fiziologik faol moddalar va endokrin tizimi biokimyosi

PDF 54 pages 2.3 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PDF

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

презентация powerpoint fiziologik faol moddalar va endokrin tizimi biokimyosi. gormonlar - ichki sekresiya bezlarining maxsus xujayralarida hosil bo‘lgandan so‘ng, qonga o‘tib, moddalar almashinuvi va fiziologik funksiyalarga regulyator (boshqaruvchi) ta’sir ko‘rsatuvchi organik tabiatli moddalardir. kimyoviy tabiatiga ko‘ra gormonlar uch guruhga bo‘linadi: 1. peptid (oqsil) tabiatli gormonlar. a) murakkab oqsillar - glikoproteinlar; bularga fsg, lyuteinlovchi gormon, ttg va boshqalar; b) oddiy oqsillar: prolaktin, stg, insulin va boshqalar kiradi; v) peptidlar: aktg, glyukagon, kalsiytonin, somatostatin, vazopressin, oksitotsin va boshqalar kiradi; 2. aminokislotalar unumlari: katexolaminlar, tireoid gormonlar, melatonin va boshqalar kiradi; 3. steroid birikmalar va yog‘ kislotalar unumlari (prostaglandinlar). a) steroidlar gormonlar moddalarning katta guruhini tashkil qiladi; ularga buyrak usti bezlari gormonlari (kortikosteroidlar), jinsiy gormonlar (androgenlar va estrogenlar), 1,25 - dioksixolekalsiferol va boshqalar kiradi. b) eykozanoidlar – ko‘p to‘yinmagan yog‘ kislotalar (araxidonat) unumlari bo‘lib, uch sinf birikmalarni o‘z ichiga oladi: prostaglandin, tromboksan va leykotrienlar. ular suvda erimaydigan nostabil birikmalar bo‘lib, o‘z ta’sirini sintezlangan joyi …

2 / 54

ta’sir mexanizmini molekulyar asoslari haqidagi zamonaviy tushunchalarni paydo bo‘lishida e.sazerlendning tekshiruvlari va siklik adenozilmonofosfat ochilishi katta rol o‘ynaydi. ma’lumki, axborot o‘tkazilish jarayonini yo‘naltirilishi va nozik boshqarilishi, avvalom bor, xujayra gormonal axborotini tashuvchi retseptor molekulalarni mavjudligi bilan ta’minlaydi. bu axborot retseptorlari ikkilamchi messenjer deb nom olgan, xujayra ichidagi bog‘lovchilarni konsentratsiyasini o‘zgarshiga olib keladi. messenjerni miqdori ularni hosil qiluvchi va parchalovchi fermentlarni faolligiga bog‘liq. ta’sir etish mexanizmiga ko‘ra gormonlar ikki guruhga bo‘linadi: membrana orqali ta’sir etuvchi gormonlar. ular nishon xujayralar membranasi bilan bog‘lanib, o‘z ta’sirini xujayra ichiga o‘tkazadi. peptid gormonlar va adrenalin bunday ta’sirga ega. bunday gormonlar xujayra ichiga axborotni ikkinchi xabarchi vositasida (messenger) o‘tkazadi. bu vazifani samf bajaradi. samf o‘z navbatida proteinkinazani aktivlaydi. proteinkinaza atf ishtirokida oqsillarni (fermentlari) aktivlashi natijasida xujayrada metabolik jarayoni o‘zgaradi. sitozol mexanizmiga ega bo‘lgan gormonlar. steroid gormonlar (yodtironinlar ham) membrananing lipid qo‘sh qavati orqali o‘tib sitoplazmada steroid - retseptor kompleksini hosil qiladi, kompleks o‘zgarishga uchragandan so‘ng yadroga …

3 / 54

hi g-oqsillar orqali amalga oshadi, ularni vazifasi gormonlar axborotini plazmatik membrana darajasida ko‘p marotaba o‘tkazishdan iboratdir. g-oqsil faollangan shaklda adenilatsiklaza orqali siklik amf sintezini stimullaydi, u esa xujayra ichidagi oqsillar faollanishni kaskad mexanizmini boshlab beradi. xujayra ichidagi «ikkilamchi» messenjerlar biologik samarasi orqali amalga oshishini umumiy biologik mexanizmi bo‘lib, oqsillarni turli proteinkinazalar ishtirokida nishon oqsillar molekulasidagi serin, treonin, ba’zida tirozin oh- guruhlariga atfni oxirgi guruhini transport qilish orqali, fosforillanish-defosforillanish jarayoni hisoblanadi. fosforillanish jarayoni oqsil molekulalarini translyatsiyadan keyingi muhim kimyoviy modifikatsiyasi bo‘lib, ularni qurilishi va vazifasini tubdan o‘zgartiradi. xususan, u struktur xususiyatlarini (subbirliklarni assotsiatsiya va dissotsiatsiyani), ular katalitik xususiyatlarini faollanishi yoki ingibirlanishini chaqiradi, natijada kimyoviy reaksiyalar tezligi va umuman olganda xujayra funksional faolligini belgilaydi. oksidlovchi fosforillanish adenilatsiklaza messenjer sistemasi gormonlar signalni o‘tkazishni eng o‘rganiladigan yo‘li bo‘lib adenilatsiklaza sistemasi hisoblanadi. bunda kamida yaxshi o‘rganilgan 5ta oqsil qatnashadi: 1. gormon retseptori; 2. siklik amf (samf); 3. adenilatsiklaza va retseptor o‘rtasida bog‘lanishini amalga oshiruvchi g-oqsil; …

4 / 54

fni bog‘lovchi g-oqsil 2 turdagi oqsil aralashmasidir: faol g2 (ingl. stimulatoryg) va ingibitor g1, molekulyar massasi 80000-90000. ular har birini tarkibida 3 xil subbirliklar (α-, β- va γ-) bo‘ladi, ya’ni ular geterotrimerlardir. g2 va g1 ning β-subbirliklari bir xil (molekulyar massasi 35000); ayni vaqtda turli genlarni mahsuli bo‘lgan alfa-subbirliklar (molekulyar og‘irligi 45000 va 41000) g–oqsilni aktivatorlik va ingibitorlik faolligini namoyon qilishga javobgardirlar. goqsilga nafaqat endogen bog‘langan gdfni gtfga almashtirish qobiliyatini beradi, balki g2 – oqsil faol holatiga o‘tkazadi, bunda faol g–oqsil magniy ionlari ishtirokida β-, γ-subbirliklarga dissotsiatsiyalanadi va g2 α- subbirlik kompleksi gtf-shakliga o‘tadi; bu faol kompleks adenilatsiklaza molekulasi tomon so‘riladi va uni faollaydi. keyin kompleks gtf parchalanishi energiyasi hisobiga inaktivlanadi va β-, γ- subbirliklar reassotsiatsiyalanib birlamchi g2 ning gdf shakli hosil bo‘ladi. adenilatsiklaza plazmatik membranalarni integral oqsili bo‘lib, uning faol markazi sitoplazma tomoniga qaragan va atfdan samf hosil bo‘lish reaksiyasini katalizlaydi. adenilatsiklazani faollashtiruvchilarga kortikotropin, kalsitonin, katexolaminlar (β1, β2 retseptorlar …

5 / 54

proteinkinaza - xujayra ichi fermenti bo‘lib, u orqali samf o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. protenkinaza 2 shaklda bo‘ladi. samf bo‘lmaganda proteinkinaza tetromer kompleks holatida bo‘lib, 2ta katalitik (s2) va 2 ta boshqaruvchi (r2) subbirliklardan iborat bo‘lib, molekulyar og‘irligi 49000 va 38000 dir; bunday shaklda ferment faol emas. samf ishtirokida proteinkinaza kompleksi bitta r2- subbirlikga va 2ta erkin katalitik s subbirlikga dissotsiatsiyalanadi; s- subbirliklar fermentativ faollikga ega bo‘lib, oqsil va fermentlar fosforillanishini katalizlaydi, natijada xujayra faolligini o‘zgartiradi. xujayralarda samfga bog‘liq proteinkinazalarni yuqori sinfi ochilgan va proteinkinaza a deb nomlangan; ular fosfat guruxini serin va treonin on-guruhiga o‘tkazishini katalizlaydilar (serin–treonin- kinazalar). boshqa sinf proteinkinazalar, xususan insulin retseptori bilan faollanuvchi, faqat tirozinni oh-guruhiga ta’sir etadi. lekin, barcha holatlarda yuqori zaryadli va hajmli fosfat guruhini qo‘shilishi fosforillangan oqsillarda nafaqat konformatsion o‘zgarishlarni vujudga keltiradi, balki ularni faolligini yoki kinetik xususiyatlarini o‘zgartiradi. ko‘pchilik fermentlarni faolligi samfga bog‘liq fosforillanish bilan boshqariladi, ko‘pchilik oqsil-peptid tabiatli gormonlar bu jarayonni faollaydi. lekin …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fiziologik faol moddalar va endokrin tizimi biokimyosi"

презентация powerpoint fiziologik faol moddalar va endokrin tizimi biokimyosi. gormonlar - ichki sekresiya bezlarining maxsus xujayralarida hosil bo‘lgandan so‘ng, qonga o‘tib, moddalar almashinuvi va fiziologik funksiyalarga regulyator (boshqaruvchi) ta’sir ko‘rsatuvchi organik tabiatli moddalardir. kimyoviy tabiatiga ko‘ra gormonlar uch guruhga bo‘linadi: 1. peptid (oqsil) tabiatli gormonlar. a) murakkab oqsillar - glikoproteinlar; bularga fsg, lyuteinlovchi gormon, ttg va boshqalar; b) oddiy oqsillar: prolaktin, stg, insulin va boshqalar kiradi; v) peptidlar: aktg, glyukagon, kalsiytonin, somatostatin, vazopressin, oksitotsin va boshqalar kiradi; 2. aminokislotalar unumlari: katexolaminlar, tireoid gormonlar, melatonin va boshqalar kiradi; 3. steroid birikmalar va yog‘ kislotalar unumla...

This file contains 54 pages in PDF format (2.3 MB). To download "fiziologik faol moddalar va endokrin tizimi biokimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: fiziologik faol moddalar va end… PDF 54 pages Free download Telegram