dinshunoslik fanining asosiy tushunchalari

PDF 10 pages 602.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 602.6 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1-modul. dinshunoslik 1-mavzu. dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari reja: 1.din, dinshunoslik, din falsafasi, teologiya, teosofiya, xudojoʻylik, diniy eʼtiqod, aqida, ilohiyot tushunchalarining mohiyati. 2. dinning funksiyalari. din dunyoqarash shakli va uning jamiyat taraqqiyotiga ta’siri. 3. dinlarning tasnifi. dinlar paydo bo‘lishining geografik va xronologik tasnifi. 4. diniy eʼtiqodlarning evolyutsiyasi: politeizm, genoteizm, monoteizm. 5. dinshunoslikning fan sifatida shakllanishi, predmeti, funksiyalari, kategoriyalari. 6. dinshunoslikning boshqa ijtimoiy fanlar bilan o`zaro aloqasi. qiyosiy dinshunosliklikning metodlari. tayanch tushunchalar: din, dinshunoslik, din falsafasi, teologiya, teosofiya, xudojoʻylik, diniy eʼtiqod,aqida, ilohiyot poleteizm, genoteizm, monoteizm. 1.din, dinshunoslik, din falsafasi, teologiya, teosofiya, xudojoʻylik, diniy eʼtiqod, aqida, ilohiyot tushunchalarining mohiyati. din so‘zi arab tilidan olingan bo‘lib, uning lug‘aviy ma’nosi «ishonch, e’tiqod»dir. istilohiy ma’nosi lotin tilidagi «religion» so‘zi bilan mos keladi. o‘zbek tili lug‘at adabiyotlarida «din» - ishonch, ishonmoq, e’tiqod, mulk, hukm, hisob, jazo, tadbir, bo‘ysunish, itoat qilish, ibodat, parhez, yo‘l tutish, odat qilish, e’tiqod qilish ma’nolarini bildirishi keltirib o‘tiladi. islomdan avval turkiy …

2 / 10

tlarda bir qancha yondashuvlar keltirib o‘tilgan. ulardan ba’zilariga ko‘ra mazkur atama lotincha «religio» so‘zidan kelib chiqib, «diyonat, dindorlik, taqvodorlik, xudojo‘ylik, mo‘minlik, taqvo, muqaddas narsa yoki joy, qadamjo, ziyoratgoh, ibodat-topinish-sig‘inish va u bilan bog‘liq diniy marosimlar» degan ma’nolarni anglatadi. din tabiat, jamiyat, inson va uning ongi, yashashdan maqsadi hamda taqdiri insoniyatning bevosita qurshab olgan atrof-muhitdan tashqarida bo‘lgan, uni yaratgan, ayni zamonda insonlarga to‘g‘ri, haqiqiy, odil hayot yo‘lini ko‘rsatadigan va o‘rgatadigan ilohiy qudratga ishonch va ishonishni ifoda etadigan maslak, qarash, ta’limotdir. umuman olganda, olimlar muayyan e’tiqod din deb atalishi uchun uch asosiy xususiyatga ega bo‘lishi lozimligini ta’kidlaydilar. bulardan birinchisi, g‘ayritabiiy iloh (yoki ilohlar) haqidagi tasavvurning mavjudligi. har bir dinda topinish obekti - xudo bo‘lishi shart hisoblanadi. mavjud dinlardagi xudo haqidagi tasavvurlarni shartli ravishda ikkiga - transsendent va immanent ilohlarga bo‘lish mumkin. transsendent ilohlarga insonlar olamidan tashqarida, insonlarga hech qanday aloqasi bo‘lmagan, qusur va nuqsonlardan xoli xudolar kiradi. bunga misol sifatida tom ma’noda …

3 / 10

yaxlit tasavvur hosil qiladi. teologiya - teo‘ –xudo, logos – ta’limot xudolarni o‘rganuvchi fan. teosofiya - teo‘ –xudo, “sоfiya” dоnоlik, xudolar xaqidagi ta’limotlar. xudojoʻylik - xudoni sevish, diniy eʼtiqod - g’ayri tabiiy kuchlarga ishonch. aqida - qoida har bir dinning o‘zgarmas qoidalari. ilohiyot - g’ayritabiiy kuchni dinda iloh deb yuritish. 2. dinning funksiyalari. din dunyoqarash shakli va uning jamiyat taraqqiyotiga ta’siri. dinning «funksiya» va «rol» tushunchasini farqlash lozim, ular bir biri bilan bog‘liq, lekin o‘xshash emas. funksiya - bu dinning jamiyatdagi harakat usuli bo‘lsa, rol - bu funksiyani bajarish natijalarining jami yig‘indisidir. dinning bir nechta funksiyalari mavjud: dunyoqarashni shakllantirish, kompensator, kommunikativ, regulyativ, integrallash-dezintegrallash, madaniyat-ni targ‘ib qilish legitimirallash-tirish-legitimiralni olib tashlash. dunyoqarashni shakllantirish funksiyasi dinda inson, jamiyat, tabiatga nisbatan aniq bir qarashlarning turlari mavjudligi tufayli amalga oshiriladi. din hayotni (mavjudotni) ma’lum nuqtai nazardan tushunish (dunyoni to‘la va undagi ayrim hodisa va jarayonlarni alohida tushuntirish), dunyoni kuzatish (his qilish va idrok etish orqali …

4 / 10

teng huquqlik bo‘ladi; diniy tashkilotlar tomonidan beriladigan xayr-ehsonlar, mehr-shafqat, tarbiya, daromadlarni qayta taqsimlash mazlumlarning musibatini yengillashtiradi va h.z. umuman olganda, ruhiy zarbalarni bartaraf etish, tasalli berish, katarsis va ma’naviy ozuqa olish kabi kompensatsiyaning psixologik aspektlari muhim ahamiyatga egadir. kommunikativ funksiya muloqotni ta’minlaydi. u ham diniy, ham diniy bo‘lmagan faoliyat va munosabatlarda vujudga keladi, axborot almashish, o‘zaro ta’sir ko‘rsatish, insonni inson tomonidan idrok etish jarayonlarini o‘z ichiga oladi. diniy ong ikki xil muloqotni belgilaydi: dindorlarning o‘zaro bir-birlari bilan muloqoti va dindorlarning ibodat, namoz, meditatsiya, maxfiy qarashlar paytidagi mediator va vositachilari tomonidan gipostazir jonzotlar (xudo, farishta, o‘lganlarning ruhi, avliyolar va b.) bilan muloqoti. regulyativ funksiya ma’lum bir g‘oyalar, qadriyatlar, yo‘l-yo‘riqlar, stereotip qoliplar, fikrlar, an’analar, rusumlar, institutlar orqali individ, guruh va jamoalarning faoliyati, munosabatlari, ongi va axloqini boshqarishdan iborat. ayniqsa, me’yorlar tizimi (diniy huquq, axloq va h.z.), namunalar (taqlid uchun ko‘psonli misollar), nazorat (qoidalar bajarilishini kuzatish), rag‘batlantirish va jazo berish (haqiqiy va o‘limdan …

5 / 10

arni ilgari suradi va uning asosida ba’zi ko‘rinishlarga, ularga ma’lum munosabatni shakllantirgan holda baho beradi. bunda majburiy va e’tiroz qilib bo‘lmaydigan xarakter muhim ahamiyat kasb etadi. integratsion-dezintegratsion funksiyasi individ, guruh va institutlarni bir tomondan birlashtiradi, boshqa tomondan ularni ajratadi. integratsiya shaxslar, ayrim ijtimoiy guruhlar, tashkilotlar, bir butun jamiyatdagi barqarorlik va chidamlilikni saqlasa, dezintegratsiya uni zaiflashishiga olib keladi. integratsion funksiya ma’lum bir ma’noda yagona diniy e’tiqod mavjud bo‘lganda amalga oshiriladi. agar shaxslarning diniy ongi va xulq-atvorida bir-biriga muvofiq bo‘lmagan g‘oyalar, ijtimoiy guruh va jamiyatda bir-biriga qarama-qarshi konfessiyalar paydo bo‘lsa, dinning funksiyasi dezintegratsion bo‘ladi. yuqoridagilardan qisqa xulosa qilib aytganda, din insoniyat tarixida, birinchidan, umuminsoniy axloq me’yorlarini o‘ziga singdirib olib, ularni hamma uchun majburiy hulq-atvor qoidalariga aylantirgan; ikkinchidan, odamlarning bahamjihat yashashiga ko‘malashgan; uchinchidan, odamlarda ishonch hissini mustahkamlagan hamda hayot sinovlari, muammo va qiyinchiliklarni yengib o‘tishlarida kuch bag‘ishlagan; to‘rtinchidan, umuminsoniy va ma’naviy qadriyatlarni saqlab qolish hamda avloddan-avlodga yetkazishga yordam bergan va shu yo‘l bilan …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinshunoslik fanining asosiy tushunchalari"

1-modul. dinshunoslik 1-mavzu. dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari reja: 1.din, dinshunoslik, din falsafasi, teologiya, teosofiya, xudojoʻylik, diniy eʼtiqod, aqida, ilohiyot tushunchalarining mohiyati. 2. dinning funksiyalari. din dunyoqarash shakli va uning jamiyat taraqqiyotiga ta’siri. 3. dinlarning tasnifi. dinlar paydo bo‘lishining geografik va xronologik tasnifi. 4. diniy eʼtiqodlarning evolyutsiyasi: politeizm, genoteizm, monoteizm. 5. dinshunoslikning fan sifatida shakllanishi, predmeti, funksiyalari, kategoriyalari. 6. dinshunoslikning boshqa ijtimoiy fanlar bilan o`zaro aloqasi. qiyosiy dinshunosliklikning metodlari. tayanch tushunchalar: din, dinshunoslik, din falsafasi, teologiya, teosofiya, xudojoʻylik, diniy eʼtiqod,aqida, ilohiyot poleteizm, genoteizm, mon...

This file contains 10 pages in PDF format (602.6 KB). To download "dinshunoslik fanining asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dinshunoslik fanining asosiy tu… PDF 10 pages Free download Telegram