hujjatchilik tarixi sharq hujjatchiligi

DOC 11 sahifa 138,5 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 138,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

hujjatchilik tarixi. sharq hujjatchiligi reja: 1.o‘zbek hujjatchiligi tarixi, uning an’analari. 2.hujjat turlari. 3.o‘tmishda hujjat tutish rasmiy tarixiy hujjatlarning turlari. o‘qituvchi talabalar diqqatini yangi mavzuga jalb elishi va ularni o‘zlashtirishga tayyorlashi kerak. hujjatlar tarixidan ish yuritishning bevosita asosini hujjatlar tashkil qiladi. biron-bir korxona, muassasa yoki tashkilotning faoliyatini bugungi kunda ana shu hujjatlarsiz mutlaqo tasavvur qilish mumkin emas. mazmunan, hajman va shaklan xilma-xil bo‘lgan hujjatlar katta-yukichik mehnat jamoalarining, umuman, kishilik jamiyatining uzluksiz faoliyatini tartibga solib turadi. zero, hujjatlar kechagina paydo bo‘lgan narsa emas, kishilik jamiyati shakllanishi bilanoq bu jamiyat a'zolari o‘zaro munosabatlaridagi muayyan muhim holatlarni muntazam va qat'iy qayd etib borishga eshtiyoj sezganlar. ana shu ehtiyojga javob sifatida, tabiiyki, ilk ibtidoiy hujjatlar yuzaga kelgan. bobilning miloddan avvalgi 1792-1750-yillardagi shohi hamurappining adolatpesha qonunlar majmuyi (kodeksi), undan ham qadimroq shoh ur-nammu (miloddan avvalgi 2112-2094 yillar)ning qonunlari va boshqa manbalarning mavjudligi “hujjatlar” deb ataladigan tartibot vositalarining nechog‘lik olis va murakkab tarixga ega ekanligini ko‘rsatadi. albatta, …

2 / 11

qiroli yagayloga yo‘llagan yorlig‘i, temur qutlug‘ning 1397-yildagi yorlig‘i, boburning otasi umarshayx mirzoning marg‘ilonlik mir sayid ahmad ismli shaxsga 1469- yilda bergan yorlig‘i, toshkent hokimi yunusxo‘janing 1797-yil 2-iyunda peterburgga-rossiya podshosiga o‘z elchilari orqali yuborgan yorlig‘i va boshqalarni eslab o‘tish mumkin. mazkur davr yorliqlarida o‘ziga xos lisoniy qolip shakllangan, yorliqlar matn jihatidan arianaviy tarkibiy qismlarga ega bo‘lgan. masalan, eslab o‘tilgan yorliqlaming birinchisi - «to‘xtamish so‘zim yagaylaga» deb, ikkinchisi - «temur qutlug‘ so‘zim» deb, uchinchisi esa - «sulton umarshayx bahodir so‘zim» deb boshlangan. bayonda ham muayyan qolip bor, shuningdek, albatta, yorliq raqam qilingan sana va joy ko‘rsatilgan. xix asrda qo‘qon xonligida keng tarqalgan hujjatlardan biri «patta»lardir pattada ma'lum kishiga muayyan miqdordagi pul, mahsulot, unig‘ (don) yoki boshqa narsalarni berish lozimligi haqidagi ma'lumot aks ettirilgan. patta matnlarida ham o‘ziga xos doimiy tarkib va muayyan nutqiy qolip mavjud bo‘lgan. umuman, o‘tmish hujjatlaridagi muayyan turg‘un tarkib va nutqiy qolip o‘zbek (turkiy) hujjatchiligi uzoq tarixiy tajriba va …

3 / 11

r yozib kelindi. o‘zbek tiliga daviat tili maqomi berilgan bugungi kunda o‘zbek tilida mukammal hujjatchilikning shakillanishi uchun butun imkoniyatlar ochilgan. muassasa, tashkilot, korxona va birlashmalardagi ishni ishlab chiqarish taraqqiyotiga muvofiq tashkil etishda, umuman, boshqaruv sohasidagi hujjatlarning o‘rni va ahamiyati beqiyosdir. ayni paytda hujjatlar matnini tuzish boshqaruv tizimi faoliyatida eng sermehnat va sermashaqqat jarayondir. shuning uchun ham zamonaviy rahbar har qanday zaruriy axborotni rasmiy ish tilinig tegishli shakllarida bemalol ifodalay olishi muhimdir. milliy istiqlol hayotimizning hech bir istisnosiz barcha sohalarda bo‘lgani kabi ona tilimiz rivoji uchun ham keng yo‘l ochdi, mustaqil davlatimizning asosiy qonuni – konstitutsiyamizda, "davlat tili haqida" gi qonun va boshqa rasmiy hujjatlarda ona tilimiz bo‘lmish o‘zbek tilining huquqiy maqomi va istiqboli aniq ko‘rsatib berilgan. necha asrlar mobaynida goh yuksak rivoj-u shuhrat topgan, gohida nopisandlik, turtkilash va kamsitishlardan ko‘ngli singan, ammo yorug‘ kunlarga yetmoq umidi so‘nmagan tilimiz chinakam munavvar kunlarga salomat yetib keldi. hujjatlarning paydo bo‘lishi va tarixi kishilik …

4 / 11

topib borgan. bugungi kunda fanga tariximizning turli davrlarida o‘rxun-enasoy, sug‘d, eski uyg‘ur, arab va boshqa yozuvlarda bitilgan juda ko‘plab hujjatlar, umuman yozma manbalar ma’lum. sharqda x-xix asrlarda yorliq, farmon, noma, bitimlar, arznoma, qarznomalar, tilxat yoki mazmunan shunga yaqin hujjatlar nisbatan keng tarqalgan. yorliqlar mazmunan xilma-xil bo‘lgan: xabar, tavsif, farmoyish, bildirish, tasdiqlash va h.k. bu o‘rinda to‘xtamishxonning 1393-yilda polyak qiroli yagayloga yo‘llagan yorlig‘i, temur qutlug‘ning 1397-yildagi yorlig‘i, boburning otasi umarshayx mirzoning marg‘ilonlik mir sayid ahmad ismli shaxsga 1469-yilda bergan yorlig‘i, toshkent hokimi yunusxo‘janing 1797 yil 2-iyunda peterburgga-rossiya podshosiga o‘z elchilari orqali yuborgan yorlig‘i3 va boshqalarni eslab o‘tish mumkin. mazkur davr yorliqlarida o‘ziga xos lisoniy qolip shakllangan, yorliqlar matn jihatidan an’anaviy tarkibiy qismlarga ega bo‘lgan. masalan, eslab o‘tilgan yorliqlarning birinchisi - “to‘xtamish so‘zim yagaylaga” deb, ikkinchisi - “temur qutlug‘ so‘zum” deb, uchinchisi esa - “sultan umarshayx baxodur so‘zim” deb boshlangan. bayonda ham muayyan qolip bor, shuningdek, albatta, yorliq raqam qilingan sana va …

5 / 11

kiston jumhuriyatining inqilobiy qo‘mitasi huzurida markaziy yerlashtirish hay’ati va mahallalarida muzofot yerlashtirish hay’atlari tuzilish(i) to‘g‘risida”. ushbu qaror, unda ta’kidlanishicha, sho‘ro idoralarining ishlarini mahalliy xalqqa yaqinlashtirish va ishchi-dehqonlarni sho‘ro tuzilish ishiga aralashtirish maqsadi bilan qabul qilingan. bu qarorni joriy qilish yuzasidan, tabiiyki, muayyan ishlar amalga oshirila boshladi, xususan, maxsus ish qog‘ozlari tayyorlandi. lekin 1930-yillarning ikkinchi yarmidan boshlab o‘zbek tiliga bo‘lgan e’tibor rasman susayib borgan. o‘sha murakkab tarixiy jarayon, xalqlarning milliy o‘zliklarini anglashlaridan hokimiyatning dahshatli darajadagi qo‘rquvi, bu qo‘rquv hukmron bo‘lgan qatag‘on davrining achchiq samarasi bugun hech kimga sir emas. aytish lozimki, yaqin o‘tmishimizda barmoq bilan sanarli miqdordagi hujjatlar o‘zbek tilida yozilgan. ammo bu hujjatlarning tilini sof o‘zbekcha deb aytish ancha qiyin. yaqin-yaqinlargacha “berildi ushbu spravkani falonchievga shul haqdakim, haqiqatan ham bu o‘rtoq shul joyda yashab turadi” qabilidagi 20-yillarda rus tilidan andoza olish tufayli tamoyilga ma’lumotnomalar yozib kelindi. umuman, o‘zbek hujjatchiligining boy va uzoq tariximizning ilk bosqichlaridan ibtido olgan an’anasi mavjud bo‘lsa-da, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hujjatchilik tarixi sharq hujjatchiligi" haqida

hujjatchilik tarixi. sharq hujjatchiligi reja: 1.o‘zbek hujjatchiligi tarixi, uning an’analari. 2.hujjat turlari. 3.o‘tmishda hujjat tutish rasmiy tarixiy hujjatlarning turlari. o‘qituvchi talabalar diqqatini yangi mavzuga jalb elishi va ularni o‘zlashtirishga tayyorlashi kerak. hujjatlar tarixidan ish yuritishning bevosita asosini hujjatlar tashkil qiladi. biron-bir korxona, muassasa yoki tashkilotning faoliyatini bugungi kunda ana shu hujjatlarsiz mutlaqo tasavvur qilish mumkin emas. mazmunan, hajman va shaklan xilma-xil bo‘lgan hujjatlar katta-yukichik mehnat jamoalarining, umuman, kishilik jamiyatining uzluksiz faoliyatini tartibga solib turadi. zero, hujjatlar kechagina paydo bo‘lgan narsa emas, kishilik jamiyati shakllanishi bilanoq bu jamiyat a'zolari o‘zaro munosabatlaridagi muayya...

Bu fayl DOC formatida 11 sahifadan iborat (138,5 KB). "hujjatchilik tarixi sharq hujjatchiligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hujjatchilik tarixi sharq hujja… DOC 11 sahifa Bepul yuklash Telegram