jigar biokimyosi

PDF 57 pages 2.4 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PDF

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

презентация powerpoint jigar jigar biokimyosi. jigarning faoliyati jigar organizmning modda almashinuvida ishtirok etuvchi markaziy a’zolaridan birini tashkil etadi. u ovqatning oshqozon-ichak yo‘lida hazmlanishi natijasida hosil bo‘lgan moddalarni qopqa venasi orqali qabul qilib, umumiy qon aylanish doirasiga o‘tkazib berishda muhim vazifalarni bajaradi. jigar qopqa venasi va jigar arteriyasi hisobiga oziqlanadi. jigar arteriyasi uni kislorod va ayrim jigar uchun zarur bo‘lgan moddalar bilan ta’minlaydi. qopqa venasi va jigar arteriyasi jigarda 400 m2ga yaqin kapillyaralar to‘rini hosil qilib, undan bir kecha kunduzda 9000 l gacha qon o‘tadi. uning 80% qopqa venasi hisobiga, 20% esa jigar arteriyasi hisobiga to‘g‘ri keladi. odam jigarining og‘irligi o‘rtacha 1,5 kg ni tashkil etadi. jigarning asosiy vaznining 80% jigar hujayralari (gepatotsitlar)dan iborat. 15% endoteliol hujayralar bo‘lib, shu hujayralarning 30% ini kupfer hujayralari tashkil qiladi. jigarda kupfer hujayralaridan tashqari oz miqdorda qo‘shuvchi to‘qima ham bor. jigarning umumiy og‘irligining 70% ini suv tashkil qiladi (30-jadval). kupfer hujayralar kupfer hujayralari, shuningdek, yulduzsimon …

2 / 57

hmovchiligi va jigar fibrozi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin[1][2]. ular mononuklear fagotsitlar tizim (retikuloendotelial tizim) ning bir qismini tashkil qiladi. https://uz.wikipedia.org/wiki/karl_wilhelm_von_kupffer https://uz.wikipedia.org/wiki/virusli_gepatit https://uz.wikipedia.org/wiki/kupfer_hujayralari#cite_note-:0-1 https://uz.wikipedia.org/wiki/kupfer_hujayralari#cite_note-:1-2 https://uz.wikipedia.org/wiki/retikuloendotelial_tizim jigarning quruq vazni umumiy og‘irligining yarmidan ko‘prog‘i oqsillardan iborat. uning taxminan 90%ni oqsillar tarkibida globulinlar tashkil etadi. ulardan keyin albuminlar, nukleoproteinlar va kollagenlar uchraydi. yuqorida ko‘rsatilgan oqsillardan tashqari jigar uchun xususiy bo‘lgan xromoproteid va ferritinlar ham mavjud. u turli fermentlarga juda boy bo‘lib ularning ko‘pchiligi faqatgina jigar uchun xos bo‘lgan fermentlardir. bu fermentlarga sistein va gistidin almashinuvini va fosfat kislota ajralishini, glyukuron kislota efirlarning hosil bo‘lishi hamda fermentlari misol bo‘la oladi. jigarning umumiy vaznidan 5% glikogen tashkil qiladi (jadval). turli patologik holatlarda glikogenning miqdori o‘zgaradi. jigar yog‘larining tarkibida 1-2% neytral yog‘lar, 1,5-3% fosfolipidlar, 0,3-0,5% miqdorida xolesterin bo‘ladi. ozuqa moddalardagi vitaminlar va mineral moddalar (na, k, ca, fe, zn, cu, mn, as va boshqalar) jigarda zaxira holatida yig‘iladi. jigar o‘zida boradigan metabolik jarayonlarning turli-tumanligi bilan boshqa a’zolardan …

3 / 57

arur bo‘lgan moddalar sintezida, ya’ni glyukoza, keton tanachalar va qon plazmasi oqsillarining sintezlanishida. 5. organizmda modda almashinuvi jarayonlarida hosil bo‘ladigan va tashqi muhitdan organizmga tushgan zaharli moddalarni zararsizlantirishda. 6. metabolizm natijasida hosil bo‘lgan ayrim moddalarni (xolesterin, o‘t kislotalari, o‘t pigmentlari va boshqa moddalar) ichakka ajratib turishda. 7. qon aylanishini boshqarishda, ya’ni qopqa vena sistemasini umumiy qon aylanish sistemasi bilan bog‘lashda. 8. qon yaratuvchi markaziy a’zo sifatida (embrionlarda). 9. qonning ivish jarayonini fibrinogen, protrombin va geparin ishlab chiqarish yo‘li bilan boshqarishda; 10. provitaminlarni vitaminlarga aylantirishda; 11. temirni tashuvchi transferrin va ferrintinlarni sintezi va boshqa vazifalarni bajarishda ishtirok etadi. jigarning tuzilishi va shakli jihatidan yetarli rivojlanmasligi undagi fermentlar faolligining pasayishiga va metabolik jarayonlarning o‘zgarishiga olib keladi. bu holat bola organizmida giperbilirubinemiya, giperfenilalaninemiya, gipoproteinemiya, gipoprotrombinemiya, gipoglikemiya va galaktozemiya kelib chiqishiga olib keladi. aytib o‘tilgan o‘zgarishlarning kelib chiqish mexanizmlarini keyingi sahifalarda batafsil yoritib o‘tamiz. giperbilirubinemiya jigarning turli moddalarni zararsizlantirishdagi ahamiyati jigar, o‘zining bizga ma’lum …

4 / 57

di. turli zaharli moddalarning jigarda zararsizlantirilishi o‘ziga xos yo‘llar bilan ikki bosqichda boradi. birinchi bosqich endoplazmatik to‘rda (ept) boradi, reaksiyalarni oksidazalar va gidroksilazalar katalizlaydi, ularning kofermenti sitoxrom p-450, b5 , gem va vitaminlar hisoblanadi. sitoxrom p-450ning bir qancha o‘xshash shakllari bo‘lib, ular substratlarga monandligi, spesifikligi bilan farqlanadilar. gepatotsitlarda bu jarayonlar endoplazmatik to‘r (ept)da ro‘y beradi. jigarning bu faoliyatini o‘rganish yaponiya olimlari t. omuza va s. sato (1964) jigardan ept ni ajratib olishga muyassar bo‘lganlaridan so‘ng rivojlangan. eptning donador va silliq turlari tafovut qilinadi. donador ept oqsil sintezida faol ishtirok etadi. silliq ept organizmga tushgan begona moddalarni zararsizlantiradi (dori-darmonlar, zaharlar, ba’zi endogen substratlar, xolesterin, o‘t kislotalari, to‘yinmagan yog‘ kislotalar, steroid gormonlar, prostaglandinlar). membrana yuzasiga ribosomalarning joylanishi eptni kimyoviy va fermentativ tarkibini deyarli o‘zgartirmaydi. ammo, donador membrana maxsus funksiyaga ega bo‘lib, oqsil sintezi markaziga aylanadi. silliq ept ning donador ept dan asosiy farqi unda nadfh sitoxrom p-450- reduktaza fermenti faollikka ega bo‘lib, …

5 / 57

shga sarflanib sitoxrom p-450 tarkibidagi temir yana uch valentlikka (fe3+) o‘tadi. 4. oksidlangan substratning eruvchanligi oshadi va metabolitik reaksiya osonlashadi. sitoxrom p-450 substratning keyingi molekulasi bilan reaksiyaga kirishadi. reaksiyalarni ketma-ketligi r. estabook sxemasi (1971) orqali ifodalangan. keltirilgan reaksiyada nadfh2 ta’minotchilari: 1) izotsitratdegidrogenaza; 2) glyukoza-6-fosfat degidrogenaza; 3) 6-fosfoglyukonatdegidrogenaza. sitoxrom p-450 bilan ro‘y beradigan reaksiyalar oraliq va oxiri zaharli moddalar hosil bo‘lishi bilan o‘tadi (h2 o2 , oh, o2-, co va boshqalar). bu moddalarni zararsizlantirishda hujayra membranasi tarkibiga kiruvchi antioksidant vitaminlar (a, e, c va boshqalar), erkin radikallarga qarshi aktivlikka ega bo‘lgan mikroelementlar (zn, cu, ni, se va boshqalar) va fosfolipidlar himoya vazifasini bajaradi. sitoxrom p-450 ni katalitik aktivligi 3 xil yo‘l bilan boshqariladi: 1. molekula ichida o‘zgarishlar qilib sitoxrom p-450ni substrat spesifikligini o‘zgartirish bilan. 2. molekulalararo ta’sirot natijasida sitoxrom r-450- reduktaza fermenti faolligini o‘zgarishtirish bilan. 3. sitoxrom r-450 fermenti sintezini kuchaytirish (induksiya) yo‘li bilan. bu boshqaruv yo‘li tibbiyotda keng qo‘llaniladi. buning …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jigar biokimyosi"

презентация powerpoint jigar jigar biokimyosi. jigarning faoliyati jigar organizmning modda almashinuvida ishtirok etuvchi markaziy a’zolaridan birini tashkil etadi. u ovqatning oshqozon-ichak yo‘lida hazmlanishi natijasida hosil bo‘lgan moddalarni qopqa venasi orqali qabul qilib, umumiy qon aylanish doirasiga o‘tkazib berishda muhim vazifalarni bajaradi. jigar qopqa venasi va jigar arteriyasi hisobiga oziqlanadi. jigar arteriyasi uni kislorod va ayrim jigar uchun zarur bo‘lgan moddalar bilan ta’minlaydi. qopqa venasi va jigar arteriyasi jigarda 400 m2ga yaqin kapillyaralar to‘rini hosil qilib, undan bir kecha kunduzda 9000 l gacha qon o‘tadi. uning 80% qopqa venasi hisobiga, 20% esa jigar arteriyasi hisobiga to‘g‘ri keladi. odam jigarining og‘irligi o‘rtacha 1,5 kg ni tashkil etadi. jigar...

This file contains 57 pages in PDF format (2.4 MB). To download "jigar biokimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: jigar biokimyosi PDF 57 pages Free download Telegram