yorug’lik difraksiyasi

PDF 15 pages 1.2 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

презентация powerpoint urganch davlat universiteti ma’ruza № 8 mavzu: yorug’lik difraksiyasi ma’ruza rejasi 1 1. yorug’lik difraksiyasi. gyugens-frenel prinsipi. frenel zonalari 2. fraungofer difraksiyasi. 3. difraksion panjara 4. rentgen nurlar difraksiyasi 2 yorug’lik difraksiyasi yorug’likning interferensiya hodisasida geometrik optika qonunlari buzilishini ko‘rib o‘tgan edik. yorug’likning tor tirqishlardan va kichik to‘siqlardan o‘tayotganda uning to‘g’ri chiziq bo‘ylab tarqalish qonuni buzilishi kuzatilgan. sferik to‘lqinlar ustida gyugens va frenel tajribalar olib borgan. sferik to‘lqinlarni kichik teshikdan va tirqishdan o‘tishni ko‘ramiz. agar to’siqning yoki tirqishning o’lchami yorug’lik to’lqin uzunligidan katta bo’lsa, ekranda geometrik optik qonuniga asosan soya hosil bo’lishini kuzatamiz. agar to’siq yoki tirqish o’lchamini yetarli darajada kichraytirib, yorug’likning to’lqin uzunligiga tenglashtirilsa, ekranda yorug’ va qorong’u xalqalar paydo bo’ladi. bu yo’llar yorug’likning to’g’ri chiziq bo’ylab tarqalishi qonunini buzilishiga olib keladi. demak, yorug’likning to’siqlarni aylanib o’tishi va soya sohasiga kirishi yorug’lik difraksiyasi deyiladi. 3 4 gyugens-frenel prinsipi yorug’likning to‘lqin xususiyatlarini va uning difraksiya- lanishini birinchi bo‘lib …

2 / 15

angani uchun frenel difraksiyasi deb ataladi. frenel yorug’likning kerakli nuqtadagi amplitudasini va intensivligini hisoblash uchun yorug’lik frontini zonalarga ajratish prinsipini kiritdi. frenel zonalarni shunday ajratdiki, har bir zonadan 𝑃 nuqtagacha bo‘lgan masofa unga qo‘shni bo‘lgan zonadan 𝑃 nuqtagacha bo‘lgan masofadan 𝜆/2 ga farq qiladi (λ – to‘lqin uzunligi). bu holda hisoblar shuni ko‘rsatadiki, zonalarning yuzalari bir- biriga teng bo‘ladi, ya’ni: 𝑆1 = 𝑆2 = 𝑆3 = ⋯ = 𝑆𝑚 6 zonalarning soni oshgan sari r masofa ham oshib boradi, 𝑃 nuqtadagi amplituda esa kamayib boradi: 𝐴1 > 𝐴2 > 𝐴3 > ⋯ > 𝐴𝑚+1 agar zonalar soni juft bo‘lsa, 𝑃 nuqtada qorong’ulik toq bo‘lsa, yorug’lik kuzatiladi. bu holda 𝑃 nuqtadagi natijaviy amplitudani quyidagicha yozishimiz mumkin: 𝐴 = 𝐴1 − 𝐴2 + 𝐴3 − 𝐴4 +⋯± 𝐴𝑚 ∓ 𝐴𝑚+1 bu formulani quyidagicha o‘zgartirib yozamiz: 𝐴 = 𝐴1 2 + 𝐴1 2 − 𝐴2 + 𝐴3 2 + 𝐴3 2 − 𝐴4 …

3 / 15

n panjara deyiladi. difraksion panjarada nurlarning manzarasini kuzatish ancha murakkab, lekin ikkita tirqishdan iborat panjarada qaysi nuqtalarda maksimumlar kuzatilsa, juda ko‘p tirqishli panjarada ham aynan shu nuqtada maksimumlar kuzatiladi. 𝑑 = 𝑎 + 𝑏 11 difraksion panjarada tasvirning hosil bo’lishi maksimum: 𝑑 sin𝜑 = ±2𝑚 𝜆 2 = ±𝑚𝜆 minimum: 𝑑 sin𝜑 = ±(2𝑚 + 1) 𝜆 2 optik asbob ajrata oladigan ikki spektral chiziq to’lqin uzunliklarining farqi  ni ajratish mumkin bo’lgan spektral masofa deb, / esa asbobning ajrata olish qobiliyati deb ataladi. difraksion panjara- ning ajrata olish qobiliyati n    12 rentgen nurlar difraksiyasi monokristall qattiq jismlarda difraksiya hodisasini rentgen nurlar yordamida kuzatish mumkin, chunki monokristallardagi atomlar orasidagi masofa juda kichik, ~ 3 å. shuning uchun oddiy nurlaring difraksiyasini kuzatib bo’lmaydi. 1913 yilda vulf va bregg tomonidan rentgen nurlarining difraksiyasi tajribada kuatilgan. parallel roentgen nurlar dastasi kristallga kristall panjara tugunlari (atomlar) orqali o‘tgan parallel tekisliklarga 𝜑 …

4 / 15

.г., химматкулов о. физика. ўқув қўлланма – т. нашр, 2018

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yorug’lik difraksiyasi"

презентация powerpoint urganch davlat universiteti ma’ruza № 8 mavzu: yorug’lik difraksiyasi ma’ruza rejasi 1 1. yorug’lik difraksiyasi. gyugens-frenel prinsipi. frenel zonalari 2. fraungofer difraksiyasi. 3. difraksion panjara 4. rentgen nurlar difraksiyasi 2 yorug’lik difraksiyasi yorug’likning interferensiya hodisasida geometrik optika qonunlari buzilishini ko‘rib o‘tgan edik. yorug’likning tor tirqishlardan va kichik to‘siqlardan o‘tayotganda uning to‘g’ri chiziq bo‘ylab tarqalish qonuni buzilishi kuzatilgan. sferik to‘lqinlar ustida gyugens va frenel tajribalar olib borgan. sferik to‘lqinlarni kichik teshikdan va tirqishdan o‘tishni ko‘ramiz. agar to’siqning yoki tirqishning o’lchami yorug’lik to’lqin uzunligidan katta bo’lsa, ekranda geometrik optik qonuniga asosan soya hosil bo’lish...

This file contains 15 pages in PDF format (1.2 MB). To download "yorug’lik difraksiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug’lik difraksiyasi PDF 15 pages Free download Telegram