xorazmshohlar davlatining boshqaruv tizimi

DOCX 5 pages 18.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

xorazmshohlar davlatining boshqaruv tizimi ushbu maqolada anushteginiylar davrida ulkan imperiya ko’rinishga ega bo’lib, katta hududlarga egalik qilgan xorazmshohlar davlatining boshqaruv tizimi, turli xil mansabdorlar va ularning vazifalari, boshqaruvdagi o’ziga xosliklar hamda boshqa turkiy davlatlar bilan o’xshash bo’lgan umumiy jihatlar haqida so’z boradi. kalit so’zlar: “al-majlis ul oliy al faxri at-toji”, dargoh, devon, vazir, vazorat, bosh hojib, ustozdor, amiri-oxur, amiri-shikor, amir-ul a’lam, qissador, tashtdor, chashnigir, devoni a’lo, devoni insho, devoni istifoyi mamolik, devon-al arz, sohibi devoni-al arz, qohid yoki muqaddam. kirish sulola asoschisi anushtegin, o’g’izlarning bekduli urug’idan bo’lib, saljuqiy hukumdor sulton malikshoh (1072-1092y.y) saroyida tashtdorlik lavozimidan 1077 yili xorazm shihnasi (boshqaruvchisi) lavozimiga tayinlandi. anushtegin (1077-1097) o’z faoliyati davomida saljuqiylarning ishonchiga sazovar bo’ldi. bu ishonch tufayli, uning avlodlari xorazmda hukumronlik qilishni qonuniy meros sifatida qabul qilib oldilar.xorazmshohlar-anushteginlar sulolasi asoschilarining tarixiy xizmati shunda ediki, ular rasman saljuqiylarga qaram bo’lgan holda, amalda bo’lajak mustaqil xorazm davlatining poydevorini yaratishga muvaffaq bo’ldilar. xorazmshohlar davlati boshqaruv tartibida …

2 / 5

hqaruv tizimi haqida azamat ziyo “o’zbek davlatchiligi tarixi”, a.s. sagdullayev “o’zbekiston tarixi”, bahodir eshov “o’zbek davlatchiligi va boshqaruv tarixi” kabi adabiyotlarda xorazmshohlar davlati boshqaruv tizimi va davlatda uchraydiga lavozimlar haqida malumotlar uchraydi.ziyo bunyodovning “anushtagin-xorazmshohlar davlati” (1092-1231) kitobida davlat va saroydagi asosiy lavozimlar haqida malumotlar berib o’tilgan, faqat bu kitobning yuqoridagi adabiyotlardan farqi davlatda vazirlik lavozimiga tayinlangan shaxslar haqida qisqacha malumot berib o’tilganligidadir.meryam gurbuzning “xorazmshohlarda davlat tashkiloti, iqtisodiy va madaniy hayot’’ kitobi 2005-yilda turkiyada himoya qilingan doktorlik dissertatsiyasidir. meryam gurbuz juda ko’plab o’rta asr tarixiy manbalari, arxeologik, numizmatik, etnografik, lingvistik kabi ko’plab jihatlarga ko’ra xorazmshohlar davlati tashkiloti, iqtisodiy va madaniy hayotini o’rganadi. uning kitobida xorazmshohlar davlatida mavjud bo’lgan devon tashkilotlari haqida kengroq ma’lumotlar uchraydi. tahlil va natijalar xorazmshohlar davlatida vazirlik lavozimi davlatda katta hurmatga ega bo’lib, u haqda sulton sanjarning bir maktubida shunday diyiladi:’’eng yuksak mahkama-vazorat (vazirlik) bo’lib, barcha jamoat ishlari hamda odamlar hayotining to’g’ri yo’ldan borishi u bilan aloqadordir, buning …

3 / 5

ri ma’lum. 1. shamsiddin abul fath, 2.abul muzaffar said, 3.bahovuddin al-isfaxoniy, 4.imom majididdin abu muhammad. bundan tashqari el-arslonning vazirlari haqida ham malumotlar uchraydi [1]. vazirning lavozimi quyidagilardan iborat bo’lgan: as’hob ad-davoni yoki devonxonalar amaldorlarning boshlig’i. yuqori mansabli amaldorlarni ishga tayinlagan yoki ishdan bo’shatgan; -davlat amaldorlariga nafaqalar (arzak) va moddiy yordam (mavajib) joriy etish ishlarini boshqargan; davlat amaldorlarini hayot uchun zaruriy ozuqa va ashyolar bilan ta’minlanishini belgilagan; -bojxona va xazina faoliyatini nazora qilgan; sultonga muntazam ravishda hamrohlik qilgan, ba’zi paytlarda qo’shin jo’natib, ularga boshchilik qilga. o’rta asrlar yozma manbalarida xorazmlar davlati boshqaruvidagi ko’pgina mansab va lavozimlar haqida ma’lumotlar saqlanib qolgan. ularning asosiylari quyidagilar: bosh hojib yoki ulug’ hojib (hojibul-kabir) – oliy hukumdor shaxsi bilan bog’liq masalalar, marosimlarning nazorati bilan aloqador ishlarga javobgar bo’lgan. ustozdor – xorazimshohlar saroyida xizmotkorlarga bosh bo’lib, otxonalar, oshxonalar, novvoyxonalar, sharobxonalar xo’jaligini boshqarar edi. amiri- oxur (miroxo’r) – sayischi, sulton otxonalari boshlig’ining lavozimi. u sultonga qarashli minib yuriladigan …

4 / 5

uqiy sulton malik saroyida xuddi mana shunday tashtdor mabqiyiga erishganda, unga mazkur mansabga viloyatda mutanosib keluvchi shixnalik, ya’ni xorazm shixnaligi lavozimi beriladi degan ma’lumotlar uchraydi. chunki tashtdor xizmati bilan bog’liq barcha xarajatlar xorazm viloyatidan tushadigan soliqlar bilan qoplanardi. dargohda shuningdek chashnigir - sultonga beriladigan ovqat, ichimliklarni tekshirib ko’ruvchi, jamoador, sultonning kotibi (davatdor), sharobdor, farrosh, xos xizmatkorlar boshlig’i (maliki xabas) kabi xizmat va vazifalar ham bo’lgani ma’lum [3]. devoni a’lo – xorazmshohlar davlati tashkilotiga ko’ra davlat boshqaruvining eng yuksak organidir. xuddi saljuqiylarda, somoniylarda va g’aznaviylarda bo’lgani kabi. devoni a’lo davlatning boshqaruvu bilam aloqador bo’lgan qabul qilinadigan qarorlarning eng oliy kengashidir. dvoni a’lo davlat ishlarining sohalarga ko’ra turlarga, sinflarga ajratib ximat qilishiga mo’ljallangan boshqa devonlarni ham o’z ichiga oladi. aslida devoni a’lo boshqa devonlar bilan birga bitta hukumatni, vazirlar kengashini tashkil qiladi. shuningdek devoni xos lavozimi ham bo’lib unga ko’ra hukumdorga tegishli mulklarning boshqaruv vakolatlari berilgan. devoni insho davlatning ichki va xorijiy, …

5 / 5

sh, ular va ular qo’lidagi qurol aslahalarni tekshirib ko’rish ishlari bilan shug’ullanardi. xorazmshohlar qo’shinlarining qo’mandoniga qohid yoki muqaddam degan unvon tavsiya etilardi, 10 ming kishilik suvoriylar guruhiga qo’mondonlik qilgan kishilar malik unvoniga ega bo’lar edi. shuningdek chovush, muqaddam chovush va josusiya kabi unvonlar mavjud bo’lgan[5]. xulosa, o’zbek xalqi o’rta asrlar davri davlatchiligi tarixida xorazmshohlar davlati muhim o’rin tutadi. davlatda mavjud bo’lgab har bir lavozim o’z o’rniga ega bo’lgan va ma’lum darajada davlatning yuksalishiga hissa qo’shgan. har bir davlatning rivojlanishi uchun davlatning boshqaruv tizimini yo’lga qo’yilganligining boshqa turkiy davlatlarda bo’lgani singari xorazmshohlar davlatida ham katta o’rin tutadi. adabiyotlar va manbalar 1) ziyo bunyodov ‘’anushtagin-xorazmshohlar davlati’’ toshkent-1998 2) a.a.sagdullayev ‘’o’zbekiston tarixi’’ toshkent-2020 3) azamat ziyo ‘’o’zbek davlatchiligi tarixi’’. eng qadimgi davrdan rosiya bosqichiga qadar. toshkent-2001 4) meryam gurbuz ‘’xorazmshohlarda davlat tashkiloti, iqtisodiy va madaniy hayot’’. urganch-2022 5) bahodir eshov ‘’ o’zbek davlatchiligi va boshqaruv tarixi’’.toshkent-2012

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xorazmshohlar davlatining boshqaruv tizimi"

xorazmshohlar davlatining boshqaruv tizimi ushbu maqolada anushteginiylar davrida ulkan imperiya ko’rinishga ega bo’lib, katta hududlarga egalik qilgan xorazmshohlar davlatining boshqaruv tizimi, turli xil mansabdorlar va ularning vazifalari, boshqaruvdagi o’ziga xosliklar hamda boshqa turkiy davlatlar bilan o’xshash bo’lgan umumiy jihatlar haqida so’z boradi. kalit so’zlar: “al-majlis ul oliy al faxri at-toji”, dargoh, devon, vazir, vazorat, bosh hojib, ustozdor, amiri-oxur, amiri-shikor, amir-ul a’lam, qissador, tashtdor, chashnigir, devoni a’lo, devoni insho, devoni istifoyi mamolik, devon-al arz, sohibi devoni-al arz, qohid yoki muqaddam. kirish sulola asoschisi anushtegin, o’g’izlarning bekduli urug’idan bo’lib, saljuqiy hukumdor sulton malikshoh (1072-1092y.y) saroyida tashtdorlik la...

This file contains 5 pages in DOCX format (18.0 KB). To download "xorazmshohlar davlatining boshqaruv tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: xorazmshohlar davlatining boshq… DOCX 5 pages Free download Telegram