urartu podshohligi

DOCX 23 pages 35.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.0 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

urartu podshohligi reja. 1. davlatning tashkil topishi. 2. tarix sahnasida urartu podshohligining yuksalishi. 3. ichki siyosiy va madaniy hayot. 4. urartu podshohligining geografik tuzilishi va tabiati. 1. urartu davlati kavkazortidagi, hozirgi turkiya sharqiy qismida va armaniston hududlarida joylashgan. aholisini urartlar deyishgan. yagona davlat tashkil topishini mudofaa qilish zarurati ossuriya hujumlaridan tezlashtiradi. mil. avv. ix–viii asr boshlarida urartu davlati gullab-yashnadi. tushpa shahri urartu davlati poytaxtiga aylanadi. urartlar bir necha bosqinchilik yurishlariga chiqadi lar va ossuriyaliklar ustidan g‘alaba qozona dilar. ammo keyinroq ossu ri yalik larning qo‘shinlari urartlarni tor-mor etib tashladi. teyshebaini shahridagi qal’a ish g‘ol etildi va vayron qilib tashlandi. shundan ke yin urartu podsholigi ancha zaifl ashib qoldi. tarix asosiy maqola: urartu tarixi miloddan avvalgi ii - i ming yillar oralig'idagi ermon tog'liklarining etno-til tarkibi urartu aholisi etnik jihatdan bir xil bo'lmagan, ammo van shohligining hukmron elitasining rasmiy tili (mixxat matnlari tili) urart tili bo'lgan. tadqiqotchilar orasida urartlarning qadimgi musasir …

2 / 23

hi masalasi alohida va chuqur o'rganildi. arman etnogenezi tadqiqotchilar uchun qiziqish uyg'otdi turli mamlakatlar. migratsiya-aralash gipotezaga ko'ra, proto — arman qabilalari (ehtimol, pashshalar) g'arbdan arman tog'lariga ko'chib o'tib, urartu davlati tashkil topgunga qadar tarixiy armaniston hududida-miloddan avvalgi ii ming yillikning oxirida joylashdilar.e. (hozirgi turkiyaning malatya provinsiyasi hududida, tarixiy melitena joyida). ermon tarixchiligida hayas viloyatidagi ermon tog'liklarida ermonlarning avtoxtonligi haqida gapirish tendentsiyasi ustunlik qiladi. urartu qirolligining shakllanishi (miloddan avvalgi 9-asr oxiri) shuningdek qarang: aramu va sarduri i bir qator tadqiqotchilarning (xususan, b. b. piotrovskiyning) fikricha, urartu haqida eng qadimgi eslatma ossuriya shohi shalmanasar i (shulmanu-asharedu i, miloddan avvalgi 1280-1261 yillar hukmronligi) yozuvlarida uchraydi. matnlardan xulosa qilishimiz mumkinki, "uruatri shohlari" bu davrda ossuriya bilan uzoq muddatli harbiy qarama-qarshilikda edilar, ossuriyaliklarning tashkil etilgan harbiy kampaniyalari ularga urartlar bilan urushlarda muntazam muvaffaqiyatlar keltirardi. o'sha davrda kuchli bo'lgan ossuriya qo'shinlari, qoida tariqasida, talonchilik maqsadlarini ko'zlagan, urartaga hujumlarning asosiy maqsadi qimmatbaho buyumlarni qo'lga olish va chorva …

3 / 23

ng militsiyalari men g'alaba qozondim, ularning 51 ta aholi punkti men ularni vayron qildim, yoqib yubordim, o'g'irladim, ularning mol-mulki; barcha uruatrilarni uch kun ichida xo'jayinim ashshurning oyoqlariga egdim; men ularning avlodlarini tanladim, qo'lga oldim (?) va xizmat va ish uchun olib ketdi; men ularga abadiy og'ir tog'larni topshirdim.... biroq, miloddan avvalgi xiii asrning birinchi yarmida urartu davlatining mavjudligini tan olishning barcha vasvasalariga qaramay. e. shalmanasar i ning uruatri eriga surgun qilinishi asosida, hozirgi vaqtda urartu qirolligining miloddan avvalgi ix asrgacha bo'lganligi to'g'risida ishonchli dalillar topilmadi. e. bu, xususan, o'rganilgan urartu davlatlarining aksariyati urartu qirolligining bizga ma'lum bo'lgan urartu tarixining boshlanishidan oldin aholi punktlari joylashmagan. bundan tashqari, i. m. haqli ravishda ta'kidlaganidek. dyakonov, uruatri atamasi shalmanasar i ning g'alaba qozonish munosabatlarida umuman mamlakat yoki davlat emas, balki qabila yoki xalq uchun ishlatiladi. bir nechta "uruatri mamlakatlari" ning ro'yxati, ko'plab "uruatri shohlari" va "nairi shohlari" ning eslatilishi bilan birgalikda, tadqiqotchilarning fikriga ko'ra, …

4 / 23

ir asboblar bilan qayta ishlash texnologiyasi arman tog'larida ko'plab mudofaa qal'alarini qurishga imkon berganidan keyin mumkin bo'ldi.. urartu ta'limi urartu aram hukmronligi davrida (miloddan avvalgi ix asr) urartu sarduri i hukmronligi davrida (miloddan avvalgi ix asr) urartuning birinchi shohi aram bo'ldi, ammo miloddan avvalgi 858-856 yillarda ossuriya shohi shalmanasar iii ararat shohligiga qarshi jang qildi. shalmanasar iii urartuning birinchi poytaxtlari — suguniya va arzashkun shaharlarini vayron qildi, ularning aniq joylashuvi aniqlanmagan. shalmanasar iii davridagi ossuriya barelyefi miloddan avvalgi 858 yil atrofida urartlar ustidan g'alaba qozongan ossuriya qo'shinlari tasvirlangan bronza barelefning bir qismi, van ko'li qirg'og'idagi jangda shalmanasar iii boshchiligida. kengligi 27 sm bo'lgan barelyef darvoza bezaklari sifatida ishlatilgan. barelefdagi yozuv: "men nairi mamlakati dengizi bo'yidagi rasmimni qo'ydim, xudolarimga qurbonliklar keltirdim". keyingi urinish yanada muvaffaqiyatli bo'ldi: miloddan avvalgi 844 yilda urartu boshchiligida sarduri i (lutipri o'g'li) paydo bo'ldi, u van ko'lining sharqiy qirg'og'ida yangi urart poytaxt tushpu shahrini qurdi va poytaxt …

5 / 23

rdan birida yozuvning tarjimasi: lutipri o'g'li sarduri, buyuk podshoh, qudratli podshoh, koinot shohi, nairi mamlakati shohi, o'zi teng bo'lmagan podshoh, munosib ajablanib cho'pon, janglardan qo'rqmaslik, unga bo'ysunmagan podshoh. lutiprining o'g'li sarduri, shohlar shohi barcha shohlardan ariza qabul qildi. lutiprining o'g'li sarduri shunday deydi:"men bu ohaktoshni alnionu shahridan olib keldim, men bu devorni qurdim". sarduri i davrida ossuriya reydlari endi urartu poytaxtiga etib bora olmadi, faqat mamlakatning janubiy chekkalarini bezovta qildi. to'g'ridan-to'g'ri to'qnashuvda urartiya armiyasi ossuriyadan yutqazgan bo'lsa-da, urartlar tomonidan qurilgan qal'alar endi ossuriya armiyasining ichki qismiga kirib borishiga imkon bermadi. bundan tashqari, ossuriyaliklar arman tog'larining qattiq qish iqlimi vazifasini qiyinlashtirdilar, ular barcha hujumkor kompaniyalarni faqat yozda o'tkazishlari mumkin edi va endi ular bilan og'ir qamal qurollarini olib yurishga majbur bo'lishdi. bunday sharoitda ossuriya armiyasining kuchi faqat kichik yutuqlar uchun etarli edi. ossuriyaning mintaqadagi qudrati tugay boshladi, yaqin sharqda yangi kuch — birlashgan urartu gullab-yashnadi. urartuning gullab-yashnashi (miloddan avvalgi ix asr …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "urartu podshohligi"

urartu podshohligi reja. 1. davlatning tashkil topishi. 2. tarix sahnasida urartu podshohligining yuksalishi. 3. ichki siyosiy va madaniy hayot. 4. urartu podshohligining geografik tuzilishi va tabiati. 1. urartu davlati kavkazortidagi, hozirgi turkiya sharqiy qismida va armaniston hududlarida joylashgan. aholisini urartlar deyishgan. yagona davlat tashkil topishini mudofaa qilish zarurati ossuriya hujumlaridan tezlashtiradi. mil. avv. ix–viii asr boshlarida urartu davlati gullab-yashnadi. tushpa shahri urartu davlati poytaxtiga aylanadi. urartlar bir necha bosqinchilik yurishlariga chiqadi lar va ossuriyaliklar ustidan g‘alaba qozona dilar. ammo keyinroq ossu ri yalik larning qo‘shinlari urartlarni tor-mor etib tashladi. teyshebaini shahridagi qal’a ish g‘ol etildi va vayron qilib tashlan...

This file contains 23 pages in DOCX format (35.0 KB). To download "urartu podshohligi", click the Telegram button on the left.

Tags: urartu podshohligi DOCX 23 pages Free download Telegram