nervtizimining fiziotologiyasi va oliynerv faoliyati

PPTX 18 pages 4.9 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.9 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

_x000b_. mavzu: nerv tiziminingfiziologyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari. . mavzu: nerv tiziminingfiziologyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari. bosh miya katta yarimsharlari va ularning po‘stlog‘i markaziy nerv sistemasining yuqori qismi bo‘lib hisoblanadi. odamning xulq-atvori, fikrlashi, ongi va barcha ruhiy xususiyatlari oliy nerv faoliyati bo‘lib, u bosh miya katta yarimsharlari va ular po‘stlog‘ida joylashgan nerv markazlarining normal funksiyasiga bog‘liq. odamning oliy nerv faoliyati murakkab reflekslar orqali namoyon bo‘ladi. bu reflekslar odamning tashqi muhit bilan bog‘lanishini, uning har xil sharoitga moslashishini ta’minlaydi. odamning barcha ixtiyoriy harakatlari, fikrlashi va ruhiy holatlari reflekslar orqali sodir bo‘lishini rus fiziolog olimi i. m. sechenov 1863- yilda yozgan „bosh reflekslari“ kitobida ko‘rsatib o‘tgan. i. m. sechenov i. m. sechenovning reflekslar haqidagi fikrlarini i. p. pavlov yanada rivojlantirib, shartli reflekslar haqidagi ta’limotni yaratdi. u odamning oliy nerv faoliyatini shartli reflekslar orqali namoyon bo‘lishini ko‘rsatib berdi. i. p. pavlov refleks — tashqi va ichki muhit ta’siriga odam …

2 / 18

eyarli bir xil. bu reflekslar nasldan naslga o‘tadi. shartli reflekslar. shartli reflekslarning markazi bosh miya katta yarimsharlari po‘stlog‘ida joylashgan. bu reflekslar bola tug‘ilgan vaqtda bo‘lmaydi, ular odamning hayoti davomida hosil bo‘ladi. shartli reflekslarning nerv yo‘llari ham bola tug‘ilgan vaqtda bo‘lmay, keyinchalik tarbiya, bilim olish, hunar o‘rganish va boshqa hayotiy tajribalar asosida hosil bo‘ladi. shartli reflekslar shartsiz reflekslar asosida hosil bo‘ladi. shartli refleks hosil bo‘lishi uchun oldin shartli ta’sirlovchi, uning ketidan shartsiz ta’sirlovchi ta’sir etishi kerak. masalan, itda so‘lak ajralishiga shartli refleks hosil qilish uchun oldin shartli ta’sirlovchi sifatida elektr lampasi yoqilib yoki qo‘ng‘iroq chalinib, uning ketidan shartsiz ta’sirlovchi sifatida ovqat beriladi. bu tajriba bir necha marta takrorlanishi natijasida miyaning ovqatlanish markazi bilan ko‘rish yoki eshitish markazi o‘rtasida vaqtincha bog‘lanish hosil bo‘ladi. natijada elektr lampasi yonishi yoki qo‘ng‘iroq chalinishi bilanoq (ovqat berilmasa ham), itda so‘lak ajrala boshlaydi, ya’ni lampa yorug‘iga yoki qo‘ng‘iroq tovushiga so‘lak ajratuvchi shartli refleks hosil bo‘ladi. bunda elektr …

3 / 18

shimcha yot ta’sir ko‘rsatilsa, uning bosh miyadagi nerv markazida kuchli qo‘zg‘alish yuzaga keladi. bu esa induksiya qonuni asosida bajariladigan refleks markazining ishini tormozlaydi va refleks vaqtincha to‘xtab qoladi. shuningdek, rasmda elektr lampa yorug‘ligi ta’sirida itda so‘lak ajralishining shartli refleksi, kuchli qo‘shimcha yot qitiqlagich sifatida qo‘ng‘iroq tovushi ta’sir etishi natijasida eshitish markazining qo‘zg‘alishi, shartli refleks markazlari tormozlanganligi va so‘lak ajralishi to‘xtab qolganligini ko‘rish mumkin. refleks turlari. reflekslar yuzaga kelish sababiga, ahamiyatiga, natijasiga va boshqa xususiyatlariga ko‘ra quyidagi turlarda bo‘ladi: biologik ahamiyatiga ko‘ra: — ovqatlanish reflekslari — organizmni ovqat bilan ta’minlashga qaratilgan; — himoyalanish reflekslari — organizmni tashqi muhitning noqulay ta’sirlaridan himoya qilishga qaratilgan; — mo‘ljal olish refleksi — notanish joylarga borib qolganda odam o‘zi turgan joyni, yo‘lni aniqlashga qaratilgan; — jinsiy reflekslar — nasl qoldirishga qaratilgan. reflekslar natijasiga ko‘ra, musbat va manfiy bo‘ladi: — musbat reflekslar ma’lum bir ishni bajarishga qaratiladi. masalan, yurish, yugurish, ovqatlanish, o‘qish, yozish, gapirish va hokazo. svetoforning …

4 / 18

signal sistemasiga ko‘rish, eshitish, hid va ta’m bilish, og‘riq sezish kabilar kiradi. tashqi va ichki ta’sirlar ana shu sezgi organlariga ta’sir etishi natijasida paydo bo‘lgan shartli reflekslar birinchi signal sistemasining shartli reflekslari, deb ataladi. masalan, svetoforning yashil va qizil chirog‘ining yonibo‘chishi, darsga kirish va chiqish qo‘ng‘irog‘ining tovushi, ovqatning ta’mi va hidi kabilarga shartli reflekslarning hosil bo‘lishi. ikkinchi signal sistemasi, hayvonlardan farqli o‘laroq, odamda og‘zaki va yozma nutqning mavjudligidir. og‘zaki va yozma nutqning ma’nosiga qarab odamda har xil shartli reflekslar hosil bo‘ladi. og‘zaki nutq bosh miya po‘stloq qavatining chakka sohasidagi eshitish markaziga, yozma nutq esa bosh miya po‘stloq qavatining ensa sohasidagi ko‘rish markaziga ta’sir qiladi. image1.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.gif image13.jpeg image14.gif image2.jpeg

5 / 18

nervtizimining fiziotologiyasi va oliynerv faoliyati - Page 5

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nervtizimining fiziotologiyasi va oliynerv faoliyati"

_x000b_. mavzu: nerv tiziminingfiziologyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari. . mavzu: nerv tiziminingfiziologyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari. bosh miya katta yarimsharlari va ularning po‘stlog‘i markaziy nerv sistemasining yuqori qismi bo‘lib hisoblanadi. odamning xulq-atvori, fikrlashi, ongi va barcha ruhiy xususiyatlari oliy nerv faoliyati bo‘lib, u bosh miya katta yarimsharlari va ular po‘stlog‘ida joylashgan nerv markazlarining normal funksiyasiga bog‘liq. odamning oliy nerv faoliyati murakkab reflekslar orqali namoyon bo‘ladi. bu reflekslar odamning tashqi muhit bilan bog‘lanishini, uning har xil sharoitga moslashishini ta’minlaydi. odamning barcha ixtiyoriy harakatlari, fikrlashi va ruhiy holatlari reflekslar orqali sodir bo‘lishini rus fiziolog olimi...

This file contains 18 pages in PPTX format (4.9 MB). To download "nervtizimining fiziotologiyasi va oliynerv faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: nervtizimining fiziotologiyasi … PPTX 18 pages Free download Telegram