to'g'ri chiziq va nuqganing tekislikka tegishlilik shartlari

PDF 10 pages 1.0 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1 m6: to‟g‟ri chiziq va nuqganing tekislikka tegishlilik shartlari. tekislikning bosh chiziqlari. o‟quv mashg‟ulotining maqsadi: to„g„ri chiziq va nuqtaning tekislikka tegishlilik shartlari. tekislikning bosh chiziqlari. tekislikning eng katta og„ma chizig„ini talabalarga o„rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar 1. umumiy va xususiy vaziyatdagi tekisliklarning xususiyatlarini aytib bering. 2. tekislikning izi qanday hosil bo’ladi? 3. sizningcha to’g’ri chiziq tekislikka tegishli bo’lishi uchun qanday shart bajarilishi kerak? 4. sizningcha tekislikka tegishli to’g’ri chiziqlar proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan qanday vaziyatlarda bo’lishi mumkin? vizual materiallar 1-savol. tеkislik va to„g„ri chiziqning o„zaro vaziyatlari. to‘g‘ri chiziq va tekislik fazoda o‘zaro quyidagi vaziyatlarda bo‘lishi mumkin:  to‘g‘ri chiziq tekislikka tegishli (ap),  to‘g‘ri chiziq tekislik bilan kesishadi (ap),  to‘g‘ri chiziq tekislikka parallel (a p),  to‘g‘ri chiziq tekislikka perpendikulyar (ap). tekislikka tegishli to„g„ri chiziq va nuqta. quyidagi xollarda to‘g‘ri chiziq tekislikka tegishli bo‘ladi:  agar to‘g‘ri chiziqning ikki nuqtasi tekislikka tegishli bo‘lsa, …

2 / 10

, bu to‘g‘ri chiziqning bir nomli izlari tekislikning bir nomli izlariga tegishli bo‘ladi (6.2-rasm). a) b) 6.2-rasm p tekislikka tegishli m to‘g‘ri chiziqning mh gorizontal izi tekislikning ph gorizontal izida, to‘g‘ri chiziqning mv frontal izi tekislikning pv frontal izida joylashgan. demak, m to‘g‘ri chiziq p tekislikka tegishli bo‘ladi, ya’ni mp. 2-xulosa. agar nuqta tekislikka tegishli bo‘lsa, bu nuqta tekislikning biror to‘g‘ri chizig‘iga tegishli bo‘ladi. 3-rasmda p(ph, pv) tekislik bilan a(a′, a″) va b(b′, b″) nuqtalarning o‘zaro joylashuvini ko‘rsatilgan. buning uchun:  nuqtaning gorizontal a′ (yoki frontal a″) proyeksiyasidan o‘tuvchi va tekislikka tegishli a to‘g‘ri chiziqning gorizontal a′ (yoki frontal a″) proyeksiyasi o‘tkaziladi.  to‘g‘ri chiziqning frontal a″ (yoki gorizontal a′) proyeksiyasi yasaladi.  a nuqtaning a′ gorizontal va a″ frontal proyeksiyalari a to‘g‘ri chiziqning bir nomli a′ va a″ proyeksiyalarida joylashgan uchun ap bo‘ladi. xuddi shu tartibda p(ph, pv) tekislik bilan b(b′, b″) nuqtaning o‘zaro vaziyatini tekshirganimizda b′b′ va b″ …

3 / 10

gorizontal proyeksiyasi proyeksiyalar o‘qi ox ga parallel bo‘ladi, ya’ni f′∥ox, tekislik frontalining frontal proyeksiyasi esa tekislikning ph iziga parallel, ya’ni f″∥pv bo‘ladi (6.7-rasm). ta‟rif. tekislikka tegishli to‘g‘ri chiziq h tekisligiga parallel bo‘lsa, bu to‘g‘ri chiziq tekislikning gorizontali deyiladi. ta‟rif. tekislikka tegishli to‘g‘ri chiziq v tekisligiga parallel bo‘lsa, bu to‘g‘ri chiziq tekislikning frontali deyiladi. 4 6. 7-rasm. 6.8-rasm. 6.7-rasmda ab chiziqlar bilan berilgan tekislikning h gorizontal va f frontallarini yasash tasvirlangan. umuman, chizmada tekislikning cheksiz ko‘p bosh chiziqlarini o‘tkazish mumkin. tekislikning bir nomli bosh chiziqlari (masalan, gorizontallari) hamma vaqt bir-biriga parallel bo‘ladi. ammo proyeksiyalar tekisligidan talab qilingan masofada tekislikning faqat bitta bosh chizig‘ini o‘tkazish mumkin. tekislikning profil chizig„i bunda pq bo‘lib va p||w bo‘lsa, p to‘g‘ri chiziq q tekislikning profili bo‘ladi (6.9,a,b- rasm). chizmada tekislik profil chizig‘ining gorizontal va frontal proyeksiyasi ox o‘qiga perpendikulyar bo‘ladi. profil proyeksiyasi esa, proyeksiyalar o‘qlariga nisbatan turlicha joylashuvi mumkin. agar tekislik izlari bilan berilgan bo‘lsa, profilning …

4 / 10

og„ma chizig„i deb ataladi. 5 agar p tekislikka tegishli e to‘g‘ri chiziq tekislikning gorizontaliga perpendikulyar bo‘lsa, u holda e to‘g‘ri chiziqni p tekislikning h tekislikka nisbatan eng katta og„ma chizig„i deyiladi. 6.10-rasmda p tekislikning h tekislikka eng katta og‘ma chizig‘i tasvirlangan. bu yerda hp va h∥h. to‘g‘ri burchakning proyeksiyalanish xususiyatidan: bed=90 va ed∥h bo‘lgani uchun b′e′d′=90 bo‘ladi. tekislikning eng katta og‘ma chizig‘i orqali uning proyeksiyalar tekisligi bilan hosil qilgan ikki yoqli burchagi aniqlanadi (6.10,b-rasm). p tekislikning h tekislikka nisbatan eng katta og‘ma chizig‘i p va h tekisliklar orasidagi b0a′b′ chiziqli burchakni ifodalaydi. chunki abph va a′b′ ph bo‘lgani uchun bu ikki yoqli α burchakning qiymatini aniqlaydi. a) 6.10-rasm b) p tekislikning h proyeksiyalar tekisligiga nisbatan eng katta og‘ma chizig‘ini yasash uchun ph gorizontal izida ixtiyoriy a nuqta tanlab olinadi. bu nuqtadan ep to‘g‘ri chiziqning gorizontal proyeksiyasini e ′ph qilib, p tekislikning h tekislikka eng katta og‘ma chizig‘ining gorizontal proyeksiyasini o‘tkaziladi …

5 / 10

orqali aniqlanadi. bu burchak q va v tekisliklar orasidagi ikki yoqli burchakning haqiqiy qiymatiga teng bo‘ladi: β=q^v. 6.11-rasm 6.12-rasm 6.12-rasmda abc(a′b′c′, a″b″c″) orqali berilgan tekislikning v tekislik bilan hosil qilgan burchagi aniqlangan. buning uchun abc tekislikning f(f′,f″) frontalini olamiz va unga perpendikulyar qilib berilgan tekislikning v tekislikka nisbatan eng katta og‘ma chizig‘i m(m ′, m″ ) dan foydalanamiz. 6 tekislik yoki sirtning eng katta og‘ma chizig‘ini topografik sirtlarda yaqqol ko‘rishimiz mumkin. yondosh gorizontallarining proyeksiyalari orasidagi eng qisqa masofa sirtning eng katta og‘ma yoki qiyalik chizig‘i deb ataladi. eng katta og‘ma chiziqning proyeksiyasi topografik sirt gorizontal chizig‘ining proyeksiyasiga o‘tkazilgan urinmaga perpendikular bo‘ladi (6.13-rasm). 6.13-rasm talabalar bilimini mustahkamlash uchun ularga grafik masalalar va test savolari beriladi. talaba ____________________________________________ guruh _________ 7 1-masala. abc (a'b'c', a''b''c'') uchburchak tekisligi tegishli t (t', t'') nuqta orqali ushbu tekislikka tegishli t (t', t'') to‘g‘ri chiziq o‘tkazing. 2-masala. berilgan a (a', a'') nuqtani p (ph, pv) tekislikka …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "to'g'ri chiziq va nuqganing tekislikka tegishlilik shartlari"

1 m6: to‟g‟ri chiziq va nuqganing tekislikka tegishlilik shartlari. tekislikning bosh chiziqlari. o‟quv mashg‟ulotining maqsadi: to„g„ri chiziq va nuqtaning tekislikka tegishlilik shartlari. tekislikning bosh chiziqlari. tekislikning eng katta og„ma chizig„ini talabalarga o„rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar 1. umumiy va xususiy vaziyatdagi tekisliklarning xususiyatlarini aytib bering. 2. tekislikning izi qanday hosil bo’ladi? 3. sizningcha to’g’ri chiziq tekislikka tegishli bo’lishi uchun qanday shart bajarilishi kerak? 4. sizningcha tekislikka tegishli to’g’ri chiziqlar proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan qanday vaziyatlarda bo’lishi mumkin? vizual materiallar 1-savol. tеkislik va to„g„ri chiziqning o„zaro vaziyatlari. to‘g...

This file contains 10 pages in PDF format (1.0 MB). To download "to'g'ri chiziq va nuqganing tekislikka tegishlilik shartlari", click the Telegram button on the left.

Tags: to'g'ri chiziq va nuqganing tek… PDF 10 pages Free download Telegram

to'g'ri chiziq va nuqganing tekislikka tegishlilik shartlari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "to'g'ri chiziq va nuqganing tekislikka tegishlilik shartlari"

Similar files