evolyutsiyaning harakatlantiruvchi kuchlari. turlarning paydo bo’lishi

DOCX 11 pages 172.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 172.1 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu - evolyutsiyani harakatlantiruvchi kuchlari. turlarning paydo bo’lishi reja 1. evolyutsiyaning harakatlantiruvchi kuchlari 2. yashash uchun kurash 3. tabiiy tanlanish 4. turlarning paydo bo’lishi kundalik hayotda qoqio‘t, ituzum, uy pashshasi, baqalar va boshqa hayvonlar, o‘simliklar o‘zidan ko‘p nasi qoldirishini kuzatgansizlar. ko‘p hollarda qoldirgan naslning barchasi voyaga yetmay nasi berishga ulgurmaydi. ularning ko‘pchiligi shaxsiy taraqqiyotning turli bosqichlarida nobud bo‘ladi. nobud bo‘lish sabablari har xil: oziqaning yetishmasligi, dushmanlarning hujumi, ob-havoning noqulay kelishi. binobarin, har bir tirik mavjudot yashash uchun va nasi qoldirish uchun doimo kurashadi. darvin yashash uchun kurash iborasini keng ma’noda, ya’ni organizmlarning o‘zaro hamda anorganik tabiatning noqulay sharoitlari orasidagi murakkab va xilma-xil munosabatlarini, shuningdek, normal nasi qoldirish layoqatini tushungan. yashash uchun kurash xillari. darvin yashash uchun kurashning uch xil: a) har xil turga kiruvchi organizmlar orasidagi kurash; b) bir turga kiruvchi organizmlar orasidagi kurash; d) organizmlarning organik tabiatning noqulay sharoitlariga qarshi kurashi kabi formalarini farqlagan. har xil turlarga mansub organizmlar …

2 / 11

qoridagilardan farqli ravishda bir turga kiruvchi organizmlarning oziqa, yashaydigan hudud va hayot uchun zarur bo‘lgan boshqa omillarga nisbatan talabi o‘xshash bo‘ladi. bir turga kiruvchi qushlar orasida urchish paytida uya qurish uchun joy tanlash bo‘yicha raqobat ro‘y beradi. sutemizuvchi hayvonlar, qushlar da erkak organizmlar o‘rtasida urg‘ochi organizmlar bilan qo‘shilish uchun kurash ketadi. g‘o‘za, bug‘doy va boshqa o‘simlik urug‘lari zich ekilganda, ular orasida yorug‘lik, namlik, oziqa uchun raqobat kuzatiladi. oqibatda ular nimjon bo‘lib o‘sadilar. bir turga kiruvchi daraxtlar, butalar orasida ham bunday holat kuzatiladi. shox-shabbasi keng quloch yozgan eng baland daraxtlar quyosh nurining ko‘p qismini tutib qoladi. ularning baquwat ildiz sistemasi tuproqdan ko‘proq suv va unda erigan mineral moddalarni shimib oladi. buning hisobiga qo‘shni daraxtlar zaif bo‘lib o‘sadi yoki o‘sishdan to‘xtab nobud bo‘ladi. tur ichidagi kurash eng shiddatli bo‘ladi. chunki bir tur individlarining hayotiy ehtiyojlari bir xil bo‘ladi. organizmlaming anorganik tabiatining noqulay sharoitlariga qarshi kurashi. anorganik tabiat omillari organizmlamingrivojlani shiga, yashab qolishiga …

3 / 11

i ko‘llar, suv havzalarida baliqlarni sun’iy yo‘l bilan urchitish uchun awalo ular yirtqich (cho‘rtan) va uncha ahamiyati bo‘lmagan (gambuziya) baliqlardan tozalanadi. shundan key in suv havzalarida xo‘jalik uchun ahamiyatli hisoblangan baliqlar ko‘paytiriladi. ovchlik xo‘jaligini ilmiy asosda olib borish uchun hayvonlar biologiyasi, ya’ni urchish davri, nasi miqdori, ularning voyagayetish muddati, nimalar bilan oziqlanishi, organizmlar orasidagi munosabatlar diqqat markazida bo‘ladi. yirtqich hayvonlar - bo‘ri, tulkilar yo‘qotilayotganda ularning sanitarlik roli, ya’ni o‘ljalar orasida nimjon, kasal individlarini ko‘plab yo‘qotishi hisobga olinadi. madaniy o‘simliklarga qaraganda yowoyi o‘simlilar yashovchan bo‘ladi. ular madaniy osimliklarning rivojlani shiga salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi uchun (piyoz, sabzi, rediska va boshqalar) o‘toq qilinib, begona o‘tlardan xalos etiladi. zararkunanda hasharotlar - xasva, olma qurti, ko‘sak qurti, shira va hokazolarga qarshi kurashda, mikrofanus, oltin ko‘z, trixogramma, afelimus, tugmachaqong‘izlardan (podoliya), entobakteriyalar tarqatiladi. zararkunanda hasharotlarga qarshi kurashishga hasharotxo‘r qushlar, chunonchi, chug‘urchuq, chittak va boshqalar j alb qilinadi. chetdan changlanuvchi o‘simliklardan yuqori hosil olish uchun asalaridan foydalaniladi. moslanish …

4 / 11

- larning o‘lik va tirik tabiat, shu jumladan oziq topish, boshqa jins bilan qo‘shi- lish, yashash joyini egallashdagi qarshiliklarni yengishidir. nasi qoldirish esa organizmlar urchishining normal kechishi bilan bog‘liq. moslanishning bu uch komponenti o‘zaro bog‘liq bo‘lib, tabiiy tanlanish orqali tarkib topgan evolutsion natija hisoblanadi. tashqi muhit sharoitlari turli-tuman bo‘lganligi sababli, organizmlardagi moslanish belgilari ham xilma-xil bo‘ladi. morfologik moslanishlar. tashqi muhit omillari ta’siri natijasida organizmlar tana tuzilishida shu muhitga mos xususiyatlar paydo bo‘ladi. masalan, qushlarda tana shakli havo muhiti da, baliqlaming tana shakli suv muhitida yashashga yordam beradi. hayvonlardagi morfologik moslanishlarga himoya rangi, maskirovka, mimikriya, ogohlantiruvchi rang, chalg‘ituvchi rang misol bo‘ladi. himoya rangi. ko‘pchilik hollarda hayvonlarning tashqi rangi o‘zi ya- shayotgan muhit rangiga mos bo‘lgani uchun ko‘zga kam tashlanadi. odatda cho‘lda yashaydigan toshbaqa, kaltakesak, ilonlar qum rangida, shimoliy o‘lka hayvonlari - ayiq, kuropatka, tulkilar oq rangda, kvaksha, be- shiktervatar, ninachilar yashil barglar orasida yashagani, karam kapalagi qurti uning barglari bilan oziqlangani …

5 / 11

rim ikki pallali molluskalar shakli suv o‘simliklarining kurtak- lariga o‘xshash bo‘ladi. malayada tarqalgan kallima kapalagining qanotlari shakli, naqsh va tomirlari bargga o‘xshash bo‘ladi. ogohlantiruvchi rang. ba’zi hayvonlarning tashqi ko‘rinishi rang-barang bo‘lib, ko‘zga yaqqol tashlanadi. tillaqo‘ng‘iz, tugmachaqo‘ng‘iz, qovog‘ari, tukli ari, ko‘pgina kapalaklar, «do‘st-dushman» ko‘ziga yaqqol tashlanib, o‘z ranglari bilan ularni «ogohlantiradilar». odatda bunday ogohlantiruvchi rangga ega hayvonlarning dushmanlardan himoya qiladigan qo‘shimcha vositalari mavjud. ularning xususiy himoya vositalariga tanada ishlab chiqariladigan qo‘lansa hidlar, zaharli suyuqliklar, tananing tuklar bilan qoplanganligi,nayzalar va hokazolar kiradi. masalan, xonqizi qo‘ng‘izi zaharli suyuqlik ajrat- gani uchun qushlar ularni cho‘qimaydilar. mimikriya. ba’zi hollarda dushmanlari tomonidan ko‘p qiriladigan hayvon- lar tanasining rangi, shakli bilan «ogohlantiruvchi rangli» organizmlarga taqlid qiladi. hayvonlarda maskirovka. 1 - beshiktervatar; 2 - chupchik; 3 - ko'lbuqa; 4 - dengiz toychasi; 5 - lattachi baliq; 6 - dengiz «masxarabozi»; 7 - ninabaliq. kushandalari tomonidan ko‘p qiriladigan himoyasiz hayvonlarning «ogoh- lantiruvchi rangi» kam qiriladigan organizmlarga taqlid qilishi mimikriya …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evolyutsiyaning harakatlantiruvchi kuchlari. turlarning paydo bo’lishi"

mavzu - evolyutsiyani harakatlantiruvchi kuchlari. turlarning paydo bo’lishi reja 1. evolyutsiyaning harakatlantiruvchi kuchlari 2. yashash uchun kurash 3. tabiiy tanlanish 4. turlarning paydo bo’lishi kundalik hayotda qoqio‘t, ituzum, uy pashshasi, baqalar va boshqa hayvonlar, o‘simliklar o‘zidan ko‘p nasi qoldirishini kuzatgansizlar. ko‘p hollarda qoldirgan naslning barchasi voyaga yetmay nasi berishga ulgurmaydi. ularning ko‘pchiligi shaxsiy taraqqiyotning turli bosqichlarida nobud bo‘ladi. nobud bo‘lish sabablari har xil: oziqaning yetishmasligi, dushmanlarning hujumi, ob-havoning noqulay kelishi. binobarin, har bir tirik mavjudot yashash uchun va nasi qoldirish uchun doimo kurashadi. darvin yashash uchun kurash iborasini keng ma’noda, ya’ni organizmlarning o‘zaro hamda anorganik tabia...

This file contains 11 pages in DOCX format (172.1 KB). To download "evolyutsiyaning harakatlantiruvchi kuchlari. turlarning paydo bo’lishi", click the Telegram button on the left.

Tags: evolyutsiyaning harakatlantiruv… DOCX 11 pages Free download Telegram