mikroorganizmlar fiziologiyasi

DOCX 6 pages 24.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.1 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

nazariy mashg’ulot 2. mikroorganizmlar fiziologiyasi. reja 1. mikroorganizmlarning kimyoviy tarkibi. 2. mikroorganizmlar nafas olish turlari. 3. mikroorganizmlarning bo'linib ko'payishi. 4. mikroorganizmlarning oziqlanish turlari. 5. mikroorganizmlar hayoti davomida ishlab chiqaradigan moddalari. 6. mikroorganizmlar ajratadigan moddalari. fiziologiya bobida mikroorganizmlarning hayotiy funktsiyalari: oziqlanishi, nafas olishi, o'sishi va bo'linib ko'payishi o'rganiladi. fiziologik funktsiya asosida uzluksiz moddalar almashinuvi (metabolizm) yotadi. moddalar almashinuvi negizida qarama-qarshilik va o'zaro bog'liqlik jarayoni—assimilyatsiya (anaboliz) va dissimilyatsiya (katabolizm) yotadi. assimilyatsiya jarayonida oziq moddalar o’zlashtiriladi va ulardan hujayra tuzilishi sintezida foydalaniladi. dissimilyatsiya jarayonida esa oziq moddalar oksidlanib parchalanadi, buning natijasida mikrob hujayrasining hayoti uchun kerak bo’lgan energiya ajraladi, oziq moddalar bo'linishi natijasida murakkab organik birikmalar oddiy, past molekulali moddalarga parchalanadi, ular qisman hujayra to'qimasidan chiqarib yuboriladi. bakteriyalarning kimyoviy tarkibi. moddalar almashuvi jarayonini tushinish uchun mikroorganizmlarning kimyoviy tarkibini bilish lozim. mikroorganizmlar hujayrasi barcha tirik organizmlardek o'zida kimyoviy moddalarni saqlaydi. organogenlar (uglerod, vodorod, kislorod, azot) ahamiyatga ega elementlardan hisoblanadi. mikroorganizmlar tarkibida mineral va ko'pgina …

2 / 6

ktsiyalarda ishtirok etib, turli hil kimyoviy birikmalar erituvchisi, shuningdek kolloidlar uchun disper muhit bo’lib hizmat qiladi. hujayra tarkibidagi bo'sh suv hujayraning fiziologik holati, hujayraning yoshi va tashqi muhit sharoitiga qarab o'zgarishi mumkin. sporali shakldagi bakteriyalarda suv vegetativ shakldagi hujayralarga nisbatan kam bo'ladi. kapsulali bakteriyalarda suv miqdori juda ko'p bo'ladi. oqsillar — quruq moddaning 50—80% ni tashkil qiladi va mikroorganizmlarning muhim biologik xossalarida aniqlanadi. bu oddiy oqsillar — protein va murakkab proteidlardir. mikrob hujayrasi tarkibida nukleoproteidlar, kam miqdorda lipoproteidlar, glikoproteidlar, xromoproteidlar bo’ladi. uglevodlar quruq moddaning 12—18% ni tashkil qiladi. mikrob hujayrasida energiya va uglerod manbai sifatida foydalaniladi. hujayraning tarkibiy qismi hujayra, qobigi, kapsula va boshqalardan tarkib topadi. mikroorganizm hujayralari o'zida oddiy (mono va disaxaridlar) va yuqori molekulyar uglevodlarni saqlaydi. yog’lar quruq moddaning 0,2—40% ni tashkil etadi, sitoplazmatik membranada hujayra qobig’ining tarkibiy qismi hisoblanadi. ular energiya almashinuvida ishtirok etadi. ayrim mikrob hujayralarida yoglar zaxira modda sifatida to’planadi. yog’lar asosan neytral yog’lar, yog’ …

3 / 6

joylashgan, magniy ribonukleoit tarkibiga kiradi. mikroelementlar oz miqdorda uchrasada mikroorganizmlarning rivojlanishi uchun juda zarur. ularga kobalt, marganets, mis, xrom, rux, molibden va boshqa ko'pgina elementlar kiradi. bakteriyalarning oziqlanishi. barcha mikroorganizmlarning oziqlanish, nafas olish, bo'linib ko'payish jarayonini amalga oshirishi uchun oziq moddalar zarur. oziqlanish turi. oziqlanish turi azot va uglerodni xazm qilishiga qarab aniqlanadi. vodorod va kislorod organogenlarning manbai bo’lib suv hisoblanadi. uglerodni qabul qilishiga ko'ra mikroorganizmlar ikki turga bo'linadi: avtotroflar (grekcha autos—o'zim, trophe—oziqlanaman) oddiy neorganik birikmalardan murakkab organik birikmalarni sintezlash xususiyatiga egadir. geterotroflar (grekcha heteros—boshqa, trephe—oziqlanaman) o'sib rivojlanishi uchun tayyor organik birikmalarga muhtojdirlar. ular uglerodni uglevodlardan, (ko'pincha glyukoza) ko'p atomli spirtlardan, organik kislotalardan, aminokislotalardan va boshqa organik moddalardan oladi. geterotroflarga mikroorganizmlarning katta guruhidagi a'zolari kiradi, ular orasida saprofit va parazitlarini uchratishimiz mumkin. saprofitlar o’lik organizmdan (grekcha sapros—chirigan, photon — o'simlik) tayyor organik birikmalarni oladi. ular o'lik organizm qoldiqlarining chirishida katta rol o'ynaydi. masalan, chirituvchi bakteriyalar va boshqalar. parazitlar (grekcha parasitos—haromho'r, …

4 / 6

organizmlar quyidagilarga bo'linadi: fototroflar — biosintez reaktsiyasi uchun energiyani quyosh nuridan (purpur serobakteriyalar) oladi. xemetroflar—energiyani neorganik moddalarni va organik moddalarni oksidlashi hisobiga oladi. oziq moddalar transportirovkasi. oziq moddalar mikrob hujayrasi sitoplazmasiga faqat katta bo'lmagan molekula turida va erigan xolda kirishi mumkin. oziq moddalar hujayraga bir necha usullarda kiradi: 1. passiv diffuziya, ya'ni moddalar membrana qatlamidan o’tadi, natijada ularning konsentratsiyasi va qobiqning ikki tomonidagi bosimi ortadi. shunday qilib, muhitning kontsentratsiyasi, hujayradagi moddalar kontsentratsiyasi yuqori bo’lganda oziq moddalar hujayraga kirishi mumkin. 2. yengillashtirilgan diffuziya — hujayraga oziq moddalar permeaza deb nomlangan molekula tashuvchilar yordamida faol ravishda kiritiladi. bu jarayon energiyadan foydalanmasdan tugaydi, yuqori kontsentratsiyadan past kontsentratsiyaga moddalarni ko’chiradi. 3. faol tashish. oziq moddalar permeaza yordamida xuddi shunday faol tashish yo’li orqali amalga oshiriladi, bu jarayonda energiya sarf etiladi. mikrob hujayrasidan moddalarni chiqishi passiv diffuziya yoki yengillashtirilgan diffuziya jarayonida permeaz ishtirokida amalga oshiriladi. bakteriyalarning nafas olishi. mikroorganizmlarning nafas olishiga ko'ra mikroorganizmlar quyidagi turlarga …

5 / 6

da ularning kattaligi va barcha hujayralarning tarkibi o’zgaradi. bakteriya hujayrasining kattalashuvidan iborat bo’lgan o’sish jarayoni juda tezlik bilan boradi, u bir necha daqiqa ichida o’sadi. bakteriyalar voyaga yetgach ko'paya boshlaydi. ular ko’ndalangiga va oddiy bo'linish yo’li bilan ko’payadi. bakteriya hujayrasi etarli oziq-ovqat bo’lganda, qulay haroratda har 20—30 daqiqada bo’linadi. bakteriyalar bemalol ko’paya olsa, 5 kunda bitta hujayradan barcha dengiz va okeanlarni to'ldirib yubora oladigan tirik massa hosil bo'lishi hisoblab chiqilgan. ko'ndalang bo'linishida bakteriyalar ma'lum yoshga yetganda dnk molekulasi ikki baravar ortadi. qiz hujayra ona dnk molekulasining nusxasini oladi. bu jarayon qiz hujayra sitoplazmasi to’la bo’linganda tugallanadi. tayoqchasimon bakteriyalar faqat ko’ndalang yo’lida, bitta tekislikda bolinib ko’payadi. ayrim bakteriyalar kurtaklash usulida (sil mikobakteriyasi) bo’limb ko’payadi. bundan tashqari, kon'yugatsiya usulida bo’linib ko’payishi ham tafovut etiladi, bu bo’linish jinsiy bo’linib ko’payishga o’xshash. masalan, ichak tayoqchasi. suyuq oziqa muhitida bakteriyalarning bo’linib ko’payishi bir necha bosqichlarda boradi. 1. latent bosqich. mikrob hujayrasi oziqa muhitiga moslashadi, moddalar …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlar fiziologiyasi"

nazariy mashg’ulot 2. mikroorganizmlar fiziologiyasi. reja 1. mikroorganizmlarning kimyoviy tarkibi. 2. mikroorganizmlar nafas olish turlari. 3. mikroorganizmlarning bo'linib ko'payishi. 4. mikroorganizmlarning oziqlanish turlari. 5. mikroorganizmlar hayoti davomida ishlab chiqaradigan moddalari. 6. mikroorganizmlar ajratadigan moddalari. fiziologiya bobida mikroorganizmlarning hayotiy funktsiyalari: oziqlanishi, nafas olishi, o'sishi va bo'linib ko'payishi o'rganiladi. fiziologik funktsiya asosida uzluksiz moddalar almashinuvi (metabolizm) yotadi. moddalar almashinuvi negizida qarama-qarshilik va o'zaro bog'liqlik jarayoni—assimilyatsiya (anaboliz) va dissimilyatsiya (katabolizm) yotadi. assimilyatsiya jarayonida oziq moddalar o’zlashtiriladi va ulardan hujayra tuzilishi sintezida foydala...

This file contains 6 pages in DOCX format (24.1 KB). To download "mikroorganizmlar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlar fiziologiyasi DOCX 6 pages Free download Telegram