xristianlik dinining tarixi va asosiy g‘oyalari

DOCX 14 стр. 35,4 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 35,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

4-mavzu. xristianlik dini tarixi va asosiy g‘oyalari reja: 1. xristianlik dinining jahon dini sifatidagi maqomi. 2. xristianlik dini vujudga kelishining tarixiy-ijtimoiy sabablari. 3. xristianlik dini ta’limoti va manbalari. 4. xristianlik ta’limoti yo‘nalishlari. 5. markaziy osiyoda xristianlik. tayanch tushunchalar: xoloskorlik, muqaddas uchlik, katolitsizm, pravoslavlik, protestantlik, lyuteranlik, baptizm, anglikanlik, kalvinizmlik. xristianlik dinining jahon dini sifatidagi maqomi. xristianlik dunyoda eng keng tarqalgan diniy eʼtiqod. yevropa, amerika mamlakatlarida, avstraliyada, faol missionerlik harakati natijasida afrika, yaqin sharqda va uzoq sharqning bir necha mintaqalarda keng yoyilgan. jahonda bu dinga taxminan 2,4 milliard kishi eʼtiqod qiladi. xristianlik dini vujudga kelishining tarixiy-ijtimoiy sabablari. xristianlik jahon dinlaridan biri bo‘lib, eramiz i-asrining 2-yarmida rim imperiyasining sharqiy viloyatlarida ko‘p xudolik dinlari o‘rniga qullar va mazlum elatlarning dini sifatida yakka xudolik (monoteistik) shakldagi tarzda shakllangan. demak, u dastavval demokratik xususiyatga ega bo‘lgan. shuning uchun tez, oson tarqalgan. davrlar o‘tishi bilan uning bu xususiyati kamayib, hukmron tabaqalarning dini bo‘lib qolgan. xristianlik falastin va …

2 / 14

oteizmining “eski ahd” kitobiga kirgan barcha “muqaddas g‘oyalar”, ya’ni yerni xudo yaratganligi, o‘simlik va hayvonot dunyosining vujudga kelishi, insonning yaratilishi, uning tili, axloqi, huquqi, oxirat rohatlari haqidagi g‘oyalar katta rol o‘ynagan. xristos muso (moisey) bilan tenglashtirilgan turli rivoyatlar ham aynan ko‘chirilgan. 1947 yili o‘lik dengiz qirg‘og‘idagi qumron yaqinida qadimgi qo‘lyozmalar topilgan edi. bular hukmron jamoaning diniy ta’limotlari - iudaizm va xristianlik o‘rtasidagi oraliq bugunni tashkil qilganligini ko‘rsatmoqda. shunday qilib, xristianlik rim imperiyasida yashagan ko‘pchilik elatlarning dinlari, rivoyatlari, urf-odatlari asosida tashkil topgan. bu din dastlab qullar, ezilgan kambag‘allarning talablarini, “xaloskorlik” g‘oyalarini o‘ziga singdirgan din sifatida vujudga kelgan. keyinchalik uning ijtimoiy, diniy strukturasi o‘zgarishi bilan xukmron tabaqalar qo‘lida mazlum xalqlarni ekspluatatsiya qilishning g‘oyaviy quroliga aylangan. o‘sha davrda jamiyatda yuzaga kelgan xukmron doiralar bilan mazlum xalqlar o‘rtasidagi ziddiyatni yumshatishga xizmat qilishi mumkin bo‘lgan xristianlikdagi diniy g‘oyalarni xisobga olgan imperator konstantin 324 yili bu dinni davlat dini deb e’lon qilgan. 325 yilda uning ko‘rsatmasi …

3 / 14

yozuvi xisoblanadi. bibliyaning ikkinchi qismi - “yangi ahd” deb atalib, u xristianlikning muqaddas yozuvi deb xisoblanadi. “yangi ahd” 27 kitob (bob) dan tashkil topgan. uning tarkibiga 4 ta “injil” (evangilie, ya’ni xushxabar), xavoriylarning (iso shogirdlari, xristianlikning dastlabki tartibotlari) amallari, 21 risola va ioanning “vaxiynomasi” kiritilgan. xristianlikning ta’limoti boshqa jaxon dinlari kabi mutlaq, abadiy, o‘zgarmas karomatni, bilimni, benixoya qudratning egasi bo‘lgan yakka xudo xaqidagi g‘oyani o‘zlashtirgan. lekin ulardan (islom va iudaizmdan) farqi shundaki, u uch ko‘rinishdagi yakka xudoni o‘zida mujassamlashtirganlik aqidasini yaratgan. uch ko‘rinishdagi xudo xaqidagi ta’limotga binoan, xudoning ichki hayoti sababi o‘z-o‘zidan mavjud bo‘lgan uchlikdagi uch asos yoki “muqaddas uchlik” bo‘lgan - ota-xudo, o‘g‘il-xudo va muqaddas ruhning o‘zaro munosabatidir. o‘g‘il iso bayon qilingan tarjimai xoliga ko‘ra ota-xudodan, muqaddas ruh ham ota-xudodan yaratilgan (provaslav yo‘nalishi ta’limoti), (katolitsizmda esa ota-xudo va o‘g‘il-xudo ham xudodan tug‘ilgan). xristianlik muqaddas ruh-ota xudo, bola xudo va muqaddas ruh-uch yuzli xudo to‘g‘risidagi ta’limoti, targ‘iboti, tashkilotchiligi, jannat va …

4 / 14

‘ilgan odam ham bo‘lib qolgan. butga parchinlangan xudo iso tortgan azoblari va o‘limi bilan o‘zini odamlarning gunoxlari uchun ota xudoga qurbon qilgan va shu bilan gunoxini yuvgan. ushbu aqidaga ko‘ra, go‘yo iso odamzodga gunoxlardan xalos bo‘lish yo‘lini ko‘rsatib bergan. isoning tirilishi aqidasi kelgusida hamma odamlar tirilishining garovi, deb e’lon qilingan. u tirilgandan so‘ng osmonga-ota xudo xuzuriga chiqqanligi, ya’ni osmonga chiqib tushishi (islomda me’roj) aqidasi bu dunyodagi hayot oxiratdagi mangulikka nisbatan xech narsaga arzimaydi, deb uqtiradi. xristianlikda iymon kalimasi “yagona, muqaddas sobor va opostol cherkovi” ga ishonishni, cho‘qintirish zarurligini tan olishni, qiyomatda o‘liklarning tirilishiga, shundan so‘ng savob egalariga mangu roxat-farog‘at ko‘rish, gunoxkorlarga doimiy azob-uqubat tortish davri kelishiga ishonishni buyuradi. diniy g‘oyalar tarkib topishi bilan bir qatorda xristian ibodat marosimlari ham shakllanib borgan. xristian marosimchiligining eng muhim elementlari sirli ibodat (tainstvolar) deb yuritiladi. bular qatoriga cho‘qintirish (suvga sho‘ng‘itib olish), miropomazanie (cho‘qintirilgan kimsaga xushbo‘y qatron-miropa surtilgach, “muqaddas ruh” ning xuzur-xalovati unga o‘tar emish); …

5 / 14

arlaqaganlarga ham sig‘inishni keltirib chiqargan. xristianlikda butga cho‘qinish ham muhim o‘rinni egallaydi. unda pasxa (isoning tirilishi), tariqa (yoki pyatidesyatnitsa), rojdestvo (isoning tug‘ilishi) va boshqa bayramlarga katta o‘rin berilgan. xristianlik ta’limoti yo‘nalishlari. xristianlik shakllanib turli mamlakatlarga yoyilishi, ijtimoiy hayotda yuzaga kelgan siyosiy, iqtisodiy, madaniy, ma’naviy siljishlarga ham duch kela boshlagan. boshqa jaxon dinlari kabi unda ham turli yo‘nalishlar, mazxablar, sektalarga bo‘linish jarayoni sodir bo‘lgan. eng birinchi ajralish xristianlikda iv-v asrlarda ro‘y bergan, ya’ni isoi masixni talqin qilishda farqlanadigan ikkita diniy-aqidaviy yo‘nalishlar-monofizilar va nestorianlar yuzaga kelgan. ko‘pchilik xristianlar isoi masixni ham xudo, ham odam tabiatiga ega deb bilsa, konstantinopolь arximandrati yevtaxiya ta’limotining tarafdorlari bo‘lgan monofizilar u faqatgina xudo mohiyatining birligidan iborat deb xisoblaganlar. konstantinopolь patriarxi nestor qarashlari tarafdori bo‘lgan nestorianlar esa u xudo insonlar hayoti kabi yashashi uchun vujudga kelgan odamdir, deb targ‘ib qildilar. 1054 yilga kelib xristianlikning pravoslav va katolik cherkoviga bo‘linishi rasman tan olingan. bu bo‘linish rim imperiyasining sharqiy va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xristianlik dinining tarixi va asosiy g‘oyalari"

4-mavzu. xristianlik dini tarixi va asosiy g‘oyalari reja: 1. xristianlik dinining jahon dini sifatidagi maqomi. 2. xristianlik dini vujudga kelishining tarixiy-ijtimoiy sabablari. 3. xristianlik dini ta’limoti va manbalari. 4. xristianlik ta’limoti yo‘nalishlari. 5. markaziy osiyoda xristianlik. tayanch tushunchalar: xoloskorlik, muqaddas uchlik, katolitsizm, pravoslavlik, protestantlik, lyuteranlik, baptizm, anglikanlik, kalvinizmlik. xristianlik dinining jahon dini sifatidagi maqomi. xristianlik dunyoda eng keng tarqalgan diniy eʼtiqod. yevropa, amerika mamlakatlarida, avstraliyada, faol missionerlik harakati natijasida afrika, yaqin sharqda va uzoq sharqning bir necha mintaqalarda keng yoyilgan. jahonda bu dinga taxminan 2,4 milliard kishi eʼtiqod qiladi. xristianlik dini vujudga kelis...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOCX (35,4 КБ). Чтобы скачать "xristianlik dinining tarixi va asosiy g‘oyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xristianlik dinining tarixi va … DOCX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram