badiiy xarakter va adabiy tip

DOC 5 стр. 58,5 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 58,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

badiiy xarakter va adabiy tip reja: 1. badiiy xarakter va uning asosiy xususiyatlari 2. badiiy xarakter ruhiyati va psixologizm prinsiplari 3. adabiy tip the question of the poetry of life in literature presents two separate and related possibilities of reference. if it is life itself which is poetic and the subject of agency, the problematic of creativity is complex indeed. a more usual way of approach is to consider that it is the living of life that is poetic, or not. both are interesting questions, and perhaps collapse into one in the context of literature. t.s.eliot put the question in choruses from the rock: „where is the life we have lost in living? which suggests a useful distinction between life and the active living of it. one can lose ones life, in eliots phrase, in vacant afternoons of distraction measured out in coffee spoons. shakespeares reminder that the coward dies …

2 / 5

i hayotiy aniqlik kasb etadi va shu bilan birga, bizning hislarimizga ta’sir etish xosiyatiga ega bo’ladi”. to’g’ri gap: “har qanday muhim g’oya ham inson qismatiga aylanmasa quruq gap bo’lib qolaveradi” (њ.hoshimov). xarakterning mazmunini aniqlaydigan ikkita asosiy xususiyati bor. birinchisi, “bu bir shaxsni ikkinchi bir shaxsdan ajratib turadigan axloqiy va psixologik belgilar majmuasidan iboratdir. hayotda shunday kishilarni uchratish mumkin: qilayotgan bir ishiga hamohang qilib biror harakatni odat qilib olgan bo’ladi; gapirayotganda burnining uchini qashib qo’yadi yo o’ylayotganda barmoqlari bilan sochini taraydi va hokazo. psixologik jihatdan esa har bir shaxsning biror xususiyati bo’rtgan bo’ladi: o’jar yo tajang, og’ir yo yengil, kamgap yo ko’p gapiradigan va hokazo. psixika xususiyatiga nisbatan tabiiy xususiyatga yaqin turadigan bunday belgilar yozuvchi uchun ko’proq obrazni individuallashtirish uchun zarur bo’ladi. ikkinchisi, bu individual belgilarni ham o’z ichiga olgan holda ma’lum bir ijtimoiy sharoitda paydo bo’lgan, ijtimoiy ma’no kasb qilgan shaxs iroda yo’nalishi va bu iroda yo’nalishining asardagi badiiy ifodasidan …

3 / 5

zidir. shu sabab badiiy asardagi hamma obrazlar xarakter sanalmaydi. jumladan, “њg’ri” (a.qahhor) asaridagi qobil bobo xarakter sanalsa, qolgan (qobil boboning kampiri, ellikboshi, pristav, tilmoch, egamberdi)lar personajlardir. psixologizm prinsiplari, shakllari. xarakter va uning psixologiyasi tahlili adabiyotning kamoloti, yozuvchining mahorati darajasini belgilovchi bosh omildir. darvoqye “adabiyot-xarakterlar yaratish san’ati” (i.sulton, 132-b.) va ayni chog’da ana shu xarakterlar “...dilini bilish, uning sirlarini bizga ochib ko’rsatish-asarlarini biz maroq bilan qayta-qayta o’qiydigan yozuvchilarning har biriga beriladigan ta’rifdagi birinchi so’zlar shular-ku, axir” (n.g.chernishevskiy). hozirga qadar o’zbek nasrida qahramon psixologiyasini ochishning uch xili yaqqol ko’zga tashlanadi. abdulla qodiriy yirik prozasida qahramonlar tuyg’ularini bevosita tahlil etmaydi, balki tashqi qiyofa ko’rinishlarida ruhiy holatlarning aksini beradi. birgina misol. otabek oshiq. lekin hali bu sir. “otabekning har bir siriga o’zini mahram hisoblaganlikdan” uning “ma’naviy bir padar”i – hasanali bu sirni ochmoq maqsadida bekni sinamoqda”. “hasanali ginalik qiyofada qoshlarini chimirdi va – mendan yashirib yurgan bir siringiz bor, - dedi. – sizdan yashirgan …

4 / 5

etdan o’qib olar edi. hasanalini hamon o’ziga tikilib turganini bilib manglayini qashigan bo’ldi: xo’sh, davom etingiz... - bu siringizni mendan yashirmoqchi bo’lasiz, - dedi tamom qanoat bilan hasanali. – xayr, yashirmoqqa ham balki haqingiz bordir.. ammo shu ko’yi sir saqlash bilan biror natijaga yetish mumkinmi?.. otabek qip-qizil qizarib, gunohkorlardek yerga qaragan edi. hasanalining yuziga padarona tarahhum tusi kirib keksalarga xos ohangdor bir tovush bilan bekning ustidagi og’ir yukni ola boshladi: - aybi yo’q, o’g’lim, -dedi, - muhabbat juda oz yigitlarga muyassar bo’ladigan yurak javharidir. shuning bilan birga ko’p vaqtlar kishiga zararli ham bo’lib chiqadilar. shuning uchun kuch sarf qilib bo’lsa ham unutish, ko’p o’ylamaslik kerakdir. bu keyingi gap bilan otabek ko’tarilib hasanaliga qaradi va uzoq tin olib yana yerga boqdi. go’yo buning ila “unutish mumkin emas” degan qat’iy so’zni aytgan edi. oraga so’zsizlik kirdi. ikkisi ham fikrga tolgan edi. hasanalining ortiqcha berilib o’ylagan kezda soqolini qayirib tishlaydigan bir odati bo’lib, …

5 / 5

tashqi qiyofa, holat va xatti-harakatlarda ko’rinishini tasvirlash, ya’ni dinamik prinsip asosiy mezondir. o`zbek romanchiligida birinchi bor abdulla qahhorning “sarob” romanida psixologizmning analitik prinsipi yaqqol ko’zga tashlanadi. bu prinsipda “voqealar tafsiloti”ning tasviriga nisbatan “his-tuyg’ular tafsiloti” tasviri birinchi o’ringa chiqadi. qahramonning ruhiy jarayoni, bu jarayonning betinim o’zgaruvchanligi, fikrlar, hislar va kechinmalarning rivoji va oquvchanligi keng tahlil etiladi. shuning uchun ham abdulla qahhor “sarob” romanida qahramonning o’z shaxsidagi qarama-qarshi fikrlar jangiga, his-tuyg’ular kurashiga asosiy diqqatni qaratadi. qahramon qalbi dialektikasining ochilishi-o’sha qahramonni tug’dirgan va o’stirgan muhit ko’p qirrali panoramasining realistik tasviriga olib keladi. roman saidiyning universitet dargohida munisxon bilan tasodifan uchrashuvi va tanishuvidan boshlanadi. “... oldiga qo’yilgan shartlarni eshitib, “unday bo’lsa o’qimayman”degan fikrga kelgan saidiy munisxonni ko’rgach, qizning ham universitetda o’qishga xohishi borligini bilgach, tezda bu fikridan tonadi: “uning endigi fikri qanday bo’lsa ham universitetga kirish, o’qish edi. vujudi mo’’jiza, har bir so’zi, harakati hayotga chaqirib turgan shu qizga hamdard bo’lish uchun u har …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "badiiy xarakter va adabiy tip"

badiiy xarakter va adabiy tip reja: 1. badiiy xarakter va uning asosiy xususiyatlari 2. badiiy xarakter ruhiyati va psixologizm prinsiplari 3. adabiy tip the question of the poetry of life in literature presents two separate and related possibilities of reference. if it is life itself which is poetic and the subject of agency, the problematic of creativity is complex indeed. a more usual way of approach is to consider that it is the living of life that is poetic, or not. both are interesting questions, and perhaps collapse into one in the context of literature. t.s.eliot put the question in choruses from the rock: „where is the life we have lost in living? which suggests a useful distinction between life …

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOC (58,5 КБ). Чтобы скачать "badiiy xarakter va adabiy tip", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: badiiy xarakter va adabiy tip DOC 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram