laboratoriya ishi - materiallarning yonish haroratini aniqlash

PDF 6 pages 169.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 169.4 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

8.laboratoriya ishi materiallarning yonish haroratini aniqlash ishdan maqsad: talabalar tomonidan maxsus olingan suyuqlik (solyarka)da tajriba o’tkazish va yonish haroratini va materiallarni hamda inshootlarning yonish- yonmasligini aniqlash usul bilan tanishish va bu muhim ko’rsatkichni aniqlash ko’nikmasini hosil qilish. kerakli jihozlar: termometr, solyarka, qum, katta tegil, kichik tegil, elektr plitka, shtativ, rozetka. tayanch iboralar: yonish, o’z-o’zidan yonish, alangalanish, portlash, chaqnash. umumiy ma’lumotlar respublikada mexnat xavfsizligi standartlari sistemasi yonuvchi modda bilan xavodagi kislorodning o’zaro t’asiri natijasida juda tez kechuvchi va ko’p miqdorda issiqlik ajralib chiquvchi kimyoviy riaksiyaga yonish deyladi. ko’p xolarda yonish yonuvchi modda zarrachalarining nurlanishi bilan birga kechadi. yong’in hosil bo’lishi va davom yetishi uchun yonuvchi modda (qattiq, suyuq va gazsimon ) yonuvchi modda mavjud bo’lishi kerak. shuni aytish kerakki, havodagi kislarod miqdori 15 % dan yuqori bo’lgandagina oksidlovchi vazifani bajara oladi, undan past konsentratsyada yesa yonish sodir bo’lmaydi. bundan tashqari, oksidlovchi modda vazifani tegishli sharoitlarda xlor, brom, kaliy va boshqa moddalar …

2 / 6

ujudga keladi. buning uchun ma’lum miqdorda qizdirish manbasi bo’lishi kerak. reaksiya boshlangandan keyin, reaksiya natijasida hosil bo’lgan issiqli yonishning davom etishini ta’minlaydi. shuning uchun yonayotgan zona alangalanish manbasi va yonish zonasi hisoblanadi. u zona harorati qancha katta bolsa, yonish shuncha tez bo’ladi. yonish jarayoni asosan ikki xil bo’lishi mumkin. birinchisida qattiq jismlar yonish jarayonida yonayotgan modda havo muhitidan ajralgan holda bo’ladi. kislorod bilan birikish yonish zonasidagi issiqlik natijasida sodir bo’ladi va bu birikkan modda (yoki yonish mahsuloti) qizigan holatda yuqoriga qarab yo’naladi va o’z o’rniga havo bilan kislorodning kirishiga sababchi bo’ladi va bu holat yonuvchi modda tamom bo’lguncha davom etishi mumkin. bu yonishni havo harakati natijasida yonish zonasini kislorod bilan ta’minlaganligi uchun diffuziya yonishi deb yuritiladi. bunday yonishni yog’och, ko’mir, sham va boshqalar yonganda kuzatish mumkin. yong’inlar ham asosan diffuziya tartibda bo’ladi. yonishning ikkinchi xili—yonuvchi gazlar, yonuvchi suyuqliklaming bug’lari va yonuvchi moddalaming changlari havo bilan aralashgan holatdagi yonishi bu kinetik …

3 / 6

-o'zidan yonishning alanga bilan davom etishi. 6) portlash-o’ta tez yonish kimyoviy jarayonining bosim va energiya hosil qilish bilan o’tishi. yonuvchi modda ma’lum haroratlarda o’zidan yonuvchi bug’lar ajratib chiqarishi natijasida alangalanish ta’minlansa, bu harorat alangalanish harorati deb yuritiladi. ba’zi bir, asosan organik moddalar (torf, qipiq paxta, ko’mir mahsulotlari, qora mollaming chiqindilari) o’z-o’zidan yonib ketish xususiyatiga ega. chunk ular g’ovak asosga ega, oksidlanishi mumkin bo'lgan yuzasi juda katta bo’lganligidan, bu moddalar ochiq joylarda ma’lum miqdorda tushib qolsa, ob-havo sharoiti ta’sirida qizib yonib ketadi. buning asosiy sababi organik moddalar namlanganda uning ichki qismida mikroorganizmlar rivojlanadi va ulaming rivojlanishi natijasida issiqlik ajralib chiqadi, bu hodisani organik moddalaming o'z-o’zidan qizish jarayoni deb ataladi. bunday hodisalar ba’zi bir kimyoviy moddalarda ham bo’lishi mumkin. masalan, ishqoriy yer metallar, kalsiy karbid, so’ndirilmagan ohak uncha ko’p bo’lmagan suv ta’siridan qizib alangalanib ketishi mumkin. bunday hodisalar ko’pincha yong’in chiqishiga bevosita sababchi bo’ladi. yonish jarayoni yonuvchi modda molekulalarining kislorod molekulari bilan …

4 / 6

bo’ladi. o'z- o’zidan yonib ketishning issiqlik ta’sirida ro’y berish holatini ko’rib chiqamiz. faraz qilaylik idishda v hajmida yonuvchi gaz yoki bug’lanib yonuvchi gaz holatidagi kelgan suyuqlik havo bilan biiga tuldirilgan bo’lsin. shu xonadagi harorat va atmosfera bosimida havo bilan to’ldirilgan yonuvchi gaz yoki bug’langan suyuqlik o’rtasida hech qanday reaksiya bo’lmaydi. har xil moddalar uchun o'z-o’zidan alangalanish harorati har xil bo’ladi va ba’zan keskin farq qiladi. masalan, a-72 benzinining o'zo'zidan alangalarini harorati 255 °c ga, qayin yog’ochiniki-400 °c, linoleumniki-411 °c ga teng. bazi materiallarning o’z-o’zidan alangalanish temperaturasi quyidagicha: moddalar o’z-o’zidan alangalanish temperaturasic o moddalar o’z-o’zidan alangalanish temperaturasic o selliloza yog’och neft yog’i atsetelin kerosin etil spirit benzin a-76 yog’och ko’mir mazutlar vodorod tosh ko’mir etseton 24 –rasm. ishni bajarish tartibi: _________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ 7) o’z-o’zidan alangalanish o’z-o'zidan yonishning alanga bilan davom etishi. 8) portlash-o’ta tez yonish kimyoviy jarayonining bosim va energiya hosil qilish bilan o’tishi. …

5 / 6

ususiyatiga ega. chunk ular g’ovak asosga ega, oksidlanishi mumkin bo'lgan yuzasi juda katta bo’lganligidan, bu moddalar ochiq joylarda ma’lum miqdorda tushib qolsa, ob-havo sharoiti ta’sirida qizib yonib ketadi. buning asosiy sababi organik moddalar namlanganda uning ichki qismida mikroorganizmlar rivojlanadi va ulaming rivojlanishi natijasida issiqlik ajralib chiqadi, bu hodisani organik moddalaming o'z-o’zidan qizish jarayoni deb ataladi. bunday hodisalar ba’zi bir kimyoviy moddalarda ham bo’lishi mumkin. masalan, ishqoriy yer metallar, kalsiy karbid, so’ndirilmagan ohak uncha ko’p bo’lmagan suv ta’siridan qizib alangalanib ketishi mumkin. bunday hodisalar ko’pincha yong’in chiqishiga bevosita sababchi bo’ladi. yonish jarayoni yonuvchi modda molekulalarining kislorod molekulari bilan birikish hodisasi hisoblanadi. yonish jarayonini akdemik n.n.semyonov zanjirli reaksiya nazariyasi asosida tushuntiradi. oksidlanish reaksiyasi odatda is-siqlik ajralish bilan boradi va bu hodisa ma’lum sharoitda tezlashib ketishi mumkin. oksidlanishning mana shu tezlanish davri yon-ishga o’tgan davriga to’g’ri kelib, bun o’z-o’zidan alangalanish hodisasi deb yuritamiz. o’z-o'zidan alangalanish issiqlik ta’sirida yoki zanjir tartibda yuz berishi mumkin. …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "laboratoriya ishi - materiallarning yonish haroratini aniqlash"

8.laboratoriya ishi materiallarning yonish haroratini aniqlash ishdan maqsad: talabalar tomonidan maxsus olingan suyuqlik (solyarka)da tajriba o’tkazish va yonish haroratini va materiallarni hamda inshootlarning yonish- yonmasligini aniqlash usul bilan tanishish va bu muhim ko’rsatkichni aniqlash ko’nikmasini hosil qilish. kerakli jihozlar: termometr, solyarka, qum, katta tegil, kichik tegil, elektr plitka, shtativ, rozetka. tayanch iboralar: yonish, o’z-o’zidan yonish, alangalanish, portlash, chaqnash. umumiy ma’lumotlar respublikada mexnat xavfsizligi standartlari sistemasi yonuvchi modda bilan xavodagi kislorodning o’zaro t’asiri natijasida juda tez kechuvchi va ko’p miqdorda issiqlik ajralib chiquvchi kimyoviy riaksiyaga yonish deyladi. ko’p xolarda yonish yonuvchi modda zarrachalarini...

This file contains 6 pages in PDF format (169.4 KB). To download "laboratoriya ishi - materiallarning yonish haroratini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: laboratoriya ishi - materiallar… PDF 6 pages Free download Telegram

laboratoriya ishi - materiallarning yonish haroratini aniqlash

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "laboratoriya ishi - materiallarning yonish haroratini aniqlash"

Similar files