qahramonlar, ma‘budlar va ilohlar to‘g`risidagi e‘tiqodiy qarashlarni o‘z ichiga olgan. hali o‘zini tabiatdan ajratib olmagan qadimgi odam o‘z atrofidagi moddiy mavjudlikning paydo bo‘lish sabablarini mifologik tasavvurlar vositasida izohlashga, tushuntirishga harakat qilgan. mif qadimgi odamning voqelikka bo‘lgan ongsiz hissiy munosabati ifodasi bo‘lib, tabiat va jamiyat hayotining turli qirralari mohiyatini tushuntiruvchi eng qadimgi tasavvurlar silsilasidir. mifologik tasavvurlar muayyan voqelik mohiyatini xayoliy uydirma vositasida izohlasa-da, …

2 / 20

syujetlar aks ettirilgan. mif grekcha “myfhos”-so’z, rivoyat so’zidan olingan bo’lib, dunyoning paydo bo’lishi, tabiat hodisalari, xudolar, afsonaviy pahlavonlar; goh inson, goh jonzod qiyofasidagi zulmkor dushmanlar haqidagi to’qima afsonalardir. mifologiya - miflarni o’rganuvchi fan bo’lib, u ibtidoiy insonning tabiat sirlarini bilishga intilishi tufayli vujudga kelgan. insonning tabiat stixiyalariga qarshi kurashdagi ojizligi (bo’ron, sel, zilzila, dovul...) tufayli ularga qarshi kurasha oluvchi ғayritabiiy obrazlar yaratishga eҳtiyoj tugilgan. natijada yaxshilik va yomonlik haqidagi mifologik tasavvurlar paydo bo’lgan. olam haqidagi bunday ibtidoiy miflar ta‘sirida osmon, oy, quyosh va turli hayvonlar, xudolar, g’ayritabiiy pahlavonlar haqidagi miflar vujudga keldi. hayvonlar va tabiat stixiyalariga qarshi kurashga qaratilgan (so’z kuchi, afsun “avrash” vositasida ularga ta‘sir etish tufayli, yovuz kuchlarga teng keladigan qurol inson ixtiyorida bo’lmagan bir paytda) miflar yaratildi. ko’rinib turibdiki, miflar insonga osoyishta yashash, yovuz kuchlarni yengishga ko’maklashuvchi orzular ifodasidir. mif – insoniyat ma‘naviy taraqqiyotining ilk bosqichiga xos so‘z san‘atining boshlang`ich namunasi. u behad qadimiy so‘z san‘ati bo‘lib, …

3 / 20

ishontirish maqsadida aytiladi. shuning uchun uning bayon qilinishida aytuvchining pafosi muhim ahamiyat kasb etadi. epik tafakkurning tadrijiy taraqqiyoti nuqtai nazaridan qaraganda, folklordagi barcha janrlardan oldin, ayniqsa, afsonalardan oldingi stadial bosqich sifatida shakllanganligi ta‘kidlanadi. o‘zbek miflari syujet tarkibini turkiy va boshqa xalqlar mifologiyasi bilan bog`liq ko‘plab qadimiy motivlar tashkil etadi. miflarda yaxshilik va yomonlik, go’zallik va xudbinlik, yorug’lik va zulmat orasidagi kurash jarayoni tasvirlanadi. komil insonlar hamisha yaxshilik, go’zallik, yorug’likning tantana qilishi ko’maklashadi. aniqroq aytilganda, miflarni o’qigan o’quvchi ijobiy qahramonlarning tarafdoriga aylanadi. “avesto” da yaxshilik – axura mazda, yomonlik – axriman qiyofasida namoyon bo’ladi. kitob g’oyasiga ko’ra barcha hodisalar (tabiat va jamiyatdagi) ana shu ikki yaratuvchining o’zaro kurashidan kelib chiqadi. mitra – quyosh va yorug’lik xudosi, noxit – obodonlik, farovonlik xudosi, xumo – baxt, tole xudosi va boshqa yaxshilik tantanasiga ko’maklashadi. yomonlik kuchlari: ajdar, dev, jin, yalmog’iz va boshqa mifologik obrazlarda tasvirlangan ajdodlarimizning bosqinchilarga qarshi kurashi afsona va dostonlarni, tabiat kuchlari …

4 / 20

n. shuni e‘tiborga olib, rus adibi m.gorkiy ―adabiyotning boshi – folklor‖, ―mifologiya xalq badiiy faoliyatining alohida badiiy ustqurmasi‖ ekanini alohida ta‘kidlaydi. mif yaxlit janr sifatida og`zaki ijodga mansub nasriy asarlar tizimida to‘liq holda saqlanib qolmagan. faqat epos, ertak, afsona, qo‘shiq, topishmoq, marosim 19 folklori, irim-sirimlar va turli ishonchlar bilan bog`liq aytimlar tarkibida ayrim mifologik syujet elementlari uchraydi, xolos. ko‘p xudolilik talqini asosida yaratilgan yunon mifologiyasida uran ilk xudo, geya undan keyingisi sifatida tasvirlanadi. ularning birlashuvidan kron, okean, reylar tug`iladi. kron bilan peya birlashuvidan yana boshqa xudo avlodlari yuzaga keladi. zevs ulardan biri bo‘lib, katta bo‘lgach, otasini taxtdan tushiradi va uning taxtini egallaydi. olimp tog`ida yashovchi xudolarning xudosi bo‘lib olgan zevs o‘z hukmronligiga qarshi chiqqan xudolarni ayovsiz jazolaydi. hokimiyatni qattiq qo‘llik bilan boshqaradi. tabiatning chaqmoq, bulut kabi hodisalarini boshqargan osmon ilohi zevs dunyoda tartib o‘rnatishga uringan. u titanlar o‘rniga zevs saltanatini bunyod qilgan. yunon miflarida erda dastlab dahshatli mahluqlar: devlar, oyoqlari …

5 / 20

toraygan bo‘ladi. politeistik diniy qarashlar (ko‘p xudolilik tasavvuri) ustunlik qiladi. zardushtiylik davri mifologiyasi bunga misol bo‘ladi. o‘rta asrlar miflarining semantik asosini monoteistik diniy qarashlar tashkil etadi. qadimgi turkiy qavmlar mifologiyasi. o‘zbek folklorida saqlanib qolgan arxaik miflarning asosiy qismi qadimgi turkiy mifologiyaning epik diffuziyasi natijasida etib kelgan. qadimgi turkiy qabilalar og`zaki ijodiyotida olamni mifologik anglash asosida yaratilgan kosmogonik, totemistik, animistik, etiologik va etnogenetik miflar asosiy o‘rinni egallagan. qadimgi turkiy mifologiyani o‘zida aks ettirgan yozma obidalar orqali etib kelgan miflarni quyidagi uch turkumga ajratish mumkin: «1) kosmogoniya va kosmologiya. a) olamning yaratilishi va tuzilishi haqidagi miflar; b) samoviy halokat yoki olamning intihosi haqidagi mif; 2) panteon va sostium. a) tangri va ilohiy kuchlar haqidagi miflar; b) hoqonlarning ilohiy tug`ilishi va afsonaviy hukmdorlar to‘g`risidagi miflar; 3) etnogoniya va geneologiya. a) turkiy qabilalarning kelib chiqishi haqidagi miflar; b) «madaniy qahramonlar» - ilk ajdodlar to‘g`risidagi miflar». o‘zbek xalq ertaklaridagi semurg` obrazi o‘rta osiyo mifologiyasining mahsuli …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mifologiya va mifologik tasavvurlar"

mif va mifologik tasavvurlar haqida nazariy qarashlar. mif va mifologik tasavvurlar haqida nazariy qarashlar. reja: 1. ―mif‖ atamasining ma‘nolari. mif haqida umumiy tushuncha. 2. mif – inson dunyoqarashining ilk badiiy shakli, so‘z san‘atining boshlang`ich namunasi. 3. mifologik tafakkurning badiiy-estetik tafakkurga o‘tish bosqichlari folklor janrlari misolida. 4. miflar tasnifi: samoviy miflar, ibtido va intiho miflar. 5. mifologiya – miflar haqidagi fan. mif qadimgi odamning borliq haqidagi ibtidoiy tasavvurlari majmui bo‘lib, koinotning yaratilishi, inson, o‘simliklar va hayvonot dunyosining vujudga kelishi, samoviy jismlarning paydo bo‘lishi, tabiiy hodisalarning sabablari va mohiyati, afsonaviy qahramonlar, ma‘budlar va ilohlar to‘g`risidagi e‘tiqodiy qarashlarni o‘z ichiga olgan. h...

This file contains 20 pages in PPTX format (832.7 KB). To download "mifologiya va mifologik tasavvurlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mifologiya va mifologik tasavvu… PPTX 20 pages Free download Telegram