dinshunoslik fanining asosiy tushunchalari

PDF 19 pages 1.0 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PDF

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

207 12-mavzu: din madaniyat fenomeni reja: 1. “dinshunoslik” fanining predmeti, maqsadi va vazifalari. 2. dinshunoslikning ijtimoiy gumanitar fanlar bilan aloqadorligi. 3. dinning strukturasi. dinning ijtimoiy funksiyalari. 4. din va dinshunoslik atamalarining ta’rifi hamda dinshunoslik fanining vujudga kelishi va tadrijiy taraqqiyoti. tayanch tushunchalar: din, e’tiqod, ibodat, diniy bag‘rikenglik, vijdon erkinligi, din mifologiyasi, din sotsiologiyasi, din psixologiyasi,din fenomenologiyasi, din falsafasi, din tarixi 1. dinshunoslik fanining predmeti, maqsad va vazifalari. din insoniyat ma’naviy hayotining tarkibiy qismidir. o‘zbekiston respublikasida ziyolilar oldiga ma’naviy barkamol insonni shakllantirish vazifasi qo‘yilgan bir paytda din masalasini chetlab o‘tish mumkin emas. mazkur masalani hal etishda ilgarigi dinga agressiv hujum etish uslubining saloxiyatsizligi hammaga ochiq-oydin. lekin keyingi paytda paydo bo‘lgan diniy bo‘lmagan masalalarni diniy deb atash, har qanday, hatto bir-biriga zid bo‘lgan, fikrlarni tahlil qilmasdan turib maqtash uslubi ham o‘zini oqlamaydi. demak, ushbu masalaga prinsipial, professional, ilmiy yondashuv darkordir. “dinshunoslik” fani ana shu muhim omilni tadqiq etib, tarix bilan bog‘liq ravishda …

2 / 19

yuzaga keldi. natijada dinshunoslik fani izchillikda rivojlana boshladi. bunda alloma ajdodlarimiz qoldirgan boy ilmiy- ma’naviy merosni o‘rganish bilan birga shu kunga qadar chet ellarda amalga oshirilgan izlanish va tadqiqotlarning natijalaridan unumli foydalanish zarurati paydo bo‘ldi. “dinshunoslik” fani dinni tanqid qilish yoki ko‘r-ko‘rona maqtash maqsadida emas, balki dinni tarixiylik, xolislik asosida turli xalqlar hayotida tutgan o‘rnini ilmiy jihatdan, ma’naviy hayotning bir bo‘lagi sifatida yondashib o‘rganadi. “dinshunoslik” fanining vazifalari quyidagilardan iborat:  dinning jamiyatga ijtimoiy, ma’naviy, ruhiy ta’siri haqida bilimlar berish;  ibtidoiy diniy tasavvurlar, milliy va jahon dinlari ta’limotlari haqida ma’lumot berish;  dinning mohiyati va uning kishilik jamiyati taraqqiyotidagi turli tarixiy bosqichlarda tutgan mavqei haqida tushuncha berish;  jamiyatni ma’naviy jihatdan kamol toptirishda diniy qadriyatlarning ahamiyatini yoritish;  dunyoviy davlat va dinning o‘zaro munosabatlarini yoritib berish;  diniy aqidaparastlik, ekstremizm va fanatizm kabi salbiy illatlar mohiyatini yoritish va ularga qarshi g‘oyaviy immunitetni shakllantirish;  o‘zbekiston respublikasida dinga nisbatan munosabatning tubdan …

3 / 19

da nazariy asos qilib olish; ikkinchidan, o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasi, “vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida”gi yangi tahrirdagi qonun va boshqa qonuniy hujjatlarda din masalasi yuzasidan belgilangan inson huquqlari, turli diniy tashkilotlar huquqlari va majburiyatlarini bilish; uchinchidan, “dinshunoslik” asosiy fanlar qatorida o‘qitilishi, din, dindorlar va diniy tashkilotlarga nisbatan davlat tomonidan adolatli siyosat o‘rnatilishi, fuqarolar uchun vijdon erkinligining konstitutsion kafolatlanishi mustaqillik sharofati ekanligini tushunib yetish; to‘rtinchidan, qonunga hurmat hissini, faqat o‘zining emas, balki boshqalarning ham diniy his-tuyg‘ulari bilan hisoblashish lozimligini, o‘z shaxsiy fikrlarini boshqa kishilarga tazyiq bilan o‘tkazish, turli norasmiy diniy mazhab va guruhlarga jalb etish g‘ayriqonuniy xatti-harakat ekanligini, jamoat joylarida diniy masalalarda zo‘ravonlik, mutaassiblikka, agressivlikka yo‘l qo‘yish mumkin emasligini chuqur tushunib yetish; beshinchidan, “dinshunoslik” fanining boshqa gumanitar fanlar bilan birga rivojlanishini nazarda tutgan holda, o‘zi qo‘lga kiritgan soha yutuqlaridan ushbu fanni o‘zlashtirishda foydalanish. yuqoridagi fikrlarga asoslanib, “dinshunoslik asoslari” kursi predmetini quyidagicha ta’riflash mumkin: dinshunoslik kishilik jamiyati tarixiy taraqqiyotining muayyan bosqichida paydo …

4 / 19

b, ko‘plab ilmiy natijalarga erishdi. mustaqillik yillarida o‘zbekiston tadqiqotchilari bu yangi soha bilan yaqindan tanishib, mutaxassis kadrlarni tarbiyalay boshladilar. ular dinshunoslikni sotsiologiya, psixologiya, falsafa, antropologiya, filologiya, tarix fanlari bilan bog‘liq holda o‘rganishlari kerak. zero, dinshunoslik fani mazkur fanlar bilan hamkorlik qilib tutashgan yerida uning turli sohalari vujudga kelgan. qadim zamonlardan boshlab falsafiy tafakkurda din masalasi faylasuf olimlarning diqqatini o‘ziga jalb etib kelgan. dinga turlicha ta’rif va tavsiflar berilgan. falsafiy dunyoqarashda dinni g‘oyalar tizimi sifatida tahlil etuvchi din falsafasi yo‘nalishi shakllangan. psixologiya fani tarmoqlari murakkab hodisa bo‘lgan dinni inson ruhiyati bilan bog‘liq holda tahlil qilgan. buning natijasida din psixologiyasi fani shakllangan va rivojlangan. shuning uchun ham dinshunoslik asoslarini o‘rganishda psixologiya fanining ko‘p sonli yutuqlariga suyanish muhimdir. muayyan jamiyatda diniy ta’limotning tarqalishi, uning kishilar ongiga ta’sir darajasi (diniy ong darajasi), ijtimoiy va madaniy-ma’naviy hayotga ta’siri va rolini aniqlash maqsadida sotsiologik tadqiqotlar xulosalariga murojaat qilinadi. keyingi ikki asr davomida dinni ijtimoiy hodisa sifatida …

5 / 19

iy voqea–hodisalarni, turli diniy jamoalarning jamiyat bilan o‘zaro munosabatlarini 211 tadqiq qiladi. din sotsiologiyasi ham ijtimoiy, ham diniy ilmlarga tayanadi. ma’lumot uchun din tarixi — dinlarni tarixiy nuqtayi nazardan o‘rganadigan dinshunoslik sohasi. unda asosan dinlar yuzaga kelishining tarixiy shart-sharoitlari, asoschilari, ilk jamoalar, rivojlanish bosqichlari va hozirgi holatiga ahamiyat beriladi. “har bir inson fikr, vijdon va din erkinligi huquqiga ega; bu huquq... toat- ibodat qilishda va diniy rasm-rusum hamda marosimlarni ommaviy yoki xususiy tartibda ado etish, o‘z dini yoki e’tiqodiga yakka o‘zi, shuningdek, boshqalar bilan birga amal qilish erkinligini o‘z ichiga oladi.”( inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi, 18-modda ) shu bilan birga, din sotsiologiyasi kishilarning diniy e’tiqodlari, diniy tashkilotlarning faoliyatini, jamiyat a’zolaridagi diniy tafakkurni o‘rganadi. sotsiologiya din hodisasini o‘rganishda dinning ijtimoiy hayotda bajarayotgan funksiyalariga albatta murojaat qilishi lozim bo‘ladi. din psixologiyasi - inson diniy hayotining psixologik jihatlarini o‘rganuvchi dinshunoslik sohasi. din psixologiyasi shaxsning diniy tajribalarini va bu tajribaning turli ko‘rinishlarini bayon qilishga …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinshunoslik fanining asosiy tushunchalari"

207 12-mavzu: din madaniyat fenomeni reja: 1. “dinshunoslik” fanining predmeti, maqsadi va vazifalari. 2. dinshunoslikning ijtimoiy gumanitar fanlar bilan aloqadorligi. 3. dinning strukturasi. dinning ijtimoiy funksiyalari. 4. din va dinshunoslik atamalarining ta’rifi hamda dinshunoslik fanining vujudga kelishi va tadrijiy taraqqiyoti. tayanch tushunchalar: din, e’tiqod, ibodat, diniy bag‘rikenglik, vijdon erkinligi, din mifologiyasi, din sotsiologiyasi, din psixologiyasi,din fenomenologiyasi, din falsafasi, din tarixi 1. dinshunoslik fanining predmeti, maqsad va vazifalari. din insoniyat ma’naviy hayotining tarkibiy qismidir. o‘zbekiston respublikasida ziyolilar oldiga ma’naviy barkamol insonni shakllantirish vazifasi qo‘yilgan bir paytda din masalasini chetlab o‘tish mumkin emas. mazkur ...

This file contains 19 pages in PDF format (1.0 MB). To download "dinshunoslik fanining asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dinshunoslik fanining asosiy tu… PDF 19 pages Free download Telegram