"qishloq xo‘jaligida ixtisoslash va intensivlashtirishning samaradorligini oshirish yo‘llari"

PDF 140 pages 2.5 MB Free download

140 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PDF

Pages 140

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 140

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat universiteti “qishloq хo‘jaligi iqtisodiyoti” fanidan “qishloq xo‘jaligida ixtisoslashtirish va intensivlashtirishning samaradorligini oshirish yo‘llari” mavzusi bo‘yicha ma’ruza matni bilim sohasi: 300000- ijtimoiy fanlar, jurnalistika va axborot ta’lim sohasi: 310000- ijtimoiy va xulq-atvorga mansub fanlar ta’lim yo‘nalishi: 60310100- iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo‘yicha) termiz – 2024 14-mavzu: qishloq xo‘jaligida ixtisoslashtirish va intensivlashtirishning samaradorligini oshirish yo‘llari reja: 1. qishloq xo‘jaligini joylashtirish va ixtisoslashtirish tushunchalari, ularning ilmiy asoslari. 2. ixtisoslashtirishning shakllari, ko‘rsatkichlari va samaradorligini oshirish imkoniyatlari. 3. qishloq xo‘jaligida intensiv rivojlanishning mohiyati va omillari. 4. qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini intensivlashtirishning ko‘rsatkichlari va samaradorligini oshirish yo‘llari. tayanch so‘zlar: tarmoq strukturasi, ishlab chiqarishni joylashtirish, ixtisoslashuv, tarmoqlarni integratsiyalash, konsentratsiya, ixtisoslashtirish shakllari, ixtisoslashtirish koeffitsiyenti, ijtimoiy mehnat taqsimoti, ekstensiv rivojlanish, intensiv rivojlanish, kengaytirilgan takror ishlab chiqarish, intensivlik, intensivlashtirish darajasi, intensivlashtirishning iqtisodiy samaradorligi. 1. qishloq xo‘jaligini joylashtirish va ixtisoslashtirish tushunchalari, ularning ilmiy asoslari. qishloq xo‘jaligini joylashtirish va ixtisoslashtirish ijtimoiy mehnat …

2 / 140

i mehnat vositalari bilan bir qatorda tuproq va tirik organizmlar bilan ham ishlashiga to‘g‘ri keladi. shu sababli qishloq xo‘jaligida mehnat taqsimotini sanoat tarmog‘idagi mehnat taqsimotining ishlab chiqarish jarayonlari, mahsulotning alohida detallarini bo‘yicha amalga oshirilgani singari chuqur amalga oshirib bo‘lmaydi. qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining tuproq va iqlim sharoitlari bilan uzviy bog‘liqligi mehnatning geografik jihatdan ham taqsimlanish zaruriyatini keltirib chiqaradi va bu xususiyat uning joylashishida o‘z ifodasini topadi. qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishni joylashtirish – bu qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish maqsadida mamlakat tumanlarining tabiiy-iqtisodiy va ekologik omillarini hisobga olgan holda, ularda u yoki bu turdagi qishloq xo‘jaligi ekini yoki chorva mollari turini hamda ularga ko‘rsatiladigan xizmatni mos holda joylashtirishdir. qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini joylashtirish ijtimoiy mehnat taqsimotini miqdor tomondan ko‘rsatib, mamlakat hududlarida joylashgan har bir xo‘jalik, tuman, viloyat qaysi turdagi qishloq xo‘jaligi ekinlarini ekishini, chorva mollar turini saqlashni va ularga mos bo‘lgan xizmatni ko‘rsatishini aniqlab beradi. qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini joylashtirishda quyidagi …

3 / 140

uchun shart- sharoit yaratishni nazarda tutadi. u qishloq xo‘jalik mintaqasi yoki xo‘jalikning ishlab chiqarish yo‘nalishini va tarmoq tarkibini tavsiflaydi. qishloq xo‘jaligining tarmoq tarkibi yalpi va tovar mahsuloti tarkibida alohida tarmoqlarning salmog‘i bilan tavsiflanadi va quyidagicha hisoblanadi: 100= qxyam tymq tт bunda: tt - tarmoq tarkibi, foizda; tymq – tarmoqlarda (dehqonchilik yoki chorvachilik) yetishtirilgan mahsulot qiymati; qxyam – qishloq xo‘jaligi tarmog‘ining umumiy yalpi mahsuloti qiymati. ixtisoslashtirilgan qishloq xo‘jaligi tovar mahsulotlari ishlab chiqarishning asosi hisoblanadi. shuning uchun qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining ixtisoslashtirish yo‘nalishi ularda yetishtirilgan tovar mahsulotining strukturasiga qarab aniqlanadi. ma’lumki xo‘jaliklarda faqatgina tovar mahsulotlar yetishtirilmay, balki urug‘lik, chorva uchun yem, sut, inkubatsiya uchun tuxum va shunga o‘xshash mahsulotlar yetishtiriladiki, ular yalpi mahsulot strukturasida o‘z ifodasini topadi va aniqlanadi. mamlakatimizda qishloq xo‘jaligining tarmoq tarkibi to‘g‘risidagi ma’lumotlar 14.1-jadvalda keltirilgan. https://azkurs.org/muomala-madaniyati-haqidagi-fikringiz.html 14.1-jadval mamlakatimizda qishloq, o’rmon va baliqchilik xo‘jaligi tarmog’i tarkibi, foizda 2019 2020 2021 2022 qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligi mahsuloti 100 100 100 …

4 / 140

i mahsulotini yetishtirishga nafaqat qishloq xo‘jaligi korxonasi, balki butun bir hudud, viloyat, iqtisodiy hudud va zonalar ixtisoslashishi mumkin. ko‘rinib turibdiki, ixtisoslashish ma’lum mazmunda joylashish bilan bog‘liq bo‘lib, qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishining mamlakat hududida joylashishini, ya’ni ijtimoiy mehnat taqsimoti shaklini ifoda qiladi. ixtisoslashtirish va joylashtirish bir jarayonning ikki tomonini aks ettirib, ixtisoslashtirish bu jarayonning sifat tomonini, ya’ni birinchi navbatda, qanday mahsulot yetishtirish kerak degan savolga, joylashtirish esa uning miqdor tomonini, ya’ni u yoki bu mahsulotdan qancha yetishtirish kerak, degan savolga javob beradi. ixtisoslashuviga ko‘ra qishloq xo‘jaligi korxonalaridagi tarmoqlar asosiy, qo‘shimcha va xizmat ko‘rsatuvchi tarmoqlarga bo‘linadi. asosiy tarmoq deb, qishloq xo‘jaligi yalpi va tovar mahsulotida yuqori salmoqni egallagan tarmoqqa aytiladi. asosiy tarmoq korxonaning ixtisoslashishini aniqlaydi. qo‘shimcha tarmoq yalpi va tovar mahsuloti ishlab chiqarishda asosiy tarmoqqa nisbatan kamroq salmoqqa ega bo‘ladi. asosiy va qo‘shimcha tarmoqlar o‘zaro chambarchas bog‘liq bo‘ladi va bir-birini to‘ldiradi. ularni o‘zaro uyg‘un holda yuritib borish mavjud resurslardan samaraliroq foydalanishni ta’minlaydi. …

5 / 140

axta, don, qand lavlagi, go‘sht, sut, tuxum, jun va boshqalar) ishlab chiqarishdagi ishtirokini belgilab beradi. qishloq xo‘jaligi korxonalarining ixtisoslashishi avvalombor asosiy tarmoqni rivojlantirishga ta’sir ko‘rsatib, kompleks mexanizatsiya-lashtirish, avtomatlashtirish, yangi navlarni joriy etish, yuqori mahsuldor nasldor mollarni ko‘paytirish, intensiv texnologiyalar qo‘llash va hokazolarni amalga oshirishni taqozo etadi. biroq, xo‘jaliklar ixtisoslashishining iqtisodiy samaradorligini yuqori darajasiga asosiy, yordamchi va xizmat qiluvchi tarmoqlarni bir-biriga mutanosib rivojlantirish orqaligina erishish mumkin. ixtisoslashtirish darajasiga ko‘ra xo‘jaliklar quyidagi guruhlarga bo‘linadi: • tor ixtisosli xo‘jaliklar; • ixtisoslashgan xo‘jaliklar; • ko‘p ixtisosli (tarmoqli) xo‘jalik. birinchi guruhga qoidaga asosan tarkibida bitta tarmog‘i bo‘lib, uning tovar mahsulot strukturasidagi ulushi 90-100 foizni tashkil qilgan xo‘jaliklar kiradi (parrandachilik fabrikasi, issiqxonalar, mevali daraxtlar ko‘chatini yetishtiruvchi va shunga o‘xshash xo‘jaliklar kiradi). tor ixtisosli xo‘jaliklar yuqorida ko‘rsatilgan ijobiy tomonlari bilan bir qatorda ma’lum kamchiliklarga, salbiy oqibatlarga ham ega. tor ixtisosli xo‘jaliklarda tabiiy-iqlim sharoitlari (qurg‘oqchilik, kuchli sovuq) ta’sirida yetishtirayotgan mahsulot hajmi keskin qisqarishi yoki bozor konyunkturasidagi o‘zgarish sababli …

Want to read more?

Download all 140 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""qishloq xo‘jaligida ixtisoslash va intensivlashtirishning samaradorligini oshirish yo‘llari""

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat universiteti “qishloq хo‘jaligi iqtisodiyoti” fanidan “qishloq xo‘jaligida ixtisoslashtirish va intensivlashtirishning samaradorligini oshirish yo‘llari” mavzusi bo‘yicha ma’ruza matni bilim sohasi: 300000- ijtimoiy fanlar, jurnalistika va axborot ta’lim sohasi: 310000- ijtimoiy va xulq-atvorga mansub fanlar ta’lim yo‘nalishi: 60310100- iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo‘yicha) termiz – 2024 14-mavzu: qishloq xo‘jaligida ixtisoslashtirish va intensivlashtirishning samaradorligini oshirish yo‘llari reja: 1. qishloq xo‘jaligini joylashtirish va ixtisoslashtirish tushunchalari, ularning ilmiy asoslari. 2. ixtisoslashtirishning shakllari, ko‘rsatkichlari va samaradorligini oshirish imkoniyatlari. 3. qishloq x...

This file contains 140 pages in PDF format (2.5 MB). To download ""qishloq xo‘jaligida ixtisoslash va intensivlashtirishning samaradorligini oshirish yo‘llari"", click the Telegram button on the left.

Tags: "qishloq xo‘jaligida ixtisoslas… PDF 140 pages Free download Telegram