aminokislotalarning umumiy almashinuvi

DOCX 9 pages 200.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 200.8 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

9-mavzu. aminokislotalarning umumiy almashinuvi: dezaminlanishi, transaminlanishi, dekarboksillanishi, siydikchilni krebs sikli bo‘yicha sintezi. reja: 1.aminokislotalarning dekarboksillanishi 2.aminokislotalarning dezaminlanishi 3.aminokislotalarning transaminlanishi 3. siydikchilni krebs sikli bo‘yicha sintezi. 1.ovqat iste’mol qilmagan paytda qon zardobida aminokislotalar miqdorini muvozanatda ushlab turish ularni to‘qimalardan chiqishiga bog‘liq. bunda asosan mushak to‘qimalari muhim ro‘l o‘ynaydi, ular aminikislotalarning 50% ziyodini yetkazib beradi, jigarda esa siydikchil sintezi fermentlari mavjud. shuning uchun jigar va buyrak qonda aminokislotalar muvozanatini saqlashda va ularni yangilanishida muhim ro‘l o‘ynaydi (70-rasm). aminokislotalar katabolizmi aminikislotalarning oxirgi mahsulotlargacha parchalanish yo‘llarini 3 guruhga bo‘lish mumkin: 1.aminokislotalarning nh3-guruhini o‘zgarishi bilan (dezaminirlanish va trasaminirlanish). 2.aminokislotalarning uglerod skeletini o‘zgarishi bilan. 3.aminokislotalarning cooh-guruhini o‘zgarishi bilan (dekarboksillanish). 1-va 3-yo‘llar umumiy, 2-esa spetsifik yo‘llari hisoblanadi. ko‘rinib turibdiki, ammiakdan tashqari dezaminlanishda yog‘ kislotasi, oksil kislota, to‘yinmagan yog‘ kislotasi va ketokislota hosil bo‘ladi. ammo odam va hayvon to‘qimalarida ko‘pincha oksidlanish yo‘li bilan dezaminlanish sodir bo‘lib, ikki xil bo‘ladi: bevosita va bilvosita (transdezaminirlanish). bevosita oksidlanishli dezaminirlanish. bu jarayon …

2 / 9

archalanadi. oksidazalarni dezaminlovchi degidrogenazalar ham deb yuritiladi. shuni ham takidlash kerakki, l-aminokislotalar oksidazalari d- aminokislotalar oksidazalariga qaraganda faolligi pastroqdir; ularning ta’sir etish ph optimumi 10 ga teng, bunday ph qiymati esa fiziologik sharoitda bo‘lmaydi. taxminlarga ko‘ra, l-aminokislotalarning bir qismi ichak bakteriyalarining izomerazalari ta’sirida d-aminokislotalarga aylanib so‘ngra to‘qimalarda dezaminlanishga uchraydi. umuman olganda bevosita oksidlanish yo‘li bilan dezaminlanish amin guruhi o‘zgarishida kam o‘rin egallaydi. gepatitda va miokard infarktida transaminazalarning aniqlashning ahamiyati. de retis koeffitsiyenti. transaminazalaктing keng tarqalganligi va ulaктing organ va to‘qimalardagi yuqori faolligi, shuningdek ushbu fermentlar faolligining qonda kamligi turli organlarning organik va funksional jarohatlanishida qator transaminazalar miqdorining qon zardobida aniqlashga asos bo‘lib xizmat qiladi. klinik maqsadlar uchun ayniqsa, ait va astfermentlarining faolligini aniqlash muhim ahamiyatga egadir. xususan, ait faolligi gepatitlarda, ayniqsa (infeksion gepatitda) qon zardobida sekin-asta oshib boradi (surunkali xususiyatga egadir). normada ait faolligi 1 ml zardobni 37°c da 1 soat inkubatsiya qilganda piruvatni 0.16-0,68 mk moliga tengdir. miokard infarktida …

3 / 9

yadi, infarqda esa keskin oshadi. aminokislotalarning dekarboksillanishi aminokislotalar karboksil guruhining co, ko‘rinishidagi ajralish jarayoniga dekarboksillanish deyiladi. ushbu jarayon natijasida hosil bo‘ladigan mahsulotlar biogen aminlar deb atalib, ko‘pgina fiziologik ta’sir ko‘rsatadi. toqimalarda quyidagi aminokislotalar va ularning unumlari dekarboksillanishgauchraydi: tirozin, triptofan, 5-oksitriptofan, valin, serin, gistidin, glutamat va y-oksiglutamat, 3,4-oksifenilalanin, sistein, arginin, omitin, s-adenozilmetionin va a-aminomalonatlar. aminokislotalarning dekarboksillanish reaksiyalari qaytmas reaksiyalardir; ularni maxsus fermentlar dekarboksilazalar katalizlaydi, kofermenti transaminazalar singari piridoksalfosfatdir (pf). tirik organizmlarda aminokislotalar dekarboksillanishining to‘rtta turi topilgan: a-dekarboksillanish hayvon to‘qimalariga xosdir. bunda a- uglerod atomiga yaqin joylashgan karboksil guruh ajralib chiqadi. reaksiya mahsulotlari so2 va biogen aminlardir. 2.omego-dekarboksillanish mikroorganizmlarga xosdir. masalan: bu yo‘l bilan asparaginat kislotadan a-alanin hosil bo‘ladi: 3.transaminlanish reaksiyasi bilan bog‘liq bo‘lgan dekarboksillanish. ushbu reaksiyada dastlabki aminokislotaga muvofik yangi aminokislota va aldegit hosil bo‘ladi. 4.ikkita molekulaning kondensatsiya reaksiyasi bilan bog‘liq bo‘lgan dekarboksillanish ushbu reaksiya hayvon to‘qimalarida glitsin va suksinil-koa dan sigma-aminolevulinat kislota va sfingolipidlar sintezida hamda o‘simliklarda biotin sintezida sodir …

4 / 9

og‘rigi paydo bo‘lishiga olib keladi; o‘pka silliq muskullarini qisqartiradi, natijada birdan nafas qisib qolishi va bo‘g‘ilish tariqasida namoyon bo‘ladi; me’da shirasi va so‘lak ajralishini kuchaytiradi.allergik reaksiya sodir bo‘lishida biogen omillar ahamiyati. antigista’min dori-darmonlar. organizmga ba’zi antigen moddalar (oqsil tabiatli, polisaxaridli antigenlar, bir qancha dorilar) tushganda organizmning sensibilizatsiyalashgan holati (darhol yuzaga chiqadigan turdagi ota sezuvchanlik holati) rivojlanadi. osha antigenning ozi bir necha daqiqa davomida organizmga yana tushadigan bo‘lsa, bu gista’min shokining deyarli aniq nusxasidan iborat bo‘lgan o‘tkir reaksiya boshlanishiga olib keladi (anafilaktik va allergik reaksiyalar). bu reaksiyalar mexanizmi semiz hujayralardagi gista’min ajralib chiqishini o‘z ichiga oladi. bu hujayralardan gista’min ularning yuzasida antigen-antitana ta’siri yuzaga kelishi natijasida ajralib chiqadi. ushbu reaksiyalarni oldini olish va davolashda antigista’min preparatlaridan foydalaniladi: sanorin, pipolfen, dimedrol, glyukokortikoidlar va boshqalar. serotonin hosil bo‘lishi va ahamiyati. serotonin 5- oksitriptofanning dekarboksillanishidan (aromatik aminokislotalar dekarboksilazasi ta’sirida) hosil bo‘ladi: serotonin yuqori faollikka ega bo‘lgan biogen amindir. u qon tomirlami toraytiradi va arterial …

5 / 9

tarikasida xizmat qiladi. ushbu mediatorlar neyronlarda tormozlanish jarayonlariga sabab bo‘ladi, holbuki, boshqa mediatorlar ham kuzatuvchi, ham tormozlovchi vazifasini bajaradi. biogen aminlarning zararsizlantirish. biogen aminlarning to‘planib qolishi fiziologik jarayonlarga ta’sir etib, organizmda salbiy o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin. ammo organ va to‘qimalarda ularni zararsizlantiruvchi maxsus mexanizm mavjuddir. biogen aminlar oksidlanish yo‘li bilan dezaminlanib zararsizlanadi, natijada aldegidlar va ammiak ajralib chiqadi. ushbu reaksiyalami katalizlovchi fermentlar monoamino- (mao) va diaminooksidaza (dao) deb ataladi. mao ning kofermenti bo‘lib fad, dao piridoksalfosfat xizmat qiladi. mao mitoxondriyalarda, dao esa sitoplazmada joylashgan. mao birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi aminlarai, dao gista’min, putressin, kadaverin va qisman alifatik aminlarni zararsizlantiradi. hosil bo‘lgan aldegidlar aldegiddegidrogenaza ta’sirida organik kislotalargacha oksidlanadi. ayniqsa, monoaminlarning oksidlanish yo‘li bilan dezaminlanishi batafsil o‘rganilgan. bu fermentativ jarayon qaytmas bo‘lib, ikkita bosqichda boradi. songra hosil bo‘lgan vodorodperoksid katalaza ta’sirida suv va kislorodga parchalanadi. aminokislotalarning uglerod skeletini o‘zgarishi bilan boradigan reaksiyalar aminokislotalaming uglerod skeletlarini amfibolik mediatorlarga aylanishi 1940-yillardamaxsusovqatlanishlarorqali aniqlangan. bunda aminokislotalarning …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aminokislotalarning umumiy almashinuvi"

9-mavzu. aminokislotalarning umumiy almashinuvi: dezaminlanishi, transaminlanishi, dekarboksillanishi, siydikchilni krebs sikli bo‘yicha sintezi. reja: 1.aminokislotalarning dekarboksillanishi 2.aminokislotalarning dezaminlanishi 3.aminokislotalarning transaminlanishi 3. siydikchilni krebs sikli bo‘yicha sintezi. 1.ovqat iste’mol qilmagan paytda qon zardobida aminokislotalar miqdorini muvozanatda ushlab turish ularni to‘qimalardan chiqishiga bog‘liq. bunda asosan mushak to‘qimalari muhim ro‘l o‘ynaydi, ular aminikislotalarning 50% ziyodini yetkazib beradi, jigarda esa siydikchil sintezi fermentlari mavjud. shuning uchun jigar va buyrak qonda aminokislotalar muvozanatini saqlashda va ularni yangilanishida muhim ro‘l o‘ynaydi (70-rasm). aminokislotalar katabolizmi aminikislotalarning oxirgi ...

This file contains 9 pages in DOCX format (200.8 KB). To download "aminokislotalarning umumiy almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: aminokislotalarning umumiy alma… DOCX 9 pages Free download Telegram