irsiyat va atrof muhit

PPTX 23 pages 234.4 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 234.4 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

презентация powerpoint mavzu: irsiyat va atrof muhit reja: 1. irsiyat haqida tushuncha. 2. mendel qonunlari. 3. irsiyatning sitologik asoslari. 4. irsiy va nasliy kasalliklar haqida tushncha. 5. irsiy va nasliy kasalliklarning oldini olish chora tadbirlari. 6. irsiyat va muhitning o`zaro bog`liqligi. barcha xujayralar, to`qimalar, organizmlar ko`payish hususiyatiga ega. tirik organizmlar ko`payishi orqali o`ziga ohshash organizmlarni hosil qiladi. xujayra ikki xil: oddiy va murakkab bo`linish yo`li bilan ko`payyadi. oddiy – ya`ni amitoz ipsimon tuzilmasiz bo`linishidir, bunda avval yadrochalar cho`ziladi, so`ng protoplazma va yadrochalar ikkikga bo`linishidan ikkikta qiz xujayra hosil bo`ladi. murakkab bo`linish, ya`ni mitoz -kariokinez bo`linish bo`linish 4 bosqichda amalga oshadi. hozirgi zamon biologiyasi va medisinasining asosiy muommalaridan biri organizmning rivojlanishini boshqarish yo`llarini bilib o;ish isiyat masalasidir. irsiyat organizmlarning o`z belgi va hususiyatlarini nasldan-naslga o`tqazish hossasidir. irsiyat tufayli organizmning belgi hususiyatlari avloddan- avlodga o`zgarmagan holda o`tadi. . organizm belgi - hususiyatlarining bir qancha avlodda turg`un saqlanib kelishi irsiyatning bir tomoni bo`lib, …

2 / 23

arda mustahkamlanadigan bo`lib qoladi. . irsiyat plastik, muloyim bo`ladi, muhit organizmlarni yashash sharoitlariga hammadan ko`p moslashib oladigan qilib etishtiradi. lamark ta`limoti tarafdorlari va izdoshlari uning g`oyalarini to`g`riligini tajriba yo`li bilan tasdiqlab berishga bir necha marta o`rinib ko`rishgan bo`lsada, bu ta`limot ishonchli dalillarga ega bo`lolmay qoldi. lamark vafotidan keyin yarim asr o`tfach charz darvinning “turlarni kelib chiqishi haqida “ degan mashhur asari bosilib chiqdi. darvin fanga evolyutsiyaning qudratli omili tashqi muhit ta`siri bilan bog`langan tabiiy tanlashdadir degan fikrni kiritdi. darvin tirik organizmlarda kelib chiqadigan o`zgarishlar tasodifiy deb tahmin qildi. biror tomonga yo`nalmagan tasodifiy ravishda ro`y beradigan o`zgarishlar butun tabiiy yo`nalishini belgilab beradi. bir turning boshqa vakillaridan ustunlikka ega bo`lib qolgan individlari yashab qoladi va nasl beradi, foydali belgi bu naslda ham namoyon bo`ladi. darvin g`oyalari hozirgi kunda ham to`la-to`kis e`tirof etiladi. biroq o`tgan asrning o`rtalarida darvin ta`limoti qattiq tanqidga uchradi. uning ko`pgina tomonlari tushunib bo`lmaydigandek tuyuldi, chunki fan sifatidagi genetika hali …

3 / 23

ul belgisi dominant belgi, oq gul belgisi resesiv belgi deb ataladigadi. bo`ldi. birinchi bo`g`inda resessiv belgi yashirin holda bo`ladi. oq gulli o`simliklarning o`zidan chamglanishi natijasida paydo bo`lgan uchinchi va keyingi bo`g`inlarda faqat oq gulli o`simliklar bunyodga keladi. qizil gulli o`simliklarning nasli har xil bo`lib chiqdi. nasllarning 3/1 qismi qizil gulni saqlab qoldi, 3/2 qismi 3:1 nisbatda ham qizil ham oq gullar chiqardi. mendel tomonidan kashf etilgan bu qonuniyat belgilarining nasllarda alralish qonuni deb ataladi. mendel tajribalaridagi dastlabki ota-ona organizmlar bir emas, balki bir nechta belgisiga ko`ra bir-biridan farq qiladigan bo`lsa , bu belgilarning bir-biridan mustaqil holda nasldan –naslga o`tishi aniqlandi. shu tariqa belgilarning bir-biridan mustaqil holda nasldan-naslga o`tish qonuniyatini ta`riflab berildi. mendelning 1-chi qonuni dominanta va resessivlik qonuni bo`lib, yuza chiqqan belgilar dominanta , yuzaga chiqmagan lari- resessiv belgilar deb yuritiladi. 2-chi qonuni ota-ona belgilari 3:1 nisbatda avloddan-avlodga o`tadi, ya`ni 75% dominant, 25% resessiv belgilar yuzaga chiqadi. irsiyatning moddiy negizi …

4 / 23

organoidlariga maxsus tuzilishga ega bo`lgan va ma`lum funksiyani bajaradigan tuzilmalar kiradi. ular endoplazmatik to`r, ibosomalar, gol`ji apparati, mitoxondiriyalar, lizosomalar va sentrosomalar va boshqalar. xujayra membramasi xujayraning tashqi va ichki muhiti orasidagi modda almashinuvini boshqaradi. endoplazmatik to`r turli moddalarni tanlab o`tkazish hususiyatiga ega. ribosomalar oqsillar sintezida ishtirok etadi. mitoxondriyalar xujayrani energiya bilan ta`minlovchi ko`pgina ximiyaviy reaksiyalarda qatnqshadi. lizosomalarda oziq moddalarni parchalaydigan har xil fermentlar saqlanadi. yadro atrofida joylashgan organoid xujayra markazi deb nomlanadi. u xujayra bo`linishida muhim rol o`ynaydi. yadroning shakli, o`lchami ko`roq xujayraning shakli va o`lchamiga bog`liq bo`ladi. yadro tarkibida xromosomalar mavjud. xujayra yadrosining bo`linishida kuzatiladigan yaxshi bo`linadigan tanachalarni 1888 yilda nemis olimi v.valdeyer aniqlab, ularni xromosomalar deb atagan. xromosomalar grekcha so`z bo`lib, “xromosom”- bo`yoq, rang, “somo” tanacha degan ma`noni bildiradi. xromosomalar organizmning o`ziga hos bo`lgan barcha biologik belgilarni irsiy yo`l bilan nasldan-naslga o`tkazadi u oqsillar va nuklein kislotalarining yirik molekulalaridan tashqil topgan. xromosomalar ipsimon yoki tayoqchasimon shaklda bo`lib, uning …

5 / 23

o`tkazilishi isbotlangan. r.n.k. oqsil sintezida ishtirok etadi.bunda 20 ta aminokislota qatnashib, u;arning sintezlanishi 1,5 daqiqa davom etadi. xromosomalarda yanada maydaroq zarralar, ya`ni oqsil sintezini belgilab beradigan genlar bor. gen irsiyat birligidir. genetika fanining eng katta yutig`i d.n.k. molekulasidan gen ajratib olindi va sintez qilindi. gen bir-biriga yaqin bo`lsa, ular belgilab beradigan belgilarning naslda namoyon bo`lishi ehtimoli shuncha katta bo`ladi. odamning jinsiy xujayralarida xromosomalar 23 ta bo`lib, diploid soni ta, ya`ni 22 ta juft autosoma(jinnsiz xromosomani) va ikkita jinsiy xromosomani o`z ichiga oladi. jinsiy xromosomaar qiz xujayralarda “xx”, erkak xujayralarda esa “xy” deb belgilanadi. tirik organism ko`payish orqali o`ziga o`hshahs organizmlarni hosil qiladi. 1871 yilda talaba gamm va levenguk erkak jinsiy suyuqligida- spermatozoidlarni topdi. bu so`z urug`lik jonivor degan ma`noni anglatadi. urg`ochijinsiy xujayalar taraqqiyoti ovolyatsiya deyiladi erkak va qiz xujayralarining qo`shilishi urug`lanish deyiladi, natijada zigota-undan esa embrion hosil bo`ladi. jinsiy xujayralar bir-biridan qancha uzoq bo`lsa, zigotada ichki qarama- qarshilik paydo bo`ladi, …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyat va atrof muhit"

презентация powerpoint mavzu: irsiyat va atrof muhit reja: 1. irsiyat haqida tushuncha. 2. mendel qonunlari. 3. irsiyatning sitologik asoslari. 4. irsiy va nasliy kasalliklar haqida tushncha. 5. irsiy va nasliy kasalliklarning oldini olish chora tadbirlari. 6. irsiyat va muhitning o`zaro bog`liqligi. barcha xujayralar, to`qimalar, organizmlar ko`payish hususiyatiga ega. tirik organizmlar ko`payishi orqali o`ziga ohshash organizmlarni hosil qiladi. xujayra ikki xil: oddiy va murakkab bo`linish yo`li bilan ko`payyadi. oddiy – ya`ni amitoz ipsimon tuzilmasiz bo`linishidir, bunda avval yadrochalar cho`ziladi, so`ng protoplazma va yadrochalar ikkikga bo`linishidan ikkikta qiz xujayra hosil bo`ladi. murakkab bo`linish, ya`ni mitoz -kariokinez bo`linish bo`linish 4 bosqichda amalga oshadi. hozirg...

This file contains 23 pages in PPTX format (234.4 KB). To download "irsiyat va atrof muhit", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyat va atrof muhit PPTX 23 pages Free download Telegram