tekislikning ortogonal proektsiyalari va uning taxlili

PDF 9 pages 933.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 933.8 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

1 m5: tekislikning ortogonal proektsiyalari va uning taxlili. o‘quv mashg‘ulotining maqsadi: tekislikning ortogonal proektsiyada berilish usullari. umumiy va xususiy vaziyatdagi tekisliklar. tekislikning izlari. to`g`ri burchakning proektsiyalari. konkurent nuqtalar yasashni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar. -tekislikning berilishi to‘g‘risida nimani tushunasiz? - tekisliklarning proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan vaziyatlari to‘g‘risida qanday tushinchaga egasiz? vizual materiallar 1-savol. tekislikning chizmada berilishi tekislik birinchi tartibli sirt hisoblanadi. chunki u birinchi darajali algebraik tenglama bilan ifodalanadi, ya’ni 1 z c y b x a . ortogonal proyeksiyalarda tekislikning fazodagi vaziyati uni berilishini ta’minlovchi elementlarning proyeksiyalari orqali aniqlanadi. umumiy holda tekislikning fazoviy vaziyatini bir to‘g‘ri chiziqqa tegishli bo‘lmagan uchta nuqta aniqlaydi. haqiqatdan, 5.1-rasmdagi a, b va c nuqtalar fazoda biror q tekislikning vaziyatini aniqlaydi. bu nuqtalardan har birining fazoviy o‘rni o‘zgarishi bilan tekislikning vaziyati ham fazoda o‘zgaradi. uchta nuqtaning ikkitasi orqali hamma vaqt bir to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin. shuningdek, uchta nuqta …

2 / 9

hish chiziqlari orqali berilishi ham mumkin. masalan 5.3-rasmda, p tekislik h, v va w proyeksiyalar tekisliklari bilan kesishgan ph, pv, pw chiziqlar orqali berilishi ko‘rsatilgan. agar biror tekislik proyeksiyalar tekisliklari bilan bir xil og‘ish burchak hosil qilsa, uning ikkita izi bir to‘g‘ri chiziqda yotadi. uchinchi izi esa proyeksiyalarini o‘qi bilan 45° burchak hosil qiladi (5.3,v-rasm). a) b) v) 5.3-rasm 2-savol. tekislikning izlarini yasash bo‘yicha tushunchalar berish. ta’rif. tekislikning proyeksiyalar tekisliklari bilan kesishgan chiziqlari tekislikning izlari deyiladi. p tekislikning h tekislik bilan kesishgan ph=p∩h chizig‘i uning gorizontal izi, v tekislik bilan kesishgan pv=p∩v chizig‘i frontal izi va w tekislik bilan kesishgan pw=p∩w chizig‘i profil izi deb ataladi. tekislik shu tarzda berilsa, uni izlari bilan berilgan tekislik deb yuritiladi va p(ph, pv, pw) tarzida yoziladi. tekislikni chizmada izlari bilan tasvirlash ancha qulay va afzaldir. tekislikning ox, oy va oz koordinata o‘qlari bilan kesishgan nuqtalari px, py, pz bilan belgilanadi, ya’ni px=p∩ox, pu=p∩oy, …

3 / 9

proyeksiyalarini yasaymiz. so‘ngra to‘g‘ri chiziqlarning frontal izlarining frontal a″v va b″v proyeksiyalarini tutashtirsak, tekislikning pv frontal izini hosil qilamiz. tekislikning ph va pv izlarining px kesishish nuqtasi ox o‘qida bo‘lishi shart. ikki m∥n parallel chiziqlar bilan berilgan tekislikning ph va pv izlari ham to‘g‘ri chiziqlarining izlarini yasash yo‘li bilan aniqlanadi (5.5-rasm). umuman, turli geometrik shakllar bilan berilgan tekisliklarning izlari mazkur shaklga tegishli bo‘lgan ikki kesuvchi yoki parallel chiziqlarning izlarini yasash yo‘li bilan aniqlanadi. 5.4-rasm 5.5-rasm 3-savol. umumiy va xususiy vaziyatdagi tеkisliklar. tekislik fazoda proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan umumiy va xususiy vaziyatlarda joylashishi mumkin. umumiy vaziyatdagi tekisliklar. agar tekislik proyeksiyalar tekisliklarining birortasiga parallel yoki perpendikulyar bo‘lmasa, uni umumiy vaziyatdagi tekislik deyiladi (5.3,a-rasm). chizmada umumiy vaziyatdagi tekislikning izlari proyeksiyalar o‘qlari bilan ixtiyoriy burchak hosil qiladi. agar biror p tekislik proyeksiyalar tekisliklari bilan bir xil burchak hosil qilsa, uning ph va pv izlari ox o‘qi bilan bir xil burchak hosil qiladi. xususiy vaziyatdagi tekisliklar. …

4 / 9

tekis geometrik shakllarning gorizontal proyeksiyalari to‘g‘ri chiziq bo‘ladi va tekislikning gorizontal izi bilan ustma-ust tushadi (5.6-b, rasm). a) b.) 5.6-rasm frontal proyeksiyalovchi tekislik frontal proyeksiyalovchi n(nh, nv) tekislikning gorizontal nh izi ox o‘qiga perpendikulyar bo‘ladi (5.7- a, rasm), frontal nv izi esa ixtiyoriy burchakda joylashgan bo‘ladi. frontal proyeksiyalovchi tekislikning frontal nv izining ox o‘qi bilan hosil qilgan  burchagi n va h tekisliklar orasidagi burchakning haqiqiy qiymatiga teng. frontal proyeksiyalovchi tekislikka tegishli bo‘lgan tekis shakllarning frontal proyeksiyalari to‘g‘ri chiziq bo‘ladi va tekislikning frontal izi bilan ustma-ust tushadi (5.7-rasm). a) b) 5.7-rasm profil proyeksiyalovchi tekislik bu tekislikning gorizontal gh va frontal gv izlari ox o‘qiga parallel bo‘ladi (5.8-a, rasm). g profil proyeksiyalovchi tekislikning h va v tekisliklar bilan hosil qilgan  va  burchaklari 5.8-b,rasmda ko‘rsatilganidek haqiqiy kattalikda proyeksiyalanadi. shuningdek, profil proyeksiyalovchi tekislik proyeksiyalar o‘qi ox dan ham o‘tishi mumkin (5.9,a-rasm). u holda g tekislikning gorizontal gh va frontal gv izlari …

5 / 9

il izi gw, orqali ham ularning vaziyatini aniqlash mumkin (5.11-rasm). a) b) 5.8-rasm a) b) 5.9-rasm 5.10-rasm 5.11-rasm 6 proyeksiyalar tekisligiga parallel tekisliklar gorizontal tekislik bu tekislik bir vaqtda v va w tekisliklarga perpendikulyar bo‘ladi. tekislikning vaziyatini uning frontal h1v izi aniqlaydi (5.12-a,b, rasm). frontal tekislik bu tekislik bir vaqtda h va w tekisliklarga perpendikulyar bo‘ladi. tekislikning vaziyatini uning frontal v1h izi aniqlaydi (5.12-a,b, rasm). profil tekislik profil w1 tekislik bir vaqtda h gorizontal va v frontal proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar bo‘ladi. tekislikning fazoviy vaziyatini uning w1h gorizontal va w1v frontal izlari aniqlaydi (5.12-a,b, rasm). a) b) 5.12-rasm ta’rif. gorizontal proyeksiyalar tekisligiga parallel tekislik gorizontal tekislik deyiladi. ta’rif. frontal proyeksiyalar tekisligiga parallel tekislik frontal tekislik deyiladi. ta’rif. profil proyeksiyalar tekisligiga parallel tekislik profil tekislik deyiladi. 7 o‘z-o‘zini baholash (charxpalak) uslubi 5.1-jadvalda keltirilgan tekisliklarning tasviri asosida uning nomlarini aniqlang. 5.1-jadval. № to‘g‘ri chiziqlarning tasviri to‘g‘ri chiziqlarning turlari t o ‘g ‘r i …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tekislikning ortogonal proektsiyalari va uning taxlili"

1 m5: tekislikning ortogonal proektsiyalari va uning taxlili. o‘quv mashg‘ulotining maqsadi: tekislikning ortogonal proektsiyada berilish usullari. umumiy va xususiy vaziyatdagi tekisliklar. tekislikning izlari. to`g`ri burchakning proektsiyalari. konkurent nuqtalar yasashni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar. -tekislikning berilishi to‘g‘risida nimani tushunasiz? - tekisliklarning proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan vaziyatlari to‘g‘risida qanday tushinchaga egasiz? vizual materiallar 1-savol. tekislikning chizmada berilishi tekislik birinchi tartibli sirt hisoblanadi. chunki u birinchi darajali algebraik tenglama bilan ifodalanadi, ya’ni 1 z c y b x a . ortogonal proyeksiyalarda tekislikning fazodagi vaziya...

This file contains 9 pages in PDF format (933.8 KB). To download "tekislikning ortogonal proektsiyalari va uning taxlili", click the Telegram button on the left.

Tags: tekislikning ortogonal proektsi… PDF 9 pages Free download Telegram