ortogonal proektsiyalarda soyalar yasash nazariyasi

PDF 13 pages 1.3 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

m24: ortogonal proektsiyalarda soyalar yasash nazariyasi. o’quv mashg’ulotining maqsadi: ortogonal proektsiyalarda soyalar yasash va uning amaliy axamiyati. ortogonal proektsiyalarda tekis shakllar va geometrik sirtlarning uz va tushgan soyasini yasash haqidagi materiallarni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - yorug‘ va soya deganda nimani tushunasiz? - qanday yoritish manbalari mavjud? - yorug‘likning qanday fizik xususiyatlarini bilasiz? vizual materiallar 1-savol. ortogonal proyeksiyalarda soyalar yasash haqida umumiy ma’lumotlar. inson har qanday jismning shakli, fazoviy hajmi yoki tekis ekanligini unga tushayorgan yorug‘lik orqali idrok qiladi. yorug‘lik haddan tashqari kuchli yoki aksi bo‘lsa, jismning fazoviy hajmi sezilmasligi mumkin. rassomlarning asarlarida soya va yorug‘lik hodisasi juda muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ular asar kompozitsiyasini hal qiluvchi omil hisoblanadi. yorug‘lik manbayidan kelayotgan yorug‘lik nurlarining bir qismi jism ustini yoritib to‘xtab qoladi. jismning ushbu joyi uning yoritilgan qismi deyiladi. yorug‘lik nurlarining bir qismi jism sirtiga urinib o‘tadi va o‘sha joyida yarimsoya yoki …

2 / 13

lib tasvirlanadi, sababi rеflеksdir. xuddi shu sababga ko‘ra shaxsiy soyaning yuqori qismi quyi qismiga qaraganda ochroq bo‘ladi. agar buyum ko‘pyoqli bo‘lsa yorug‘dan soyaga o‘tish chеgarasi qirra bilan aniq ajralib turadi (24.1-rasm, a). egri shaklga ega bo‘lgan buyumlarda yorug‘likdan soyaga o‘tish atsa-sеkin, silliq bo‘ladi (24.1-rasm, b). kelayotgan yorug‘lik nurlarning manbayi bo‘yicha ikki turga bo‘linadi: 1) sun’iy yoritish manbayi; 2) tabiiy yoritish manbayi. sun’iy yoritish manbayi. yoritish manbayi nuqta ko‘rinishida tasvirlanadigan boiib, elektr lampochkasi yoki mash’ala deb qaraladi va u markaziy yoritish deyiladi. bunday yoritishda jismga tushayotgan yorug‘lik nurlari konusni eslatadi (24.2-rasm, a). tabiiy yoritish manbayi. yoritish manbayi quyosh yoki oy deb qaraladi. ulardan tushayotgan yoritish nurlari o‘zaro parallel bo‘lib, parallel yoritish deyiladi. bunday yoritishda jismga tushayotgan yorug‘lik nurlari silindrni eslatadi (24.2-rasm, b). tushuvchi soyalar buyumdan va yorug‘lik manbaidan uzoqlashgani sari xiralashib, kuchsizlanib boradi. agar soya katta bo‘lsa uning buyumdan uzoqlashgan joylarining chеgaralari ham xiralashadi. to‘la va yarim soyalar ayrim yorug‘lik tarqatadigan …

3 / 13

oyeksiyasining x o‘qidagi kesishayotgan a'x nuqtasidan y o‘qqa parallel, yorug‘lik nurining h dagi proyeksiyasining y o‘qida kesishayotgan ay nuqtasidan z o‘qqa parallel hamda ax dan z ga parallel nurlar chizilib, ular fazodagi a nuqta orqali yo‘nalgan yoritish nuri bilan kesishtiriladi (24.3-rasm, a). epyurda nuqtaning proyeksiyalar tekisliklaridagi soyalari yorug‘lik nurlarining h va v dagi proyeksiyalari orqali aniqlanadi. tanlab olingan yorug‘lik nurining proyeksiyalaridan qaysi biri oldin z o‘qda kesishsa, soyaning h dagi proyeksiyasi aniqlanadi. bu yerda ax dan y o‘qqa parallel chizilib, ah aniqlanadi. ay nuqta ikkinchi y o‘qqa olib o‘tilib, birinchi y o‘qqa parallel chiziladi va aw topiladi. a' dan yo‘nalgan yorug‘lik nurining x o‘q bilan kesishgan ax nuqtasidan y o‘qqa parallel chizilib, av nuqta aniqlanadi (24.3- rasm, b). arxitektura-qurilish chizmalarida binolar va turli obyektlarning aksonometrik va ortogonal proyeksiyalarida shaxsiy va tushuvchi soyalarini yasashda, asosan, parallel yoritishdan foydalaniladi. yorug‘lik nurining yo‘nalishini aksonometrik va ortogonal proyeksiyalarda kubning diagonallaridan biriga parallel qilib olish …

4 / 13

asm, a). 3. a'vaa" nuqtalardanx o‘qiga 45° burchak ostida chiziqlar o‘tkaziladi va ax yordamidaav aniqlansa,a'x orqali ah topiladi (8.5- rasm,b). 24.5- rasm 2-savol. ortogonal proyeksiyalarda tekis shakllarlarning tushgan soyasini yasash. tekis shakllardan tushayorgan soyalarni yasash. har qanday tekis shakl chiziqlardan hosil qilinadi. tekis shakl ko‘pburchak bo‘lsa, to‘g‘ri chiziq kesmalaridan tashkil topgan bo‘ladi. quyidah vav larga nisbatan parallel, perpendikular va ixtiyoriy vaziyatda joylashgan to‘rtburchak va uchburchaklarning shaxsiy va tushuvchi soyalarini yasash ko‘rsatilgan. 1-masala.h ga perpendikular, v ga parallel to‘g‘ri to‘rtburchakdan tushayotgan soya yasalsin (8.6-rasm). 1. a" vac" nuqtalardans" ga,a' vac' nuqtalardan s' ga parallel chiziqlar chiziladi. 2. bu chiziqlarning x o‘qi bilan kesishgana"x va c"x nuqtalaridan y o‘qqa parallel chiziqlar chiziladi hamdaa'h va c'h soyalar aniqlanadi. 3. tushuvchi soya aniqlanib, u bo‘yab chiqiladi. 24.6- rasm demak, aksonometrik hamda ortogonal proyeksiyalarda vertikal chiziqdan h ga tushayotgan soya doim yorug‘lik nurining gorizontal prosyeksiyasiga, x o‘qiga parallel to‘g‘ri chiziqdan tushayotgan soya x o‘qiga parallel …

5 / 13

iningh dagi proyeksiyasi s' ga parallel, v ga per- pendikular to‘g‘ri chiziqdan v ga tushayotgan soya yorug‘lik nurining v dagi perspektivasis" ga parallel bo‘ladi.w ga perpendikular chiziqdan tushayotgan soya har doim o‘ziga parallel tasvirianar ekan. h ga perpendikular to‘g‘ri chiziqdan tushayotgan soyaning v dagi qismi yoki v ga perpendikular chiziqdan h ga tushayotgan soyaning qismi har doim o‘ziga parallel tasvirlanadi. masalan, 8.7-rasmdagi soya- ningb"xa'h qismi yoki 8-rasmdagi soyaning e'xc'v qismi kabi. 3-masala. h ga perpendikular, v ga qiya to‘g‘ri to‘rtburchakdan tushayotgan soya yasalsin (24-rasm). bu to‘rtburchakningab qirrasiv da bo‘lganligi uchun undan soyah va v ga tushadi.ce kesmadan tushayotgan soya aniqlanib, uning v dagi soyasi bo‘lganc"v nuqtasia nuqta bilan tutashtirilsa yetarlidir (8.8- rasm). 24.8- rasm 4-masala. aylanadan tushayotgan soya aksonometrik va ortogonal proyeksiyalarda bajarilsin (24.9-rasm). berilgan aylana v frontal proyeksiyalar tekisligiga parallel vaziyatda berilgan. qoidaga binoan bunday aylanadan tushadigan soya v da o‘ziga parallel va o‘zidek kattalik (diametr)da tasvirlanadi.hdagi soyasi ellips …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ortogonal proektsiyalarda soyalar yasash nazariyasi"

m24: ortogonal proektsiyalarda soyalar yasash nazariyasi. o’quv mashg’ulotining maqsadi: ortogonal proektsiyalarda soyalar yasash va uning amaliy axamiyati. ortogonal proektsiyalarda tekis shakllar va geometrik sirtlarning uz va tushgan soyasini yasash haqidagi materiallarni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - yorug‘ va soya deganda nimani tushunasiz? - qanday yoritish manbalari mavjud? - yorug‘likning qanday fizik xususiyatlarini bilasiz? vizual materiallar 1-savol. ortogonal proyeksiyalarda soyalar yasash haqida umumiy ma’lumotlar. inson har qanday jismning shakli, fazoviy hajmi yoki tekis ekanligini unga tushayorgan yorug‘lik orqali idrok qiladi. yorug‘lik haddan tashqari kuchli yoki aksi bo‘lsa, jismning fazo...

This file contains 13 pages in PDF format (1.3 MB). To download "ortogonal proektsiyalarda soyalar yasash nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ortogonal proektsiyalarda soyal… PDF 13 pages Free download Telegram