davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati

DOCX 26 pages 45.1 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.1 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta ta’lim vazirligi instituti kafedrasi “davlat budjeti’’ fanidan kurs ishi mavzu: davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati. bajardi: ilmiy rahbar: __________ toshkent davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati. mundarija reja: kirish davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati. xulosa adabiyotlar ro`yhati davlat byudjeti — davlatning muayyan vaqt (odatda bir yil) uchun moʻljallangan pul daromadlari va harajatlari majmui. d.b. davlat ixtiyoridagi pul fondlarining taqsimlanishini bildirib, u davlat moliyasining bosh boʻgʻini hisoblanadi. d.b. tarkiban umumdavlat (yoki markaziy) byudjet i (mamlakat miqyosidagi umumiy daromadlar va harajatlar yigʻindisi) vamahalliy (munitsipal) byudjet (hududiy tuzilmalar — oʻlka, viloyat, tuman va h.k. doirasidagi pul daromadlari va harajatlari)ga boʻlinadi. ikki turdagi byudjetlar nisbati mamlakatning ichki sharoitiga bogʻliq boʻladi. davlat jamiyatga ijtimoiy xizmatlar (milliy xavfeizlikni taʼminlash, jamoat tartibini saklash, atrof-muhitni himoya qilish, nochorlarga yordam berish, aholiga bepul ijtimoiy xizmatlar koʻrsatish va b.) koʻrsatadi va bularning barchasi harajat talab qiladi. byudjet …

2 / 26

maqsadli fondlari, maxsus maqsadli soliqlar, zayomlar, byudjetdan subsidiyalar hisobiga yaratiladigan maxsus fondlar) yigʻindisi davlatning yigma byudjetini tashkil etadi. d.b., odatda, joriy yilda kelgusi yil uchun tuziladi. iqtisodiy beqarorlik sharoitida u chorak yoki yarim yilga tuzilishi ham mumkin. d.b.ni huku-mat tuzadi va yuqori qonun chiqaruvchi organ (parlament) tomonidan tasdiqlanadi. moliya tizimi — iqtisodiyot pul sektorining bir qismi, moliya amaliyoti. moliya tizimi faqat moliya munosabatlarini emas, balki moliyaga taallukli siyosiy, tashkiliy munosabatlarni ham qamrab oladi. bu tizim tarkibiga qu-yidagilar kiradi: a) moliya obʼyektini hosil etuvchi pul fondlari yoki moliya resurslari; b) korxonalar, xonadonlar, davlat idoralari va nodavlat tashkilotlaridan iborat moliya mu-nosabatlarining subʼyektlari — ishtirokchilari; v) moliya mexanizmi, yaʼni moliya munosabatlarida qoʻllaniladigan va pul bilan bogʻliq vositalar (foyda, zarar, rentabellik, likvidlik, byudjet, byudjetdan tashkari fondlar, subsidiya, subvensiya, dotatsiya, sanatsiya, moliya normativlari, moliyaviy sanksiya va boshqalar); g) moliya institutlari va davlatning moliya idoralari (moliya kompaniyalari, moliya jamgʻarmalari, moliya vazirligi, uning mahalliy boʻlinmalari, soliq idoralari, …

3 / 26

on bo'lish shakllaridan boshqa narsa emas. shunga muvofiq ravishda, davlatning asosiy moliyaviy rejasi davlat byudjeti (umumdavlat moliyasi) kategoriyasining namoyon bo'lish shaklidir. ya'ni byudjet davlatning asosiy moliyaviy rejasi sifatida iqtisodiy kategoriya va byudjetga xos bo'lgan xususiyatlar majmuining namoyon bo'lishidir. iqtisodiy kategoriya va mamlakatning asosiy moliyaviy rejasi sifatida ularning «davlat byudjeti» deb bir xii nomlanishi predmetning mohiyatini o'zgartirmaydi va davlat byudjetini iqtisodiy (moliyaviy) kategoriyalar tarkibidan chiqarishga asos bo'la olmaydi. bundan kelib chiqadigan asosiy xulosa shuki, davlat byudjeti deyilganda, eng avvalo, ikki tushunchaning qo'shilishini tushunmoq kerak: i) davlat miqyosida yalpi ichki (milliy) mahsulotni taqsimlash natijasida vujudga keladigan iqtisodiy (moliyaviy) munosabatlar (iqtisodiy kategoriya); 2) shu kategoriyaning namoyon bo'lish shakli sifatida davlatning asosiy moliyaviy rejasi. davlat byudjeti daromadlarining byudjet kategoriyalari ko'rinishlaridan biri sifatida ajratilishi ularning umumiy iqtisodiy asoslari va xarakterli belgilarini yaxshiroq tushunishga imkon yaratadi. byudjet daromadlari davlatning sub'ektlar (xo'jaliklar va aholi) bilan o'zaro munosabatlarining aniq chegaralangan, aniqlangan qismini ifoda etadi. bu munosabatlar xilma-xil bo'lishiga …

4 / 26

ng xarajatlari tranzit xarakterga ega bo'lib, uiarni tom ma'nodagi xarajatlar deb bo'imaydi. byudjet bu xarajatiaming o'lcharnini limitiashtiradi (biroq to'iiq darajada emas), xarajatlar esa sub'ektlaming o'zi tomonidan amalga oshiriladiki, bunda byudjetdan moiiyalashtirish tartibida pul mablag'lari yo'naitiriladi va shu yerning o'zida taqsirnlashning yangi bosqichi boshlanadi. yuqoridagilarni inobatga olgan holda, xarajatiar emas, baiki amalda (haqiqatda) byudjet assignovaniyalari tushuniladigan davlat byudjetining xarajatiarini iqtisodiyot moliyasi bilan tenglashtirish maqsadga muvofiq emas. masalan, maorifga qilinadigan byudjet xarajatlarini maorif moliyasi deb atash mumkin emas. xuddi shuningdek, mudofaa xarajatlarini qurolli kuchlar moliyasi deb bo'lmaydi. byudjet kategoriyasi sifatida davlat byudjetining xarajatlari o'zining turli ko'rinishdagi shakllariga ega. ulaming shakllari quyidagi ko'rinishlarda bo'lishi mumkin: smetali moliyalashtirish (bunda korxona yoki tashkilot o'z daromadlariga ega bo'lmasdan davlat byudjetining mablag'lari hisobidan to'liq saqlanadi); - davlatning korxona va tashkilotlariga mablag' berishi (bunda moliyalashtirish ob'ektlari sifatida faqat kapital qo'yilmalar, aylanma mablag'lar va operatsion xarajatlar maydonga chiqadi); - dotatsiyalar (bunda byudjet rejali-zararga ishlaydigan korxonalarning zararlarini qoplaydi) va boshqalar. …

5 / 26

birlar bilan mablag'larni berish shaklidagi ifodalanishidir. pul fondlarini shakllantirish jarayoni byudjetdan tegishli sub'ektlarga mablag'lar berilganidan so'ng ham davom etadi. lekin u endilikda byudjetdan tashqarida davom etib, sub'ektlar (iqtisodiyot, ijtimoiy soha va ularning tarmoqlari, korxonalar va boshqalar) moliyasining elementlarini tashkil etadi. biroq byudjetdan sub'ektlarga mablag' berish, yuqorida sanalgan usullarning istalgan birini mustaqil byudjet kategoriyasi sifatida talqin qilish mumkin emas. chunki ularning har biri byudjet kategoriyasi hisoblangan davlat byudjeti xarajatlarining namoyon bo'lish shaklidir. shunday qilib, davlat byudjetining iqtisodiy mazmuni deganda umumdavlat pul fondini shakllantirish, mablag'larni byudjetlar ichida taqsimlash va sub'ektlarni byudjetdan moliyalashtirish natijasida vujudga keladi. daviat byudjetining turii belgilari va xususiyatlarining yuqorida bayon qilingan tavsiflariga tayangan hoida uning mohiyatini aniqlab beruvchi quyidagi ta'rifni berish mumkin: mamiakatning asosiy moliyaviy rejasi ko'rinishida qonuniy rasmiyiashtirilgan, daviat pul fondiarini yaratish (shakllantirish) va ulardan foydalanish borasidagi iqtisodiy (moiiyaviy) munosabatlar majmuiga davlat byudjeti deyiladi. daviat byudjetining mohiyatini ochib berishda uning boshqa taqsimlash vositalari va moliya tizimining bo'linmalari bilan …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta ta’lim vazirligi instituti kafedrasi “davlat budjeti’’ fanidan kurs ishi mavzu: davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati. bajardi: ilmiy rahbar: __________ toshkent davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati. mundarija reja: kirish davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati. xulosa adabiyotlar ro`yhati davlat byudjeti — davlatning muayyan vaqt (odatda bir yil) uchun moʻljallangan pul daromadlari va harajatlari majmui. d.b. davlat ixtiyoridagi pul fondlarining taqsimlanishini bildirib, u davlat moliyasining bosh boʻgʻini hisoblanadi. d.b. tarkiban umumdavlat (yoki markaziy) byudjet i (mamlakat miqyosidagi umumiy daromadlar va harajatlar yigʻindisi) vamahalliy (munitsipal) byudjet (hududiy tuzilmal...

This file contains 26 pages in DOCX format (45.1 KB). To download "davlat budjetining moliya tizimida tutgan o`rni va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: davlat budjetining moliya tizim… DOCX 26 pages Free download Telegram