neoliberalizm va ijtimoiy bozor xo'jaligi

DOC 10 pages 113.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

12-mavzu: neoliberalizm va ijtimoiy bozor xo'jaligi neoliberalizm konsepsiyasi neoliberalizm xx asrning 30-yillari keynschilikdan farqli ravishda iqtisodiyotni davlat tartiblashiga bo‘lgan muammolarga mustaqil qarash tizimi sifatida kelib chiqdi. neoliberalizm erkin raqobat, shaxsiy manfaatlardan kelib chiqqan yakka faoliyat ustunligi g‘oyasiga asoslangan nazariya. yakka iqtisodiy faoliyatga bo‘lgan davlat aralashuvi cheklangan bo‘lishi kerak. agar keynschilik davlatning iqtisodiyotga faol aralashuv chora-tadbirlarini qo‘llab-quvvatlasa, neoliberalizm esa davlatning passiv tartiblashi tarafdori hisoblanadi. iqtisodiy fandagi zamonaviy oqimlarning biri sifatida neoliberalizmning kelib chiqishi a.smit va d.rikardo asarlarida shakllangan liberalizm iqtisodiy siyosatidan boshlanadi. liberalizmning asosiy belgilari erkin raqobat davridagi tovarli iqtisodiyotning o‘ziga xosligini aks ettirgan. liberalizm, iqtisodiy siyosat sifatida, erkin tadbirkorlik tizimini xo‘jalikni tashkil etishning ancha qulay shakli deb qaragan. erkin bozor mexanizmi iqtisodiy resurslarni optimal taqsimlash va foydalanishni ta’minlaydigan yagona tartiblovchi mexanizm hisoblangan, davlat esa, ba’zi bir ijtimoiy munosabatlarni tartibga solib turuvchi kuch sifatida amal qilgan (a.smit bo‘yicha “tungi qaraul”). xx asrning 30-yillarining o‘rtalariga kelib keyinschilikning rivojlanishi bilan iqtisodiy nazariyada va …

2 / 10

ralizm oqimi va maktabi shakllantirildi, shuningdek, mazkur konsepsiyaning mohiyati va mazmuni to‘g‘risida bir butun tushunchalar yaratildi. shunday qilib, neoliberalizm – bu erkin raqobat mexanizmi bilan davlatning iqtisodiyotni tartiblab turishini birga qo‘shib olib borish zarurligini asoslab berishga qaratilgan iqtisodiy nazariya va xo‘jalik amaliyotidagi zamonaviy yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. neoliberalizm: xususiyati va asosiy belgilari. neoliberalizm, bozor munosabatlari tizimi xo‘jalik yuritishning ancha samarali shakli ekanligi, u iqtisodiy rivojlanish va o‘sish uchun eng qulay shart-sharoitlarni yaratib berishi to‘g‘risidagi qoidaga asoslanadi. neoliberallar iqtisodiyotni erkinlashtirish, bahoning erkin shakllanish tamoyillaridan, iqtisodiyotda xususiy mulkning va nodavlat xo‘jalik tuzilmalarining yetakchilik rolidan foydalanish tarafdori hisoblanadi. bunda ular davlatning iqtisodiyotni tartiblashdagi rolini futbolni boshqarib boradigan, lekin o‘yinda ishtirok etishga haqqi bo‘lmagan hakamga o‘xshatadi. iqtisodiyotni davlat tartiblashining neoliberal konsepsiyasi vakillari l.erxardning – “mumkin bo‘lgan barcha joyda – raqobat, qaerda zarur bo‘lsa o‘sha yerda - tartiblash” qoidasiga amal qilgan holda, iqtisodiy jarayonlarda davlat ishtirokini kamaytirish va iqtisodiyotdagi nomuvozanatlikni bartaraf etishning sharti sifatida tadbirkorlarning erkin …

3 / 10

slab beradi; · o‘zini keynschilikka va xo‘jalik hayotiga faol aralashuv tamoyiliga asoslangan totalitarizmga qarshi raqib deb hisoblaydi. xx asrning 30-yillaridayoq erkin raqobat tizimini cheklovchi iqtisodiyotni davlat tartiblashining keynschilik g‘oyalariga qarshi, davlatning iqtisodiyotga aralashuvining muqobil neoliberal chora- tadbirlari turli mamlakatlarda ishlab chiqarila boshladi. hozirgi zamon sharoitida “neoliberallar” nomi bilan ataluvchi bir qancha maktablar amal qiladi. unga chikago (m.fridman), london (f.xayek), frayburg (v.oyken, l.erxard) maktablarini kiritish mumkin. “ordoliberalizm” nima? ikkinchi jahon urushidan keyin neoliberalizm g‘oyalari, eng avvalo g‘arbiy germaniya amaliyotida muvaffaqiyatli qo‘llanila boshladi. bu yerda 1948 yildan neoliberalizm bonning rasmiy doktrinasiga aylandi. o‘sha yili v.oykenning muharrirligi ostida xo‘jalik va ijtimoiy tuzum to‘g‘risidagi neoliberallarning yillik jurnalining birinchi soni “ordo” nomi bilan chop etildi. v.oyken ishlatgan “ordo” so‘zi “tabiiy tuzum ... erkin bozor xo‘jaligi” tushunchasini bildiradi. germaniyada neoliberalizm doktrinasi “oyken maktabi” ta’sirida hatto “ordoliberalizm” deb atala boshladi. ordoliberal konsepsiyasi asosida “ijtimoiy bozor xo‘jaligi” konsepsiyasi ishlab chiqildi. uni ishlab chiqqan iqtisodchi professorlar alfred myuller-armak, aleksandr …

4 / 10

‘ra, jamiyat rivojlanishining iqtisodiy falsafiy va ijtimoiy-huquqiy masalalari bilan ko‘proq shug‘ullangan. inson erkinligining ustunligini f.xayek bosh tamoyil sifatida ko‘rsatadi. erkinlik – bu davlat tomonidan har qanday majbur qilishning bo‘lmasligi. f.xayek fikriga ko‘ra, davlat maorifni tashkil qilish bilan ham, ijtimoiy sug‘urtani tashkil qilish bilan ham, kvartira haqi stavkasini tartiblash bilan ham shug‘ullanmasligi kerak, bunday xatti-harakatlar “ma’muriy despotizm”dan boshqa xech narsa emas; davlatni pul emissiyasini amalga oshirishdagi monopol huquqidan ham mahrum etish kerak; davlatga ishonib topshirish mumkin bo‘lgan maksimum narsa – bu qarilik pensiyalarini, ishsizlik bo‘yicha nafaqalarni to‘lash. f.xayek “o‘z-o‘zidan bo‘ladigan tartib” konsepsiyasini qattiq turib himoya qildi. unga ko‘ra, zamonaviy jamiyatni tavsiflovchi uning barcha elementlari yig‘indisi hech vaqt inson tomonidan ongli ravishda tashkil etilishi mumkin emas (chunki uning bilimi, ongi cheklangan), aksincha ular o‘z-o‘zidan yuz beradigan tartib doirasida rivojlanib boradi. “biz hodisalar o‘rtasidagi aloqani muayyan darajada tushunishimiz mumkin, lekin ularni boshqara olmaymiz”, - deb yozadi f.xayek. ijtimoiy tartib ongli xatti-harakat natijasi bo‘lishi …

5 / 10

erativ axborotga ega bo‘lmagan markaziy rejalashtirish bozor iqtisodiyotiga o‘xshab samarali amal qila olmasligini ko‘rsatib berdi. baholarning bir markazdan o‘rnatilishi, ularning ustidan nazorat qilib turilishi, f.xayekning fikri bo‘yicha, axborotning buzilishiga, noto‘g‘ri tarqalishiga olib keladi. baho talab va taklifni to‘g‘ri aks ettirmaydi, mahsulotlarga bo‘lgan talab to‘g‘risida ishlab chiqaruvchi aniq tasavvurga ega bo‘lmaydi. f.xayek bo‘yicha, pul emissiyasiga bo‘lgan davlat monopoliyasi erkin jamiyat uchun zararli, negaki hukumat bunday monopoliya yordamida o‘z fuqarolari hisobiga davlat muammolarini yechishga urinadi (masalan, davlat qarzi muammosi, davlat xarajatlarining ko‘payib ketishi va b.). u davlat emissiyasini xususiy emission banklarning erkin raqobati bilan almashtirishni taklif qiladi. xususiy valyutalarni chiqarayotgan banklar o‘rtasidagi erkin raqobat natijasida odamlar kundalik hayotda foydalanish qo‘l keladigan ancha barqaror valyutani tanlash imkoniyatiga ega bo‘ladilar. 2. v.oyken “iqtisodiy tizim” tiplari to‘g‘risida valter oyken (1891–1950) o‘zining “milliy iqtisodiyot asoslari” (1947) kitobida xo‘jalikni tashkil etish shakllarining asosiy tiplarini (turlarini) ko‘rsatib beradi. mazkur kitobning “iqtisodiy tizimlar” bobida “xo‘jalikning ideal tiplari” to‘g‘risidagi g‘oya …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neoliberalizm va ijtimoiy bozor xo'jaligi"

12-mavzu: neoliberalizm va ijtimoiy bozor xo'jaligi neoliberalizm konsepsiyasi neoliberalizm xx asrning 30-yillari keynschilikdan farqli ravishda iqtisodiyotni davlat tartiblashiga bo‘lgan muammolarga mustaqil qarash tizimi sifatida kelib chiqdi. neoliberalizm erkin raqobat, shaxsiy manfaatlardan kelib chiqqan yakka faoliyat ustunligi g‘oyasiga asoslangan nazariya. yakka iqtisodiy faoliyatga bo‘lgan davlat aralashuvi cheklangan bo‘lishi kerak. agar keynschilik davlatning iqtisodiyotga faol aralashuv chora-tadbirlarini qo‘llab-quvvatlasa, neoliberalizm esa davlatning passiv tartiblashi tarafdori hisoblanadi. iqtisodiy fandagi zamonaviy oqimlarning biri sifatida neoliberalizmning kelib chiqishi a.smit va d.rikardo asarlarida shakllangan liberalizm iqtisodiy siyosatidan boshlanadi. liberalizm...

This file contains 10 pages in DOC format (113.0 KB). To download "neoliberalizm va ijtimoiy bozor xo'jaligi", click the Telegram button on the left.

Tags: neoliberalizm va ijtimoiy bozor… DOC 10 pages Free download Telegram