zaif eshituvchi bolalarda logopedik ishlar

DOCX 13 pages 25.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.2 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu. eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar bilan olib boriladigan logopedik ishlarning o‘ziga xos xususiyatlari reja: 1. eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar bilan olib boriladigan logopedik ishlarning o‘ziga xos xususiyatlari 2. zaif eshituvchi bolalarda lug’at va grammatikaning buzilishi 3. zaif eshituvchi bolalardayozma nutqning buzilishi tayanch iboralar: fonetik-fonematik buzilishlar, zaif eshituvchi bola, karlik, endogen, ekzogen, fonema. eshitishi qismani pasaygan zaif eshituvchi bolalar bilan olib boriladigan ish logopedik ta’sir samarali qо‘llanishi mumkin. f.f. rau, l.v. neyman va v.i. beltyukovlarning ta’riflashicha, "zaif eshitish deb eshitishning shunday pasayishiga aytiladiki, bunda nutqni idrok qilishda qiyinchiliklar tug‘iladiki, biroq maxsus yaratilgan shart sharoitlarda (ovozni kuchaytirish, gapiruvchining bevo-sita quloqqa yaqin kelishi, tovush kuchaytiruvchi asboblarni qо‘llash, va hakozo) eshitishi yordamida nutqiy muloqotga kirishish har holda mumkin bо‘ladi ." zaif eshituvchi bolalarni karlardan farqli ravishda zaif eshituv-chilar deb nomlash qabо‘l qilingan (karlar uchun tovush kuchaytirgich asboblar qо‘llanilsa ham nutqni idrok qilish imkoniyati bо‘lmaydi). eshituvchining yaqqol va turg‘un pasayishi nafaqat nutqni idrok qilish, balki …

2 / 13

iq bо‘lmagan nutqiy kamchiliklarning shakli ham kuzatiladi. bо‘lar duduq-lanish; nutq tempining buzilishi, rinolaliya, optik disgrafiya va disleksiya, dizartriya, mexanik dislaliya, ovoz buzilishi, alaliya, erta bolalar afaziyasi. fonetik-fonematik buzilishlar fonematik tizimning normal faoliyat kо‘rsatishi barcha nutq tovushlarining bexato eshituv differensatsiyasi imkoniyatini (akustik jihatdan yaqin tovushlarni qо‘shganda ham) va ularning tо‘g‘ri talaffuzini kо‘zda tutadi. fonetik tizim holatini harakterlovchi bu ikki tomon, erta paydo bо‘lgan zaif eshitishda normal shakllana olmaydi. zaif eshituvchilarda nutq tovushlarini eshitish differensatsiyasi, eng avvalo, ular tomonidan idrok qilinuvchi tovushlar chastotasi diapazonining chegaralanganligidan aziyat chekadi. bundan tashqari, bolalarda nutq-eshituv analizatorining markaziy bо‘limida analitik-sintetik faoliyatning ikkilamchi rivojlanmasligi kuzatiladi. bu eshituv ta’sirlovchilarining periferiyasidan kelib tushuvchi "sifatsizlik"dan kelib chiqadi (tovushlarni eshitib idrok qilishning butunlay yо‘qligi yoki ularning barcha formantlarini ham idrok qilmaslik). birinchi darajadagi zaif eshituvchi bolalar quloq suprasi yaqinida, odatdagi suhbat balandligidagi ovozda talaffuz qilingan 75% kо‘p bо‘lmagan undoshlarni farqlaydilar. bunda quloqdan 0,5 m. masofadagi uzoqlikda undoshlarni farqlash 60% gacha pasayadi, 2m. …

3 / 13

adagi zaif eshitish holatida tovushlarni eshitish differensatsiyasi holati birinchi bо‘lim о‘quvchilariga qaraganda ii bо‘lim о‘quvchilarida nisbatan yomonroqdir. biroq l.g. parmonova tadqiqotlariga muvofiq hatto zaif eshituvchilar maktabining birin-chi bо‘limida ham 78% dan kо‘proq yuqori sinf о‘quvchilari 4dan 45 juftgacha undosh tovushlarni eshitib farqlamaydilar. ayniqsa, sirg‘aluvchi s va z tovushlarini farqlash qiyin kechadi. boshqa fonetik guruhga kiruvchi undosh tovushlarni eshitib farqlash birinchi bо‘lim о‘quvchilari uchun unchalik qiyinchilik tug‘dirmaydi. ii bо‘lim zaif eshituvchi о‘quvchilari uchun aynan sirg‘aluvchi va shovqinli tovushlarni idrok qilish birmuncha qiyinchilik tug‘diradi. bundan tashqari, toza akustik xususiyatlar, bu tovushlar talaffuzida" nisbatan kech farqlana boshlanishidan dalolat beradi. bu yerda nutq harakat analizatorining nutq eshituv analizatoriga tormozlovchi ta’siri kuzatiladi. demak, nutq tovushlarini eshitish differensatsiyasining holati zaif eshituvchilarda, birinchi bо‘lim singari ii bо‘lim xususiyatiga kо‘ra shunday - u, bolalarning tovush talaffuzini mukammal о‘zlash-tirishini (keyinchalik yozuvni ham) ta’minlay olmaydi. zaif eshituvchilarda tovush talaffuzining shakllanishi nutq eshituv analizatorining mukammal emasliga tufayli normaga qaraganda ma’lum miqdordagi …

4 / 13

ki unlilar ham buziladi. biroq, l.g.paramonovaning ma’lumotiga kо‘ra, zaif eshituvchilar maktabi birinchi bо‘limida, hatto yuqori sinflarida tovush talaffuzi kamchiliklari mavjud. ii bо‘lim zaif eshituvchilari singari bu yerda ham tovush talaffuzining polimorf buzilishlari holati kо‘proq. bunday buzilish tovushlarning kо‘pgina fonetik guruh,ini qamrab oladi. (har bir о‘quvchiga 11tadan notо‘g‘ri talaffuz qiluvchi tovush tо‘g‘ri keladi). birinchi bо‘lim eshituvchilarida nafaqat artiqо‘lyatsiyey jihatdan murakkab tovushlar,balki, nisbatan artiqо‘lyatsiyey jihatdan oddiy undoshlar talaffuzi ham buziladi_ (lab-lab, lab-tish, til oldi t,d,n va boshqalar) birinchi bо‘limda ii bо‘limga qaraganda unli tovushlar talaffuzida kamchiliklar kamroq kuzatiladi. uning asosida faqat nutq - eshituv analizatori emas, balki bir vaqtning о‘zida nutq -harakat analizatori ishining mukammal emasligi yotadi. zaif eshituvchilarda tovush talaffuzi buzilishining uchta asosiy shaklini ajratib kо‘rsatish mumkin: 1.nutq apparati sensor bо‘limining yetishmovchiligida, ya’ni eshituv analizatorining tuliksiz faoliyatida bir nutq tovushini boshqasi bilan almashtirish harakterli, ("gilos" о‘rniga "giloz","soat" о‘rniga "shoat"). tovushlarni almashtirishga ¬qaraganda ularni bо‘zib talaffuz qilish birmuncha kam kuzatiladi. bu ularni …

5 / 13

ida, ya’ni artiqо‘lyatsiyey organlar tо‘zilishi yoki ishlashdagi kamchiliklar. buzilish odatda tovushlarni notо‘g‘ri talaffuz qilishi bilan ifodalanadi. (tisharo "s" va boshqalar) 3. bir vaqtning о‘zida ham sensor, x,am motor yetishmovchilikka asoslangan tovush talaffuzi buzilishining aralash shakli. bunday hollarda, bir bolaning о‘zida ayrim tovushlar talaffuzidagi kamchiliklar о‘xshash fonemalarni (s-z) eshitib farqlash imkoniyatining yо‘qligi bilan bog‘liq bо‘lsa, boshqa tovushlar talaffuzidagi kamchiliklar artikulyatsion apparat tо‘zilishi yoki ishlashidagi kamchiliklarga bog‘liq bо‘ladi (masalan, "r" tovushini buzilib talaffuz etish til yuganchasining kaltaligi sababli yoki tisharo "s" til uchi mushaklarining falaji sababli). gohida bir bolaning о‘zida aynan bir tovushlarni bо‘zib talaffuz etish, bir vaqtning о‘zida ham motor, ham sensor kechadi. bunda ma’lum tovushni talaffuz qilish uchun muhim bо‘lgan artikuilyatsion harakatlarni bajarish imkoniyatining yо‘qligi, uni akustik jihatdan yaqin tovushlardan eshitib farqlash imkoniyatining yо‘qligi bilan qо‘shilib keladi. zaif eshituvchi bolalarda tovush talaffuzi buzilishining aralash shakli kо‘p uchraydi. demak, zaif eshituvchilarda fonetiko-fonemktik buzilishlar, kо‘pgina nutq tovushlarini eshitib farqlashdagi yaqqol ifodalangan qiyinchiliklar …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zaif eshituvchi bolalarda logopedik ishlar"

mavzu. eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar bilan olib boriladigan logopedik ishlarning o‘ziga xos xususiyatlari reja: 1. eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar bilan olib boriladigan logopedik ishlarning o‘ziga xos xususiyatlari 2. zaif eshituvchi bolalarda lug’at va grammatikaning buzilishi 3. zaif eshituvchi bolalardayozma nutqning buzilishi tayanch iboralar: fonetik-fonematik buzilishlar, zaif eshituvchi bola, karlik, endogen, ekzogen, fonema. eshitishi qismani pasaygan zaif eshituvchi bolalar bilan olib boriladigan ish logopedik ta’sir samarali qо‘llanishi mumkin. f.f. rau, l.v. neyman va v.i. beltyukovlarning ta’riflashicha, "zaif eshitish deb eshitishning shunday pasayishiga aytiladiki, bunda nutqni idrok qilishda qiyinchiliklar tug‘iladiki, biroq maxsus yaratilgan shart sharoitlarda (o...

This file contains 13 pages in DOCX format (25.2 KB). To download "zaif eshituvchi bolalarda logopedik ishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: zaif eshituvchi bolalarda logop… DOCX 13 pages Free download Telegram