sitoplazma tuzilmalari

DOCX 22 pages 49.3 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.3 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

1-variant 1. sitoplazma tuzilmalari: • organellalar: hujayraning ichki tuzilmalari bo‘lib, ular maxsus funksiyalarni bajaradi. masalan, mitoxondriya – energiya ishlab chiqaradi, ribosomalar – oqsil sintez qiladi, lizosomalar – hazm qilish jarayonlarini amalga oshiradi. • kiritmalar: sitoplazmada vaqtincha saqlanadigan moddalar (pigmentlar, glikogen, yog‘ tomchilari va boshqalar). • ular turlari va vazifalari: • strukturaviy organellalar: hujayraning shaklini va funksiyasini saqlaydi (sitoplazmatik to‘r, golji apparati). • energetik organellalar: hujayraning energiya ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etadi (mitoxondriyalar). • hazm qilish organellalari: lizosomalar fermentlar yordamida ortiqcha yoki zararsizlantirilishi kerak bo‘lgan moddalarni parchalash bilan shug‘ullanadi. • gialoplazma: sitoplazmaning suyuq qismi bo‘lib, unda ionlar, oqsillar, rnk va boshqa moddalar erigan holda bo‘ladi. • sitoplazma tuzilmalari o‘zaro munosabatlari: hujayra organellalari birgalikda ishlaydi, masalan, endoplazmatik to‘r ribosomalar orqali oqsil sintez qiladi, bu oqsillar golji apparatida qayta ishlanadi va kerakli joylarga yetkaziladi. 2. pigmentotsitlar, lipotsitlar, peritsitlar, adventitsial hujayralar: • pigmentotsitlar – melanin kabi pigmentlarni saqlovchi hujayralar. • lipotsitlar – yog‘ to‘plash …

2 / 22

1. dag‘al tolali va plastinkasimon suyaklar • dag‘al tolali suyaklar – embrion rivojlanishida va jarohatdan keyin qayta tiklanish jarayonida hosil bo‘luvchi suyaklar. kollagen tolalari tartibsiz joylashgan bo‘ladi. • plastinkasimon suyaklar – yetilgan organizmda uchraydigan asosiy suyak to‘qimasi. kollagen tolalari qatlam-qatlam (plastinka) shaklida joylashgan. misol: uzun suyaklarning tashqi kortikal qismi. 2. bezli epiteliy, ekzo- va endokrin bezlar. ekzokrin bezlarning umumiy tuzilishi prinsipi • bezli epiteliy – sekret ajratuvchi hujayralardan tashkil topgan epiteliy turi. • ekzokrin bezlar – sekretini tananing tashqi yoki ichki bo‘shliqlariga chiqaradi (masalan, ter bezlari, oshqozon bezi). ular odatda chiqarish yo‘llariga ega bo‘ladi. • endokrin bezlar – gormonlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri qon oqimiga ajratadi (masalan, qalqonsimon bez, buyrakusti bezlari). • ekzokrin bezlarning umumiy tuzilishi: • sekretor qism – sekret ishlab chiqaradi. • chiqarish yo‘llari – sekretni tashqariga olib chiqadi. • stroma – biriktiruvchi to‘qima bo‘lib, bezni qo‘llab-quvvatlaydi. mikroskopiya: odam qoni surtmasi. rasmda turli qon hujayralari tasvirlangan. • plazma bu – qonning …

3 / 22

vatlaydi, oziqlantiradi va himoya qiladi. 2. qoplovchi va bezli epiteliy. qoplovchi epiteliy turlari, epiteliy regeneratsiyasi, kambial hujayralar roli • qoplovchi epiteliy: organizmning tashqi yuzasini va ichki bo‘shliqlarini qoplovchi epiteliy to‘qimasi. • turlari: • bir qavatli epiteliy (yassi, kubsimon, silindrsimon) • ko‘p qavatli epiteliy (keratinlanadigan va keratinlanmaydigan) • o‘tish epiteliyasi (masalan, siydik yo‘llarida uchraydi) • epiteliy regeneratsiyasi: epiteliy to‘qimasi yuqori regeneratsiya qobiliyatiga ega, ya’ni tez tiklanadi. • kambial hujayralar roli: kambial hujayralar epiteliyning tiklanish jarayonida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ular doimiy ravishda bo‘linib, yangi epitelial hujayralarni hosil qiladi. mikroskopiya: siyrak tolali biriktiruvchi to‘qima. • leykotsit bu – immun tizimining hujayrasi bo‘lib, organizmni patogenlardan himoya qiladi. • bazal membrana bu – epiteliy va biriktiruvchi to‘qima orasida joylashgan maxsus tuzilma bo‘lib, epiteliy hujayralarining joylashishi va oziqlanishini ta’minlaydi. • golji kompleksi bu – hujayrada moddalarni qayta ishlash, yig‘ish va tashish bilan shug‘ullanadigan organelle 4-variant 1. zich tolali biriktiruvchi to‘qima, uning turlari, tuzilishi va vazifalari …

4 / 22

• leukotsitlar – immun himoyani ta’minlaydi. • trombositlar – qon ivish jarayonida ishtirok etadi. • gemogramma: klinik qon tahlili bo‘lib, unda eritrositlar, gemoglobin, gematokrit, leykotsitlar va trombotsitlar miqdori aniqlanadi. • klinik mohiyat: anemiya, infeksiya, qon ivish buzilishlari kabi kasalliklarni aniqlash uchun muhim. mikroskopiya: gialin tog‘ay to‘qimasi • endoplazmatik to‘r bu – hujayraning ichki membranali tuzilmasi bo‘lib, oqsil va lipid sintezida ishtirok etadi. • melanosit bu – teri, soch va ko‘z rangini belgilaydigan pigment melanin ishlab chiqaruvchi hujayralar. • osteoblast bu – suyak to‘qimasini hosil qiluvchi hujayra bo‘lib, suyakni shakllantirish va tiklashda ishtirok etadi 5-variant 1. plazma va uning tarkibi • plazma – qonning suyuq qismi bo‘lib, hujayralar va moddalar tashilishini ta’minlaydi. • tarkibi: • suv (90-92%) – asosiy erituvchi va transport muhiti. • oqsillar (6-8%): • albumin – onkotik bosimni saqlaydi. • globulinlar – immunoglobulin sifatida himoya funksiyasini bajaradi. • fibrinogen – qon ivish jarayonida ishtirok etadi. • elektrolitlar: natriy, …

5 / 22

ktiruvchi to‘qimalar • maxsus xususiyatga ega biriktiruvchi to‘qimalar odatdagi biriktiruvchi to‘qimalardan farqli ravishda muayyan funksiyalarni bajaradi. • turlari: • retikulyar to‘qima – gematopoetik organlarda uchraydi, qon hujayralarining rivojlanishiga yordam beradi. • yog‘ to‘qimasi – energiya zaxirasini saqlaydi va issiqlikni boshqaradi. • qon va limfa – organizmda moddalar va hujayralarni tashiydi, immunitetda ishtirok etadi. • mukoid to‘qima – homiladorlik davrida kindik ichida uchraydi, hujayralarni himoya qiladi. 2. monotsitlar, tuzilishi, vazifasi • monotsitlar – eng yirik oq qon hujayralari bo‘lib, yadro shakli loviyasimon yoki duksimon bo‘ladi. • tuzilishi: • katta yadro • ko‘proq sitoplazma • lizosomalar va fagolizosomalar • vazifasi: • fagotsitoz – mikroorganizmlar va o‘lik hujayralarni yutib yo‘q qiladi. • makrofaglarga aylanish – to‘qimalarda immun javobni faollashtiradi. • antigen taqdim qilish – limfotsitlarni faollashtiradi. mikroskopiya: skelet mushagi (ko‘ndalang kesim) • galokrin bez bu – sekret chiqarish jarayonida hujayralari to‘liq yemiriladigan bez. masalan, yog‘ bezlari. • mioblast bu – mushak hujayralarining boshlang‘ich …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sitoplazma tuzilmalari"

1-variant 1. sitoplazma tuzilmalari: • organellalar: hujayraning ichki tuzilmalari bo‘lib, ular maxsus funksiyalarni bajaradi. masalan, mitoxondriya – energiya ishlab chiqaradi, ribosomalar – oqsil sintez qiladi, lizosomalar – hazm qilish jarayonlarini amalga oshiradi. • kiritmalar: sitoplazmada vaqtincha saqlanadigan moddalar (pigmentlar, glikogen, yog‘ tomchilari va boshqalar). • ular turlari va vazifalari: • strukturaviy organellalar: hujayraning shaklini va funksiyasini saqlaydi (sitoplazmatik to‘r, golji apparati). • energetik organellalar: hujayraning energiya ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etadi (mitoxondriyalar). • hazm qilish organellalari: lizosomalar fermentlar yordamida ortiqcha yoki zararsizlantirilishi kerak bo‘lgan moddalarni parchalash bilan shug‘ullanadi. • gialoplaz...

This file contains 22 pages in DOCX format (49.3 KB). To download "sitoplazma tuzilmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: sitoplazma tuzilmalari DOCX 22 pages Free download Telegram