bolalar kasalliklari tarixi

PDF 23 pages 31.4 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.4 MB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

o‘zbekistonning eng yangi tarixi o‘zbekistonningo‘zbekistonning eng yangi tarixieng yangi tarixi 103-104-guruhlar bolalarbolalar kasalliklariningkasalliklarining tarixitarixi bolalar kasalliklari tarixi ko'plab qiziqarli davrlarni o'z ichiga oladi, chunki insoniyat uzoq asrlar davomida ularni aniqlash, davolash va oldini olish yo'llarini izlagan. quyida ba'zi asosiy bosqichlar keltirilgan: bolalar kasalliklari haqida ilk yozuvlar misr va mesopotamiya kabi qadimgi sivilizatsiyalarda uchraydi. bu davrda shifokorlar bolalarda uchraydigan yuqumli kasalliklar va tug‘ma anomaliyalar haqida yozishgan. 1 qadimgi davrlar qadimgi davrlarda bolalar kasalliklari tibbiyot bilimlarining cheklanganligi, gigiyenaning qoniqarsizligi va viruslar hamda bakteriyalar haqida tushunchalarning yo‘qligi sababli juda keng tarqalgan edi. bu davrda bolalar kasalliklarini davolash va oldini olish uchun oddiy xalq tabobatiga, diniy marosimlarga va sehr-jodularga tayanilgan. 1. qadimgi misr va mesopotamiya: bu qadimiy sivilizatsiyalarda sog'liqni saqlashga oid yozuvlar va tibbiy qo‘llanmalar mavjud bo‘lib, unda bolalarga xos kasalliklar haqida ham ma'lumotlar uchraydi. misrda sog‘liqni saqlash bo‘yicha ba'zi tushunchalar rivojlangan bo‘lib, ular bolalar kasalliklarini davolash uchun turli o‘simliklar va moylarni qo‘llashgan. misr …

2 / 23

osimlar, duo qilish, qurbonliklar va sehrli amallar qo‘llanilgan. masalan, kasalliklarni "yovuz ruhlar"ning ishidir deb tushunish keng tarqalgan edi. 1347-1351-yillarda yevropada avj olgan qora vabo (qora o'lat yoki "qoralama") pandemiyasi butun jamiyat, jumladan, bolalarga ham halokatli ta'sir ko'rsatgan. bu davrda bolalar kasalliklari, asosan, vabo bilan bog'liq bo'lib, pandemiya ko'plab bolalarning umriga zomin bo'lgan. bu yerda ba'zi muhim jihatlar keltirilgan: 2. gigiyena va sog'liqni saqlash sharoitlari: o‘sha davrda bolalarning salomatligi gigiyena va sanitariya sharoitlari yetishmasligi sababli yanada zaiflashgan. hali tibbiyot rivojlanmaganligi va zamonaviy dezinfeksiya usullari yo'qligi sababli, yuqumli kasalliklarning oldini olish juda qiyin edi 1. qora vabo ta'siri: qora vabo yevropada o'sha paytdagi aholining uchdan bir qismini (yoki undan ko'prog'ini) hayotdan olib ketdi. vabo barcha yoshdagi insonlarga ta'sir ko'rsatgan bo'lsa-da, bolalar orasida ham juda yuqori o'lim darajasi kuzatildi. bolalar immun tizimi rivojlanmagan bo'lganligi sababli, ular kattalarga nisbatan tezroq yuqtirgan va kasallikdan o'lishgan. qora vabo pandemiyasi davrida tibbiyot ilmi hali rivojlanmagan edi, shuning …

3 / 23

ning salomatligi yaxshilandi va yuqumli kasalliklarga qarshi kurashishda yangi umid paydo bo'ldi. 3. kelajak uchun asos: jennerning kashfiyoti nafaqat chechakdan himoya qilishda, balki boshqa yuqumli kasalliklarni oldini olishda ham katta ahamiyat kasb etdi. vaksinatsiya g‘oyasi tibbiyotning muhim qismiga aylandi, va keyinchalik difteriya, qoqshol, poliomiyelit kabi boshqa kasalliklarga qarshi ham vaksinlar ishlab chiqildi. 1. chechak vaksinatsiyasi: 18-asrda chechak (variola) juda xavfli va o'limga olib keladigan yuqumli kasalliklardan biri edi, ayniqsa, bolalar uchun. jennerning vaksinasi esa oddiy texnikaga asoslangan edi: u sigirlarda uchraydigan "sigir chechagi" (cowpox) bilan kasallangan bemorlarning suyuqligini olib, sog‘lom insonlarga singdirish orqali chechakka qarshi immunitet hosil qilishga erishdi. 1796 yilgi jenner kashfiyoti tufayli bolalar salomatligi sezilarli yaxshilandi va keyingi asrlarda yuzlab million odamlarning hayoti saqlab qolindi. bu kashfiyot zamonaviy tibbiyotda inqilob bo‘ldi va hozirgi zamonaviy vaksinatsiya dasturlarining boshlanish nuqtasi hisoblanadi. sanitariya sharoitlari yaxshilanishi va ilmiy rivojlanish bolalar kasalliklarining kamayishiga olib keldi. 1920-yillarda difteriya va qoqsholga qarshi vaksinatsiya ishga tushirildi. …

4 / 23

saqlab qoldi, chunki bu kasallik bolalarda yuqori o‘lim darajasiga ega edi. 3. ilmiy tadqiqotlar va penitsillin kashfiyoti: 1928 yilda aleksandr fleming penitsillinni kashf etdi. bu kashfiyot antibiotik davrining boshlanishini anglatadi. penitsillin va boshqa antibiotiklar tufayli bolalar orasida turli bakterial infeksiyalarni davolash imkoniyati paydo bo‘ldi, bu esa o‘lim darajasini keskin kamaytirdi. 4. poliomiyelitga qarshi kurash: 20-asrning dastlabki o'n yilligida poliomiyelit (bolalar falaji) bolalar salomatligi uchun katta tahdid bo‘lib, ko‘plab bolalarda falajga va hatto o‘limga olib kelardi. 1950- yillarda jonas salk va albert sabin tomonidan poliomiyelitga qarshi vaksinalar ishlab chiqilgach, bu kasallik bilan bog‘liq holatlar sezilarli darajada kamaydi. 5. ayrim kasalliklarni yo‘q5. ayrim kasalliklarni yo‘q qilishga harakat: boshqaqilishga harakat: boshqa yuqumli kasalliklarni oldini olishyuqumli kasalliklarni oldini olish uchun global miqyosda emlashuchun global miqyosda emlash kampaniyalari boshlandi. 20-kampaniyalari boshlandi. 20- asrning oxiriga kelib, chechakasrning oxiriga kelib, chechak kasalligi butunlay yo'q qilindi,kasalligi butunlay yo'q qilindi, va boshqa kasalliklarni yo'qva boshqa kasalliklarni yo'q qilish bo‘yicha …

5 / 23

ovli immunizatsiya kampaniyalarini boshqardi. bu kampaniyalar qizamiq, qoqshol, difteriya va ko‘kyo‘tal kabi kasalliklarga qarshi vaksinani keng joriy etdi. ko‘plab davlatlarda ommaviy emlash dasturlari orqali bolalar orasida bu kasalliklarning tarqalishi sezilarli darajada kamaydi. 3. poliomiyelitni yo'q qilishga qaratilgan harakatlar: 1980-yillarda poliomiyelitni yo'q qilish bo‘yicha global sa’y- harakatlar boshlandi. bu kampaniyalar 1990- yillarda yanada kuchayib, ko‘plab mamlakatlarda poliomiyelit kasalligi deyarli yo‘q qilindi 1. chechakning butunlay yo'q qilinishi: 1980-yilda jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (jsst) chechakning butunlay yo‘q qilinganini e’lon qildi. bu tarixda ilk bor insoniyat bir yuqumli kasallikni butunlay yo‘q qilishga muvaffaq bo‘lgan payt edi. chechakning yo‘q qilinishi bolalar uchun katta yutuq bo‘ldi va vaksinalash dasturlarining ahamiyatini yana bir bor ko‘rsatdi. 5. bolalar o‘limining kamayishi: 1980-yillarda vaksinalash, gigiyenik sharoitlarni yaxshilash va tibbiyot xizmatlariga kirish imkoniyatining oshishi tufayli bolalar o‘limi darajasi sezilarli darajada kamaydi. yuqumli kasalliklar tufayli kelib chiqqan o‘lim holatlari qisqarib, bolalar o‘rtasida sog‘lomlik darajasi yaxshilandi. 6. ovqatlanish va parvarish dasturlari: 1980- yillarda …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalar kasalliklari tarixi"

o‘zbekistonning eng yangi tarixi o‘zbekistonningo‘zbekistonning eng yangi tarixieng yangi tarixi 103-104-guruhlar bolalarbolalar kasalliklariningkasalliklarining tarixitarixi bolalar kasalliklari tarixi ko'plab qiziqarli davrlarni o'z ichiga oladi, chunki insoniyat uzoq asrlar davomida ularni aniqlash, davolash va oldini olish yo'llarini izlagan. quyida ba'zi asosiy bosqichlar keltirilgan: bolalar kasalliklari haqida ilk yozuvlar misr va mesopotamiya kabi qadimgi sivilizatsiyalarda uchraydi. bu davrda shifokorlar bolalarda uchraydigan yuqumli kasalliklar va tug‘ma anomaliyalar haqida yozishgan. 1 qadimgi davrlar qadimgi davrlarda bolalar kasalliklari tibbiyot bilimlarining cheklanganligi, gigiyenaning qoniqarsizligi va viruslar hamda bakteriyalar haqida tushunchalarning yo‘qligi sababli ju...

This file contains 23 pages in PDF format (31.4 MB). To download "bolalar kasalliklari tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalar kasalliklari tarixi PDF 23 pages Free download Telegram