sirtlarning yoyilmasi

DOC 360.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1523984252_71201.doc sirtlarning yoyilmasi reja: 1. ko’pyoqliklar yoyilmalari 2. uchburchak (treangulyatsiya) usuli 3. silindrik sirtlarning yoyilmalarini yasash 4. konus sirtlarning yoyilmalarini yasash umumiy ma’lumotlar sirtni egilish deformasiyasi yordamida tekislikka aylantirish mumkin bo’lsa, bunday sirt yoyiladigan sirt deyiladi. sirtning biror bo’lagi tekislikning ma‘lum bir sohasiga yoyilishi mumkin. masalan, silindrik sirt tekislikning o’zaro parallel ikki to’g’ri chizig’i orasidagi sohasida yoyiladi. konus sirti esa tekislikka tegishli ikki kesishuvchi to’g’ri chiziqlar orasidagi sohada yoyiladi. ta‟rif. sirtning biror bo’lagining cho’zilmasdan, yirtilmasdan tekislikka yoyilishidan hosil bo’lgan tekis shakl uning yoyilmasi deyiladi. yoyiladigan sirtlarga to’g’ri chiziqli sirtlardan faqat yondosh yasovchilari xos yoki xosmas nuqtalarda kesishadigan sirtlar kiradi. torslarda yondosh yasovchilarning kesishish nuqtalari qaytish qirrasida, konus sirtlarda esa uning uchida va silindrik sirtlarda cheksiz uzoqlikdagi nuqtada bo’ladi. sirtlarning yoyilmalarini yasash muhandislik amaliyotida katta ahamiyatga ega. mashinasozlik, samolyotsozlik va qurilishda turli-tuman konstruksiyalarning shakllarini hosil hilish uchun yaxlit listlarda sirtlarning yoyilmalari yasalib, ishlab chiqarish uchun zarur bo’lgan turli andozalar yasaladi. sirtlarning …

li moslik o’rnatilgan bo’lishi kerak, ya‘ni sirtga tegishli har bir nuqta va shaklga, shu sirt yoyilmasiga tegishli nuqta va shakl mos keladi yoki aksincha, yoyilmaga tegishli har bir nuqta va shaklga sirtga tegishli nuqta va figura mos kelishi kerak (9.1-rasm). bu moslikka asosan qo’yidagi xossalarni keltirish mumkin. 1-xossa. sirt va uning yoyilmasiga tegishli mos yoylarning uzunliklari o’zaro teng bo’ladi: l = l0. natija. sirt va uning yoyilmasiga tegishli mos yopiq egri chiziqlar bir xil yuzaga ega bo’ladi: sm=smo. 2-xossa. sirtga tegishli ikki chiziq orasidagi burchak yoyilmaga tegishli mos chiziqlar orasidagi burchakka tengdir:  = 0. 3-xossa. sirtga tegishli to’g’ri chiziqqa yoyilmada ham to’g’ri chiziq mos keladi. ammo yoyilmaga tegishli to’g’ri chiziqqa sirtning biror to’g’ri chizig’i hamma vaqt ham mos kelmaydi. 4-xossa. sirtga tegishli o’zaro parallel to’g’ri chiziqlarga yoyilmada ham o’zaro parallel to’g’ri chiziqlar mos keladi. 5-xossa. agar sirtga tegishli egri chiziqqa yoyilmada to’g’ri chiziq mos kelsa, bunday chiziq sirtning geodezik …

ralari orasida qolgan tekis shakllar ko’pyoqlikning yoqlari deb, qirralarining kesishgan nuqtalari esa, ko’pyoqlikning uchlari deb ataladi. ko’pyoqlikning bir yog’ida yotmagan ikki uchini tutashtiruvchi to’g’ri chiziqlar mazkur ko’pyoqlikning diagonallari deb ataladi (9.2–chizma). parallellopiped, kub, piramida va shu kabi boshqa jismlar ko’pyoqlikka misol bo’la oladi. agar, ko’pyoqlikning yoqlaridan biri ya‘ni asosi uchburchak, to’rtburchak va shu kabi ko’pburchak bo’lib, qolgan yoqlari umumiy uchga ega bo’lgan uchburchaklar bo’lsa, bunday ko’pburchak piramida deb ataladi. (9.3– chizma). 9.2–rasm. 9.3–rasm. agar, ko’pyoqlikning asosi ko’pburchak ya‘ni uchburchak, to’rtburchak va shu kabi ko’pburchak bo’lib, uning yon yoqlaridagi qirralari o’zaro parallel bo’lsa, bunday ko’pburchak prizma deb ataladi. prizmalar to’g’ri va og’ma bo’lishi mumkin. agar prizmaning qirralari asosiga perpendikulyar bo’lsa, u holda to‘g‘ri prizma deb ataladi (9.2–rasm). agar, prizmaning qirralari asosiga yoki h, v tekisliklarga og’ma joylashgan bo’lsa, u holda og‘ma prizma deb yuritiladi. ko‘pyoqliklar yoyilmalari ko’pyoqlik sirtini hosil qiluvchi barcha yoqlarini bir tekislikka joylashtirish natijasida hosil qilingan tekis shaklga ko’pyoqlikning …

gi qirralari esa gorizontal proyeksiyada xaqiqiy uzunlikda tasvirlangan. prizmaning yoyilmasini yasash uchun dastlab uning biror masalan, aa1 qirrasi bo’ylab xayolan kesish kerak. so’ngra uchta to’g’ri to’rtburchaklar (yon yoqlar)yonmayon qo’yib yasaladi. bu to’rburchaklarning balandligi prizmaning balandligi (h) ga, asoslari esa mos ravishda a′b′, b′a′va c′a′kesmalarga teng bo’ladi. hosil bo’lgan yon sirtning yoyilmasiga asoslari qo’shiladi va prizmaning to’la yoyilmasi hosil bo’ladi. 9.6,a,b-rasmlarda berilgan uch yoqli og’ma prizmaning yon qirralari frontal vaziyatda bo’lgani uchun ularning haqiqiy uzunliklari a″a1″, b″b1″ va c″c1″ kesmalarga teng bo’ladi. asoslari gorizontal vaziyatda bo’lganligi uchun asos qirralarining haqiqiy qiymati a′b′, b′a′ va c′a′ kesmalarga teng bo’ladi. bunday og’ma prizmaning yoyilmasini normal kesim usulida yasash qulay hisoblanadi. buning uchun og’ma prizmaning yon qirralariga perpendikulyar qilib ixtiyoriy n(nv) tekislik o’tkaziladi. normal kesim 123 uchburchakning proyeksiyalari (1′2′3′, 1″2″3″) ni hosil qilinadi. so’ngra normal kesimning haqiqiy kattaligi δ102030 aylantirish usulida yasaladi. yoyilmani yasash uchun ixtiyoriy (bo’sh) joyda a0 – yordamchi chiziqni ingichka qilib …

ya qilib prizmatik sirtga keltiriladi va masala prizmaning yoyilmasini yasash kabi bajariladi. umuman biror silindrning yoyilmasini yasash uchun: silindr yoyilmasida qatnashadigan yasovchilarning haqiqiy uzunliklari aniqlanadi; qo’shni yasovchilar orasidagi asos yoylarining haqiqiy uzunliklari topiladi; planimetrik yasashlarga asosan silindr elementlari ketma-ket yoyilmada yasaladi. 9.7,a-rasmda yasovchilari frontal vaziyatda va asosi h tekislikda yotgan og’ma, elliptik silindr tasvirlangan. bunday silindrning yoyilmasi (9.7,b-rasm) normal kesim usulida bajarilgan. silindrik sirt prizmatik sirtga approksimasiya qilinadi. buning uchun silindr asosini ixtiyoriy bo’laklarga bo’linadi (rasmda 8 ta teng bo’lakka bo’lingan). bu holda silindrni 8 yoqli prizmaga almashtiriladi. silindrning yasovchilariga perpendikulyar bo’lgan n(nv) tekislik bilan kesishish chizig’i yasaladi. kesishish chizig’i, ya‘ni normal kesimning haqiqiy kattaligi aylantirish usuli bilan topiladi. silindrik sirtning yoyilmasini yasash uchun chizma qog’ozining bo’sh joyida ixtiyoriy ao to’g’ri chiziq o’tkaziladi. yoyilmaning boshlanish chizig’i deb 1a yasovchi olingan. ao to’g’ri chiziqqa uzunligi nog’mal kesimning perimetriga teng bo’lgan [a0a0] kesma o’lchab qo’yiladi. a 9.7-rasm b bu kesmaga a0 nuqtadan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sirtlarning yoyilmasi"

1523984252_71201.doc sirtlarning yoyilmasi reja: 1. ko’pyoqliklar yoyilmalari 2. uchburchak (treangulyatsiya) usuli 3. silindrik sirtlarning yoyilmalarini yasash 4. konus sirtlarning yoyilmalarini yasash umumiy ma’lumotlar sirtni egilish deformasiyasi yordamida tekislikka aylantirish mumkin bo’lsa, bunday sirt yoyiladigan sirt deyiladi. sirtning biror bo’lagi tekislikning ma‘lum bir sohasiga yoyilishi mumkin. masalan, silindrik sirt tekislikning o’zaro parallel ikki to’g’ri chizig’i orasidagi sohasida yoyiladi. konus sirti esa tekislikka tegishli ikki kesishuvchi to’g’ri chiziqlar orasidagi sohada yoyiladi. ta‟rif. sirtning biror bo’lagining cho’zilmasdan, yirtilmasdan tekislikka yoyilishidan hosil bo’lgan tekis shakl uning yoyilmasi deyiladi. yoyiladigan sirtlarga to’g’ri chiziqli sirtlar...

DOC format, 360.5 KB. To download "sirtlarning yoyilmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sirtlarning yoyilmasi DOC Free download Telegram