toksik moddalar jigar zararsizlantirish

PDF 58 pages 5.6 MB Free download

58 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.6 MB

File type PDF

Pages 58

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 58

презентация powerpoint toksik moddalarni jigarda zararsizlantirilishi jigar organizmning o‘z vazifasini bajarib bo‘lgan endogen tabiatli biologik. faol moddalar (steroid gormonlari, katexolaminlar, prostaglandinlar, bilirubin, ichakda oqsillarning chirish mahsulotlari) hamda ksenobiotiklardan xalos etishni ta'minlovchi, eng muhim a'zo hisoblanadi. ksenobiotiklar organizmga oshqozon-ichak tizimi, teri, o‘pka orqali kiradigan, ammo plastik va energetik maqsadlarda qo‘llanilmaydigan moddalardir. ularga dori moddalari, konservantlarva toksinlar kiradi. zararsizlantirish gepatotsitningsilliq endoplazmatik retikulumida (epr) kechadi. sentrifugalashda epr pufakchalar — mikrosomalar hosil qiladi, shuning uchun silliq eprda kechadigan reaksiyalar, mikrosomal oksidlanish reaksiyalari deyiladi. gepatotsitlarda substratlarni zararsizlantirilishi ikki bosqichda, ammo ba'zan bir bosqichda ham kechadi. birinchi bosqich mikrosomal oksidlanish bo‘lib, bunda gidrofob moddalar gidroksillanish, oksidlanish, qaytarilish yo‘llari bilan kimyoviy modifikatsiyaga uchrab, gidrofil moddalarga aylanadi. ikkinchi bosqich glyukuron yoki sulfat kislotasi, glitsin, glutamin, atsetil qoldig‘i bilan konyugatsiyalanish reaksiyalari hamda metillanish. bu reaksiyalai maxsuloti, odatda, suvda yaxshi eruvchan bo‘lib, organizmdan oson chiqib ketadi. mikrosomal oksidlanish. mikrosomal oksidlanish sistemasi (mos) komponentlari - sitoxrom p-450 (cyp), sitoxrom-p-450- reduktaza (flavoprotein, …

2 / 58

450dir: u kislorodni bevosita oksidlaydi, substratni biriktiradi va unga kislorod atonıini kiritadi (11.3- ras@. mikrosomal oksidlanishni katalizlaydigan fermentlar - monooksigenazalar (substrat molekulasiga 1 atom kislorod kiritadi) va ilioksigenazalar (substrat molekulasiga 2 atom kislorod kiritadi) hisoblanadi. monooksigenaza reaksiyalarida “sitoxrom p-450- substrat-kislorod” kabi uchlamchi kompleks hosil bo‘lib, keyin l‹isl‹›rodning bir atomi substratga kiritiladi. kislorodning ikkinchi ul‹›ini suv hosil bo‘lishi uchun sarfianadi. bu reaksiyalarda c'lcl‹ti’onlar donori bo‘1ib, nadfn hisoblanadi. hujayradagi deyarli barcha nadfn inikrosomalarda oksidlanadi, uning tezligi esa elektroulami nadfn- sitoxrom p-450-reduktazadan sitoxrom p-450 ga o‘tis1i tezligi bilan boshqariladi; kislorodning sitoxrom p-450 oksidlanishi jarayonni limitlovchi bosqichi hisoblanadi. substrat molekulasiga kislorodning molekulasi to‘lig‘iclia kiritiladigan dioksigenaza reaksiyalarida (lipidlarning peroksidlanish reaksiyalari lpo), sitoxrom p-450 fe2“ bog‘ lashda uning apofernientidagi sh-guruhlarda lponi initsiatsiyalanishi hamda sitoxrom p-450 to‘yinmagan yog‘ kislotalari gidroperoksidlarin ing parchalashi hisobiga, radikal hosil qiluvchi markazga aylanishi mumkin. substrat turiga bog‘1iq holda mosda quyidagi reaksiyalar kechadi: • gidroksillanish; • epoksidlanish; • n-oksidlanish; - n-, s-, o-dealkillanish; …

3 / 58

on kislotasi, s-adenozil- metmnm stfattda metiomn hamda glitsin, glutamin i b. ishtirok etadi. konyugatsiya reaksiyalarida ichakda oqsiilarni chirish mahsu1o‘lari - fenol (ttrozindan hosil bo‘1adi), indol, skatollar (triptofandan hosil bo‘ladi) zararsizlantiriladi. indol, fafs bilan konyugatsiyalanib, indoksilga aylanadi, keyin esa, hayvon indikaniga aylanib, siydik bilan chiqariladi. siydikda indikan miqdori bo‘yicha ichakda oqsillaming chirish tezligi hamda jigaming funksional holati haqida axboro‘ olish mumkin. avval jigaming funksional holatini baholash uchun kvik sinamasi qo‘llanilar edi: bemorga benzoy kislotasi berilib, keyin siydikda gippur kislotasi aniqlanar edi, bu kislotaning miqdori jigarda konyugatsiya reaksiyalari intensivligini ko‘rsatadi (benzoy kislotasi glitsin bilan konyugatsiyalanib, gippur kislotasini hosil qiladi). glutation-s-transfeı azalar (gt) ksenobio iklami i zararsizlantirishda muhim o‘rinni egallaydi, ular sito‘oksik organik peroksidlarni spirtlargaclıa qaytaradi; glutation epoksidlar, organik fosfatlar, tio‘sionatlar, getero‘siklik birikmalarni zararsizlantirishda ishtirok etadi. jigarda gormonlarning zar arsizlantirilislıi aloh ida ahamiyat kasb etadi. testosteron, aldosteron, estradiol kabi steroid gorıııonlarining inaktivatsiya mexanizmi, ularni gidroksillanishi va so‘ng fafs va udfgk bilan konyugatsiyalanishini o‘z …

4 / 58

ket dezaminlanadi, metillanadi va fafs yoki udfgk bilan konyugatsiyalanadi. dorilarning zararsizlantirilishi. dorilarning terapevtik ta'si- rining davomiyligi ularning jigardagi metabolizmi tezligiga bog‘liqdir. gidrofi i moddalar organizmdan o‘zgarmagan holda chiqarilishi mumkin, ammo ko‘p hollarda dori moddalari jigarda bio‘ransformatsiyaga uchraydi. bio‘ransformatsiya natijasi turlicha bo‘lishi mumkin: inaktivatsiya (nitritlar, fenobarbital va efedrin); faollanish (normorfin, metildofa va butadion); organizm uchun zaharli bo‘lgan metabolitlaming paydo bo‘lishi (fenatsetin va sulfanilamidlar). bularga misollar keltiramiz. aspirin udfgk yoki glitsin bilan konyugatsiyalanadi, yoki gentizin kislotasiga ilylanadi. fenobarbital gidroksillanadi, keyin udfgk bilan konyugatsiyalanadi. izoniazid atsetillanadi hamda atsetilizoniazid va izoniko‘in kislotasi shaklida chiqariladi. morfm sitoxrom p-450 ta'siri ostida normorfinga (morfindan 6 marta zaharliroq) aylanadi, keyin n udfgk bilan kon'yugatsiya reaksiyasi natijasida glyukuronid- normorfinni hosil qiladi. yo‘talga qarshi preparatlar qatoriga kiruvchi kodein, sitoxrom p-450 ta'siri ostida morfinga aylanadi va u yuqorida keltirilgan mexanizm bo‘yicha zararsizlantiriladi. fenatsetin sitoxrom p-450 1 a2 ta'sil i ostida atsetaminofenga (paratsetamol) aylanadi va u keyin ferment tu1'iga qarab 3 turli …

5 / 58

kogoldegidrogenaza (adg) ta'siri ostida nadnni hosil qilgani holda, atsetaldegidga aylanadi. adg ruxga bog‘liq ferment bo‘1ib, sitoplazma va mitoxondriyalarda joylashgan, induksiyalanmaydi, 2 izoshakli mavjud; 1. etanol sitoxrom p-450 2el va nadfn ta'siri ostida atsetaldegidni hosil qiladi, bunda nadf paydo bo‘ladi. bu yo‘l eprda kechadi, ferment indutsiyalanadi va bu alkogolni suiiste'mol qilishda ahamiyatga egadir. reaksiya kislorodning faol shakllarini hosil bo‘1ishi bilan kechadi; 2. etanol katalaza ta'siri ostida vodorod peroksidi bilan atsetaldegid hosil qiladi. bu yo‘l mitoxondriyalarda kechadi. atsetaldegidning keyingi metabolizmisirka kis1otasihosilbo‘lguncha 2 yot bilan: fadga bogdiq aldegidoksidaza (vodorod peroksidini hosil bo‘lishi bilan) va nadga bog‘liq atsetaldegiddegidrogenaza (nadn hosil bo‘lishi bilan) ta'siri ostida kechadi. aldegidoksidaza va atsetaldegiddegidrogenaza hujayrada turlicha tarqalgan: sitozolda — 80 % aldegidoksidaza va 20 % atsetaldegiddegidrogenaza; mitoxondriyalarda bu foiz nisbatlari teskaridir. jigar detoksikatsion funksiyasiga ta'sir qiluvchi omillar. ksenobio‘ik1aming zararsizkmtirilishi intensivligi mos fermentlari faolligi va mos joylashgan membranalarning butunligiga bog‘1iq. mos faolligiga jigarda glikogen. fosfolipidlar, oqsillar, askorbin kislotasi miqdori hamda selen, …

Want to read more?

Download all 58 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toksik moddalar jigar zararsizlantirish"

презентация powerpoint toksik moddalarni jigarda zararsizlantirilishi jigar organizmning o‘z vazifasini bajarib bo‘lgan endogen tabiatli biologik. faol moddalar (steroid gormonlari, katexolaminlar, prostaglandinlar, bilirubin, ichakda oqsillarning chirish mahsulotlari) hamda ksenobiotiklardan xalos etishni ta'minlovchi, eng muhim a'zo hisoblanadi. ksenobiotiklar organizmga oshqozon-ichak tizimi, teri, o‘pka orqali kiradigan, ammo plastik va energetik maqsadlarda qo‘llanilmaydigan moddalardir. ularga dori moddalari, konservantlarva toksinlar kiradi. zararsizlantirish gepatotsitningsilliq endoplazmatik retikulumida (epr) kechadi. sentrifugalashda epr pufakchalar — mikrosomalar hosil qiladi, shuning uchun silliq eprda kechadigan reaksiyalar, mikrosomal oksidlanish reaksiyalari deyiladi. gepat...

This file contains 58 pages in PDF format (5.6 MB). To download "toksik moddalar jigar zararsizlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: toksik moddalar jigar zararsizl… PDF 58 pages Free download Telegram