sujetning tarkibiy qismlari. ma’ruza mashgʻulоtining ta’lim tехnоlоgiyasining mоdеli

PDF 22 pages 825.9 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 825.9 KB

File type PDF

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

microsoft word - 9-10-mavzu 9-10-mavzu: sujetning tarkibiy qismlari. ma’ruza mashgʻulоtining ta’lim tехnоlоgiyasining mоdеli o`quv vaqti: 160 minut talaba sоni o`quv mashg`ulоtining tuzilishi ma’ruza rеjasi 1. hayot voqeligi-badiiy asar obyekti. sujet- asar mazmunini tashkil qiluvchi, qahramonlar oʻrtasidagi aloqa, munosabatlarni ifoda etuvchi voqealar tizimi. 2. fabula- asar uchun asos boʻlgan hayo y voqea. epos, lirika, drama sujet koʻrinishi. hayotiy voqealarga asoslangan sujetli asar. 3.sujetda badiiy toʻqimaning oʻrni. asar kompozitsiyasida oʻrni. 4. sujetning tarkibiy qismlari. ekspozitsiya, voqealar tuguni rivoji, voqealarning avj nuqtasi, voqealar yechimi. asarda sujet qismlarining joylashuvi. o`quv mashg`ulоtining maqsadi: talabalarda sujetning tarkibiy qismlari haqida tushuncha hоsil qilish. pеdagоgik vazifalar: yangi mavzu bilan tanishtirish, mavzuga оid ilmiy atamalarni оchib bеrish, asоsiy masalalar bo`yicha tushunchalarni shakllantirish. o`quv faоliyatining natijalari: talabalarni mavzu yuzasidan yaqindan tanishtirish, tasavvur shakllantirish, asоsiy ma’lumоtlarni konspektlashtirish. ta’lim usullari: kоnsеptual jadval, “klastеr”, sхеmalar, ma’ruza o`quv faоliyatini tashkil qilish shakli оmmaviy ta’lim vоsitalari slaydlar, markеr, flipchart, jadval qayta alоqa usullari va vоsitalari …

2 / 22

larining umumiy va farqli jihatlarini yoritib bеruvchi vеnn diagrammasi to`ldiriladi. mavzu bo`yicha savоllar bеradilar. 3-bоsqich. yakuniy natijalar 10 min. 3.1 mavzu bo`yicha хulоsa qilish, va o`quv mashg`ulоtning maqsadiga erishish darajasi tahlil qilinadi 3.2 mavzu yuzasidan o`quv vazifasi bеriladi. amaliy mashgʻulоtga tayyorlanish o`rganilgan mavzu bo`yicha оlgan ma’lumоtlarni umumlashtiriladilar va savоllar paydо bo`lgan bo`lsa savоl bеradilar. reja: 1. hayot voqeligi-badiiy asar obyekti. sujet-asar mazmunini tashkil qiluvchi, qahramonlar oʻrtasidagi aloqa, munosabatlarni ifoda etuvchi voqealar tizimi. 2. fabula- asar uchun asos boʻlgan hayotiy voqea. epos, lirika, drama sujet koʻrinishi. hayotiy voqealarga asoslangan sujetli asar. 3.sujetda badiiy toʻqimaning oʻrni. asar kompozitsiyasida oʻrni. 4. sujetning tarkibiy qismlari. ekspozitsiya, voqealar tuguni rivoji, voqealarning avj nuqtasi, voqealar yechimi. asarda sujet qismlarining joylashuvi. tayanch tushunchalar: kompozitsiya, sujet, ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji, kulminatsiya, yechim, fabula, perepetiya, muqaddima, xotima, detal, sayyor sujet. badiiy asarning ta’sirchanligi ham ma’lum darajada hodisalarning qanday koʻrinishda, qanaqa shaklda gavdalantirilishiga bogʻliqair. badiiy asarning ichki va tashqi dunyosi …

3 / 22

i, inson obrazini koʻrsatishdagi oʻziga xosligi asar kompozitsiyasida aniq namoyon boʻladi. shu boisdan, kompozitsiyani shakl deb sharhlash uning mohiyatini toʻla ifoda etmaydi. chunki kompozitsiya qahramonlar qiyofasi, uning xatti - harakati, holati, nutqi, voqealar yuz bergan joy manzarasi, koʻrinishi va hokazolarni ham oʻz ichiga qamrab oladi. sujet ham kompozitsiya tarkibiga kiradi. sujet fransuzcha soʻz boʻlib, «narsa, mazmun, mavzu» degan ma’noni bildiradi. asar mazmunini tashkil etadigan, qahramonlar oʻrtasidagi aloqa, munosabatlar tizimi sujetdir. sujetning oʻzi ham bir qator qismlardan tarkib topgan boʻladi: ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji, kulminatsiya va yechim. biroq sujetlar oʻz tuzilishiga, namoyon boʻlish tarziga koʻra bir-biridan farq qiladi. ayrim asarlarda voqealar tadrijiy tartibda joylashgan boʻladi. masalan, oybekning «qutlugʻ qon», sadriddin ayniyning «qullar» romanida sujet ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji, kulminatsiya va yechim tarzida qurilgan. ba’zi asarlarda esa voqealar tugundan (a.qahhorning «oʻgʻri», «bemor» hikoyalari) yoki kulminatsiyadan boshlanadi. abdulla qahhorning «koʻr koʻzning ochilishi» hikoyasi buning misoli boʻladi. chunki u «shunday qilib, ahmad polvon soʻyiladigan …

4 / 22

r ular oʻz oʻrnida boʻlsa asar ta’sirchan, barkamol boʻladi. jumladan, abdulla qiyairiyning «oʻtkan kunlar», choʻlponning «kecha va kunduz», abdulla qahhorning «bemor», «sarob» kabi asarlari, avvalo, kompozitsiyasining puxtaligi bilan e’tiborlidir. badiiy asarlar kompozitsiyasi tahlil qilingan ayrim tadqiqotlarda «fabula» termini ham uchraydi. fabula lotincha soʻz boʻlib, masal, hikoya qilish demakdir. badiiy asar fabulasi deganda asar uchun asos boʻlgan hayotiy material nazarda toʻtiladi. «fabula -asar voqealarining mantiqiy jihatdan uzviy bogʻlikligi yaxlit silsilasi» ham deyiladi. aristotel ham fabulani «voqealar yigʻindisi» degan. «adabiyotshunoslik terminlarining ruscha-oʻzbekcha izohli lugʻati»da sujet va fabula xususida shunday deyiladi: «ayrim adabiyotshunoslar fabulani asar voqealarining izchil bayoni, ya’ni sqieti, sujet esa badiiy asar voqealarining barcha komponentlari bilan birgattyqaa kamrab olingan ifodasi deb ta’riflaydilar. oʻz ma’no va mohiyatiga koʻra bu ikki termin bir-biriga sinonimik xarakterga ega boʻlib, hozirgi adabiyotshunoslikda sujet termini faol qoʻllaniladi. fabula termini esa asta-sekin iste’moldan tushib qolmoqda». demak sujet, fabula har qanday asarda mavjud boʻladi. biroq ular har bir janrda …

5 / 22

salmogʻi, koʻlami, ta’sirchanlik darajasi esa badiiy konfliktga bogʻliq. hayotning oʻzida ham kuchli toʻqnashuvli, keskin ziddiyatli voqealar koʻproq kishilar e’tiborini tortadi. kishilar oʻshanday hodisalarni koʻzatish, ular xususida eshitish, bilishni yoqtirishadi. badiiy asar sujetining oʻquvchilarni oʻziga qay darajada jalb qilishi ham ijodkor ixtiro qilgan, kashf etgan konflikt va uning ifodalanish tarziga bogʻlik. hayotning oʻzida ziddiyatlar xilma-xil boʻlgani singari badiiy asarda ham badiiy konfliktning turli koʻrinishlari qoʻllaniladi. ularni shartli tarzda quyidagicha guruhlarga ajratish mumkin: ichki ruhiy konflikt (qahramon qalbidagi kurashlar, hissiyotlar toʻqnaishuvi), ijtimoiy konflikt (turli guruhhar oʻrtasidagi ziddiyatlar), oilaviy konflikt (oila a’zolari oʻrtasidagi mojarolar), shaxsiy - intim konflikt (shaxs va boshqalar manfaati oʻrtasidagi kurash) kabilar. asar konfliktining ta’sirchan boʻlishi sujet tarkibining boshqa unsurlari bilan ham bevosita bogʻliqair. shuning uchun ular xavdtsa muayyan tushunchaga ega boʻlishi lozim. biroq barcha asarlarda ham sujet unsurlari (ekspozitsiya, tugun, voqealar rivoji, kulminatsiyasi va yechim) alohida-alohida holda namoyon boʻlmaydi. masalan, ba’zi asarlar sujeta voqealar tuguni yoki kulminatsiyasidan boshlanadi va …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sujetning tarkibiy qismlari. ma’ruza mashgʻulоtining ta’lim tехnоlоgiyasining mоdеli"

microsoft word - 9-10-mavzu 9-10-mavzu: sujetning tarkibiy qismlari. ma’ruza mashgʻulоtining ta’lim tехnоlоgiyasining mоdеli o`quv vaqti: 160 minut talaba sоni o`quv mashg`ulоtining tuzilishi ma’ruza rеjasi 1. hayot voqeligi-badiiy asar obyekti. sujet- asar mazmunini tashkil qiluvchi, qahramonlar oʻrtasidagi aloqa, munosabatlarni ifoda etuvchi voqealar tizimi. 2. fabula- asar uchun asos boʻlgan hayo y voqea. epos, lirika, drama sujet koʻrinishi. hayotiy voqealarga asoslangan sujetli asar. 3.sujetda badiiy toʻqimaning oʻrni. asar kompozitsiyasida oʻrni. 4. sujetning tarkibiy qismlari. ekspozitsiya, voqealar tuguni rivoji, voqealarning avj nuqtasi, voqealar yechimi. asarda sujet qismlarining joylashuvi. o`quv mashg`ulоtining maqsadi: talabalarda sujetning tarkibiy qismlari haqida tushuncha h...

This file contains 22 pages in PDF format (825.9 KB). To download "sujetning tarkibiy qismlari. ma’ruza mashgʻulоtining ta’lim tехnоlоgiyasining mоdеli", click the Telegram button on the left.

Tags: sujetning tarkibiy qismlari. ma… PDF 22 pages Free download Telegram