neoliberalizm

PDF 106 sahifa 1,9 MB Bepul yuklash

106 sahifa neoliberalizm — PDF

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,9 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 106

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 106

xiv bob. neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati. nomukammal raqobat bozori nazariyalari 1 4 .1 . n eoliberalizm k o n se p s iy a s i liberalizmning asosiy belgilari erkin raqobat davridagi tovarli iqtisodiyotning o‘ziga xosligini aks ettirgan. liberalizm iqtisodiy siyosat sifatida, erkin tadbirkorlik tizimini xo‘jalikni tashkil etishning ancha qulay shakli, deb qaragan. erkin bozor mexanizmi iqtisodiy resurslami optimal taqsimlash va foydalanishni ta’minlaydigan yagona tartiblovchi mexanizm hisoblangan, davlat esa ba’zi bir ijtimoiy munosabatlami tartibga solib turuvchi kuch sifatida amal qilgan (a.smit bo‘yicha “tungi qorovul”). xx asming 30-yillari o‘rtalariga kelib, keyinschilikning rivojlanishi bilan iqtisodiy nazariyada va amaliyotda liberal yo‘nalish inqirozi namoyon bo‘la boshladi. uning natijasida: bir guruh iqtisodchilar o‘zlarining qarashlaridan voz kechgan holda keynschilikka qo‘shilib ketdi va bu yangi ta’limotni ancha to‘g‘ri, deb hisobladi; ikkinchi guruh iqtisodchilar bozor munosabatlarida davlatning xarakteri, o‘mi va roli to‘g‘risidagi o‘z qarashlarini himoya qildi va ulami qayta o‘zgartirgan holda neoliberalizm guruhini tashkil etdi. keyinchalik iqtisodiy …

2 / 106

agi rolini futbolni boshqarib boradigan, lekin o‘yinda ishtirok etishga haqqi bo'lmagan hakamga o‘xshatishadi. iqtisodiyotni davlat tartiblashining neoliberal konsepsiyasi vakillari l.erxardning - “mumkin bo‘lgan barcha joy da — raqobat, qayerda zarur bo‘lsa o‘sha yerda - tartiblash” qoidasiga amal qilgan holda iqtisodiy jarayonlarda davlat ishtirokini kamaytirish va iqtisodiy otdagi nomuvozanatlikni bartaraf etishning sharti sifatida tadbirkorlaming erkin va barqaror amal qilishga ko‘maklash zarurligini isbotlab berdi. neoliberalizmning asosiy belgilari: - bozor mexanizmi va erkin raqobat ustunligini e’tirof etgach, neoliberallar raqobat muhitini shakllantirish va unga amal qilishni nazorat qilish bo‘yicha davlatning iqtisodiyotga aralashuvini mumkin, deb hisoblaydi; - zamonaviy iqtisodiyotning samaradorligini ta’minlashda iqtisodiy faoliyat ishtirokchilarining erkin amal qilishini qo‘llab-quvvatlaydi; - monopoliyani milliy xo‘jalikning har tomonlama rivojlanish yo‘lidagi to‘siq, deb e’lon qiladi va iqtisodiyotdagi monopol moyillik bilan kurashning zarurligini asoslab beradi; - o‘zini keynschilikka va xo‘jalik hayotiga faol aralashuv tamoyiliga asoslangan totalitarizmga qarshi raqib, deb hisoblaydi. xx asming 30-yillaridayoq erkin raqobat tizimini cheklovchi iqtisodiyotni davlat tartiblashining keynschilik …

3 / 106

ing yillik jumalining birinchi soni “ordo” nomi bilan chop etildi. v.oyken ishlatgan “ordo” so‘zi “tabiiy tuzum ... erkin bozor xo‘jaligi” tushunchasini bildiradi. germaniyada neoliberalizm doktrinasi “oyken maktabi” ta’sirida hatto “ordoliberalizm” deb atala boshladia ordoliberal konsepsiyasi asosida “ijtimoiy bozor xo‘jaligi” konsepsiyasi ishlab chiqildi. uni ishlab chiqqan iqtisodchi professorlar alfred myuller-armak, aleksandr ryustov, vilgelm repke va lyudvig erxardlar hisoblanadi. 1 4 .2 . i jtim o iy bozor x o ‘ja lig i k o n se p s iy a s i “ijtimoiy bozor xo'jaligi” atamasini birinchi bor kyoln universiteti qoshidagi iqtisodiy siyosat instituti direktori alfred myuller-armak o‘zining “iqtisodiyotni tartiblash va bozor xo‘jaligi” (1947-y.) asarida ishlatgan. myuller-armak “ijtimoiy tenglik” prinsipi bo‘yicha “bozor erkinligi” prinsipini va adolatli taqsimlashni birga qo‘shib olib borish konsepsiyasini ishlab chiqdi. unda raqobat kurashi natijasida qo‘lga kiritilishi mumkin bo‘lgan yuqori unumdorlik natijalari, ijtimoiy-siyosiy tadbirlar yordamida ham qo‘lga kiritilishi mumkinligi to‘g‘risidagi g‘oya ilgari suriladi. ijtimoiy bozor xo‘jaligi bo‘yicha tadqiqotlar …

4 / 106

- markazlashmagan tizimni, tashkil etishga - o‘z-o‘zidan sodir bo‘lishni qarshi qo‘yadi. v.repkening fikriga qo‘shilgan holda l.erxard xristian-demokratik ittifoqi (xdi) syezdida (1957-y.) gfrda “ijtimoiy bozor xo‘jaligining” ikkinchi bosqichi boshlanganligini tasdiqlab o‘tadi. sal keyinroq 60-yillaming boshida o‘z nashrlarining birida l.erxard aynan “erkin musobaqa eng avvalo, ijtimoiy bozor xo‘jaligining asosiy unsuri hisoblanadi”, deb qayd qilib o‘tadi. 1965-yili xdi ning navbatdagi syezdida esa l.erxard gfr da “ijtimoiy bozor xo‘jaligini” yaratish dasturi tugallanganini, u mamlakatni “shakllangan jamiyatga” aylantirgani to‘g‘risida e’lon qiladi. “shakllangan jamiyat” doktrinasi l.erxard va uning maslakdoshlarining fikriga ko‘ra bu “ijtimoiy bozor xo‘jaligini” yaratish orqali erishish mumkin bo‘lgan eng qulay “tabiiy-iqtisodiy tartib”ni topish. unda ijtimoiy tuzum va ishlab chiqarish munosabatlarining beshta formasi (tipi) va sinfiy antagonizm to‘g‘risidagi marksistik g‘oyalar qat’iyan inkor etiladi. mazkur doktrina v.oykenning kishilik jamiyatiga faqat “markaziy boshqaruv” va “erkin bozor xo‘jaligi” tiplari xos, degan qoidaga asoslanadi. ijtimoiy bozor xojaligida davlatning roli. raqobat sharoitlari avtomatik tarzda yuzaga kelmaydi, balki muayyan shart-sharoitlaming bo‘lishini …

5 / 106

ing azaliy va bosh vazifasi fuqarolarga erkin amal qilish huquqini beruvchi qoidalami ishlab chiqish. davlatning roli, repke-erxard obrazli qilib ko‘rsatib berganidek futbol maydonidagi hakamga o‘xshaydi, u o‘yinchilar muayyan qoidaga amal qilyaptimi, yo‘qmi kuzatib boradi, lekin o‘zi bevosita o‘yinda ishtirok etishga haqi yo‘q. boshqacha aytganda, davlat “ijtimoiy bozor xo‘jaligining” amal qilish shart-sharoitlarini qo‘llab-quwatlab turishi uchun erkin raqobat “qoidalarini” kuzatib turishi, narxning tashkil topish shart-sharoitlarini nazorat qilib turishi, monopol narxlaming o‘matilishining oldini olishi, xususiy mulk muhofazasini kafolatlashi kerak. neoliberalizmning “ijtimoiy bozor xo‘jaligi” modeli barcha fiiqarolarining ijtimoiy xizmatlardan foydalanishda, farovonligini oshirishda ularga teng huquq va teng imkoniyatlami yaratib berish bo‘yicha davlatning faol ijtimoiy funksiyasi g‘oyasiga asoslanadi. bunda nafaqat jamiyatdagi turli qatlamlar o‘rtasida aksionerlar sonining oshishi, balki barcha ijtimoiy institutlaming yuksak barqarorligi, mehnatkashlaming ertangi kunga bo‘lgan ishonchi va boshqalar nazarda tutiladi. iqtisodiy va ijtimoiy siyosat. raqobatning ijtimoiy roli. ijtimoiy bozor xo‘jaligida uyg‘un iqtisodiy va ijtimoiy siyosat amal qiladi. ijtimoiy siyosatni qolgan barcha iqtisodiy siyosatning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 106 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"neoliberalizm" haqida

xiv bob. neoliberalizm g‘oyalarining mohiyati va ahamiyati. nomukammal raqobat bozori nazariyalari 1 4 .1 . n eoliberalizm k o n se p s iy a s i liberalizmning asosiy belgilari erkin raqobat davridagi tovarli iqtisodiyotning o‘ziga xosligini aks ettirgan. liberalizm iqtisodiy siyosat sifatida, erkin tadbirkorlik tizimini xo‘jalikni tashkil etishning ancha qulay shakli, deb qaragan. erkin bozor mexanizmi iqtisodiy resurslami optimal taqsimlash va foydalanishni ta’minlaydigan yagona tartiblovchi mexanizm hisoblangan, davlat esa ba’zi bir ijtimoiy munosabatlami tartibga solib turuvchi kuch sifatida amal qilgan (a.smit bo‘yicha “tungi qorovul”). xx asming 30-yillari o‘rtalariga kelib, keyinschilikning rivojlanishi bilan iqtisodiy nazariyada va amaliyotda liberal yo‘nalish inqirozi namoyon bo‘l...

Bu fayl PDF formatida 106 sahifadan iborat (1,9 MB). "neoliberalizm"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: neoliberalizm PDF 106 sahifa Bepul yuklash Telegram