oliy asab faoliyati va uyqu fiziologiyasi

DOCX 7 pages 842.7 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 842.7 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

18-mavzu: oliy asab faoliyati. hissiyotlar va hissiy zo’riqishlar. oliy asab faoliyatining tiplari. uyqu fiziologiyasi 1. darsning maqsadi: oliy asab faoliyati, hissiyotlar va hissiy zo’riqishlar, oliy asab faoliyatining tiplari, uyqu fiziologiyasi to’g'risida umumiy tushuncha berish. 2. dars rejasi: 1. oliy asab faoliyati to'g'risida umumiy tushunchalar 2. oxirgi miyaning amatomik tuzilishi 3. bosh miya yarim sharlarining o'q moddasi 4. bosh miya to'qimasining odamni hayvonlardan ajratib turadigan spesifik xususiyatlari. 5. shartli reflekslar, shartli va shartsiz reflekslar xususiyatlari, shartli reflekslar hosil qilish qoidalari. 6. bosh miya po’stlog’idagi tormozlanish. 7. oliy asab faoliyatining tiplari. 8. uyqu fiziologiyasi. 3. nazariy qism. oliy asab faoliyati to'g’risida umumiy tushunchalar atrofdagi muhitning tinmay o’zgarib boradigan shart-sharoitlari organizmning bularga beto’xtov moslashib turishini talab etadi. ana shunday sharoitlardagina organizm normal yashashi mumkin. organizmning mukammal moslashuvi uchun l p. pavlov tomonidan shartsiz reflekslar deb atalgan tug'ma reflekslaming o’zi kifoya qilmaydi. yuqori darajada turadigan hayvonlarda individual hayot jarayonida tashqi ta'sirlaming tabiati va shartlariga …

2 / 7

ib berilgan. i.m.sechenovning bosh miya ishi tabiatan reflektordir, degan nazariy farazlarini tajriba yo’li bilan ishlab chiqish va tasdiqlab berish i.p.pavlovning xizmati boladi. i.p.pavlov juda yirik bir kashfiyot yaratdi. katta yarim sharlar po’stlog’i faoliyatining asosiy mexanizmi bo'lmish shartli refleksni kashf etdi. shu tufayli bosh miya fiziologiyasini o’rganishning obyektiv va mukammal metodi shartli reflekslar metodi qo’lga kiritiladi. i.p.pavlov va uning maktabi hayvonlar va odam shartli reflektor faoliyatining asosiy qonuniyatlarini o’rganib chiqib, yangi bilimlar sohasini — oliy asab faoliyati to’g’risidagi ta limotni yaratdi. i.p.pavlov ta’biri bilan aytganda, oliy asab faoliyati bosh miya yarim sharlar po'stlog’i va unga eng yaqin po'stloq ostining birlashgan, hayvon va odamning atrofdagi muhitga moslashuvini (unga yarasha yurish-turishini) ta’minlab beradigan reflektor (shartli va shartsiz reflektor) funksiyasidir. oliy asab faoliyati to’g’risidagi ta’limot asoslarini bayon qilishdan avval oxirgi miyaning tuzilishini tasvirlab o’tamiz, shartli reflektor faoliyatning moddiy substrati shu miyaning oliy bo’limi — yarim sharlar po’stlog'idir. oxirgi miyaning anatomik tuzilishi. oxirgi miya ikkita …

3 / 7

shu po'stloq osti yadrolari ongga aloqador bo’lmagan, avtomatik ravishda bajariladigan harakatlami (instinktiv yurish-turishni) boshqarib boradigan ekstrapiramida tizimini tashkil etadi. 3) po’stloqning kulrang moddasi yarim sharlarni go’yo yopqich kabi qoplab turadigan eng yosh qismi (uning yopqich-mantiya degan nomi ham shundan olingan) yoki bosh miya po’stlog’i. oxirgi miya ikkita kattagina yarim sharlardan — uzunasiga ketgan tirqish bilan bir-biridan ajralib turadigan o'ng va chap yarim sharlardan hosil bo’lgan. o’sha tirqishning ichkarisida ikkala yarim shar qalin gorizontal plastinka — qadoqsimon tana bilan bir-biriga birikkan, qadoqsimon tana bitta yarim shardan ikkinchisiga ko’ndalang boradigan asab tolalaridan iborat. yarim shar yuzasi qalinligi 1,3—4,5 mm keladigan bir tekis kulrang modda qatlamidan hosil bo’lgan, unda asab hujayralari bo'ladi. mana shu qatlam miya postlogfi deb ataladi, go’yo burmalardan tarkib topgandek bo’lib ko’rinadi, shu tufayli yopqich yuzasi har xil yo’nalishlarda bir- biri bilan navbatlashib boruvchi egjatlar va ular o'rtasidagi pushtalar deb ataluvchi ko'tarmalardan tashkil topgan nihoyat darajada murakkab naqshga ega bo’ladi …

4 / 7

afovut qilinadi. chunonchi peshona bo'lagining ustki — lateral yuzasida: oldingi markaziy pushtani ajratib turadigan oldingi markaziy egat va peshona bo’lagining qolgan qismini uchta peshona pushtasiga ustki, o’rta va tepa pushtasiga ajratib turadigan ikkita peshona egatlari — ustki va pastki egatlar farq qilinadi. yarim sharlarda qadoqsimon tana damidan pastroqda o’rta chiziqqa simmetrik ravishda ikkita yon qorincha yotadi. yarim sharlar asosining medial yuzasidan bir qancha tuzilmalar limbik tizim degan tizimni tashkil etadiki, uni «visseral miya» deb qaraladi, chunki u ichki organlar faoliyatini idora etishda qatnashadi. yarim sharlaming oq moddasi. miya po’stlog’ining kulrang moddasi bilan bazal tugunlar o'rtasidagi bo’shlig’ining hammasi oq modda bilan band. bu modda har xil yo’nalishlarda boruvchi va oxirgi miyaning o’tk-zuvchi yo’llarini hosil qiluvchi bir talay asab tolalaridan tuzilgan. asab tolalari uch turga bo’linishi mumkin: 1) bitta yarim shaming o’zidagi po’stloqning turli qismlarini bir-biriga bog’laydigan assotsiativ tolalar; 2) miya komissuralari yoki bitishmalari deb ataladigan tuzilmalar tarkibiga kiruvchi komissural tolalar, bular …

5 / 7

o'ra og'irroq bo'ladi. biroq, miya massasining tana massasiga nisbati odamda hammadan yuqori qiymatga yetadi. 3. bosh miya po'stlog'ining miya stvolidan, ya’ni yangi miyaning qadimgi miyadan ustun turishi va katta miya peshona bo'lagining hammadan ko‘p rivojlanganligi. 4. po'stloqning «po'stloq ostidan» ustun turishi, bu odamda eng katta qiymatlaiga yetadi. egatlar bilan pushtalar kulrang modda po'stlog'i yuzasini oshiradi, shu sababdan katta miya yarim sharlari po'stlog'i nechog'li ko'p rivojlangan bo'lsa, miya burmalari ham shuncha ko'p bo'ladi. burmalaming ko'payishi uchinchi kategoriya mayda egatlarining rivojlanishiga, egatlar chuqurligi va ularning asimmetrik joylashuviga bog'liqdir. bironta ham hayvonda odamdagichalik shu qadar ko'p sonli chuqur va asimmetrik bo'ladigan egatlar va pushtalar yo'q. demak, odam miyasining uni juda yuksak darajada rivojlangan hayvonlar miyasidan ajratib turadigan o'ziga xos, ya’ni spetsifik xususiyatlari markaziy nerv sistemasi bosh qismlarining qadimgi qismlaridan bosh miyaning orqa miyadan, yopqiclining stvoldan, yangi po'stloqning eski po'stloqdan, miya po'stlog'i yuza qavatlarining chuqur qavatlaridan maksimal ustun turishidir. shartli refleks i.p.pavlov tomonidan shartli …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oliy asab faoliyati va uyqu fiziologiyasi"

18-mavzu: oliy asab faoliyati. hissiyotlar va hissiy zo’riqishlar. oliy asab faoliyatining tiplari. uyqu fiziologiyasi 1. darsning maqsadi: oliy asab faoliyati, hissiyotlar va hissiy zo’riqishlar, oliy asab faoliyatining tiplari, uyqu fiziologiyasi to’g'risida umumiy tushuncha berish. 2. dars rejasi: 1. oliy asab faoliyati to'g'risida umumiy tushunchalar 2. oxirgi miyaning amatomik tuzilishi 3. bosh miya yarim sharlarining o'q moddasi 4. bosh miya to'qimasining odamni hayvonlardan ajratib turadigan spesifik xususiyatlari. 5. shartli reflekslar, shartli va shartsiz reflekslar xususiyatlari, shartli reflekslar hosil qilish qoidalari. 6. bosh miya po’stlog’idagi tormozlanish. 7. oliy asab faoliyatining tiplari. 8. uyqu fiziologiyasi. 3. nazariy qism. oliy asab faoliyati to'g’risida umumiy tus...

This file contains 7 pages in DOCX format (842.7 KB). To download "oliy asab faoliyati va uyqu fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: oliy asab faoliyati va uyqu fiz… DOCX 7 pages Free download Telegram