шамолнинг геологик иши

DOC 452.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1481437739_66477.doc шамолнинг геологик иши режа: 1. умумий маълумотлар 2. шамолнинг геологик иши 1. умумий маълумотлар атмосферадаги ҳаво массаларининг ер юзасига нисбатан ҳаракати шамол деб аталади. шамоллар ҳавонинг нотекис қизишидан ҳосил бўлади. шамоллар ўз йўналишини фасл ва сутка давомида ўзгартириб туради. йирик фаслий ҳаво оқимларига муссон ва пассат шамолларини кўрсатиш мумкин. фасллар алмашинишида ўз йўналишини ўзгартириб турувчи шамоллар материк ичкарисида ҳам мавжуд бўлади. бундай шамолларга фарғона водийсидан мирзачўлга ва қарама-қарши йўналишда эсадиган бекобод шамолини мисол келтирса бўлади. шамоллар жуда кўп миқдорда чўкинди материалларни кўчиради. уларнинг бундай хусусияти, биринчи навбатда, тезлигига боғлиқ. шамолнинг тезлиги секундига 0,5 дан 30 м гача бориши ва кучли довулларда ундан ҳам ортиқ бўлиши мумкин. шамоллар эса майда зарраларни муаллақ, қум ва гравий доналарини қисман муаллақ ва асосан думалатиб бир жойдан иккинчи жойга кўчиради. шамолларнинг терриген материалларни кўчириши қуруқ ва иссиқ иқлимли ўлкаларда амалга ошади. чунки бундай минтақаларда тупроқ эрозиясидан сақловчи ўсимлик қопламаси яхши ривожланмаган бўлади. фаол шамол …

қ, қум доналарининг сальтацияси аниқ юқори чегарага эга бўлади. у одатда 1 м га яқин баландликни ташкил этади. сальтация баландлиги ётқизиқлар юзасининг ҳолатига боғлиқ. юза қанча қаттиқ бўлса, қум доналари шунча юқори сакрайди ва, аксинча, қанча юмшоқ бўлса, сальтация баландлиги шунча кичик бўлади. қуруқ қум доналарини кўчириш учун лозим бўлган минимал шамол тезлиги 53,7 см/сек деб қабул қилинган. қум доналари ер юзасига қайтиб тушгандан сўнг уларнинг импульси бошқа доналарга ўтиши ёки ўзлари думалашни давом эттириши мумкин. йирик доналар шамол йўналиши бўйича думалаб кўчиши мумкин. марказий қизилқумда асфальтланган автомобиль йўли юзасида терриген доналарнинг сальтацияси ва думалаб кўчишини яққол кўзатиш мумкин. салътация ва думалаш орқали қум доналари ҳавода ҳам, сувда ҳам кўчирилсада, у шамол ёрдамида кўчирилишга кўпроқ хос бўлади. сувдаги сальтацион сакраш баландлиги ҳаводагига қараганда тахминан 300 марта кам бўлади. бундай катта фарқ сувнинг ва ҳавонинг зичликлари орасидаги фарқдан келиб чиқади. ҳавонинг зичлиги сувникидан 869 марта кичикдир. муҳитларнинг бир хил ташиш кучида …

лар ҳосил қиладиган муҳим экзоген омиллардан бири шамолдир. шамоллар ҳаво босимининг барча жойда бир хил бўлмаслигидан пайдо бўлади. чўл ва саҳро зоналарида шамол ниҳоят даражада катта геологик - геоморфологик иш бажаради. осиё, африка ва австралиянинг кенг текисликларидаги чўл майдонлари шамол ҳаракати ва унинг геологик иши учун энг қулай шароитдир. пинакли саҳроси – австралиянинг энг машҳур ва ғаройиб пейзажларини ташкил этади. пинакли саҳроси намбунг (nambung) миллий боғида жойлашган бўлиб, у ерда қумли барханлар орасида минглаб оҳактошли устунлар (минорачалар) кўкка бўй чўзишган (114-расм). расм. австралия пинакли саҳросида шамол таъсирида ҳосил бўлган ғаройиб шакллар. www.inpath.ru оҳактошлардан таркиб топган минорачаларнинг бўйи 4 метргача боради ва турли шаклларни: колонналар, одамларнинг силуэти, балиқ, бармоқ ва бошқаларни эслатади. минорачаларнинг шаклланиши шамол ва сувнинг биргаликда бажарган геологик иши билан боғлиқ. 2. шамолнинг геологик иши шамолнинг геологик ишига қуйидагиларни киритиш мумкин: 1 - дефляция (лат. «дефляцио» - пуфлаш, сочиш); 2 - корразия (лат. «корразио» - эговлаш, силлиқлаш, тарашлаш, синдириш); …

афғон шамоли эсганда, қуёш юзини кўриб бўлмайдиган даражада атмосферани чанг қоплаб олади. кундуз кунлари қоронғилашиб, яқин масофадагиларни танимай қоласиз. айниқса, саҳрои қабирда чанг - тўзонли бўрон - самум эсганда бутун тирик мавжудотлар даҳшатга тушади. эҳтимол, ана шу самум туфайли ва қуёш нуридан ўзларини муҳофаза қилиш учун ҳам одамларга оқ кийимларга ўраниб олиш одат тусига айлангандир. расм. қумтошда ҳосил бўлган тешик. корразия (лотинча corrasio - тарашлаш) очилиб қолган тоғ жинслари ва минералларга механик ишлов бериш, силлиқлаш, тарашлаш бўлиб, бу учиб келаётган қум доналари ёрдамида юз беради. қум доналари шамол ёрдамида учирилиб, турли баландликка кўтарилади. пастроқда учаётган қум доналари йирикроқ ва кўпроқ бўлиб, асосан қоя тошларни «бомбардимон» қилиб, “бурғилаш” ишларини бажаради. шамол учирган милли-онлаб қум доналари тоғ жинсларининг юзасига урилиб, уни аста-секин тарашлайди, силлиқлайди, бурғилаб турли чуқурчалар ҳосил қилади ва нуратади (115-расм). шамол биринчи навбатда юмшоқ жинсларни емиради. шамолнинг бундай емирувчи иши учириб кетиш ва тарқатиш билан бирга содир бўлади. корразия нуқтали, …

разия ҳодисалари бирлашиб, табиатда тошлардан ҳар хил ғаройиб шакллар ясашади, кичик ғорчалар, тешиктошлар, устунлар, одамсимон ҳайвонларни эслатувчи, кўзиқоринга ўхшаш шакллар вужудга келади (117-расм). академик в.аобручев жунғорияда эртаклардагидек турли рельеф шаклларида иборат «эол шаҳри» борлигини ёзиб қолдирган. шамоллар қумларни бир томонга доимо учириб кетиши оқибатида каттиқ тоғ жинсларида кичик ариқчаларни вужудга келтириши ҳам мумкин. шамолнинг чўкинди материалларни ташиши жуда катта аҳамиятга эга. шамол ер юзасидан юмшоқ майда бўлакли материалларни кўтариб, бутун ер шари бўйича катта масофаларга ташийди ва шунинг учун ҳам уни сайёрар жараён дейиш мумкин. у асосан пелитли (гилли), алевритли (чангсимон) ва псаммитли (қум) ўлчамдаги майда зарраларни кўчиради. кўчириш узоқлиги жинс бўлакларининг катталиги ва шаклига, солиштирма оғирлигига ва шамолнинг кучига боғлиқ. тезлиги 7 м/с га етган шамол 90% қум зарраларини 5-10 см баландликда ташийди, кучлироқ шамол эса, (15 - 20 м/с) зарраларни бир неча метр баландликда учириб кетади. кучли тўзон эса, қум заррачаларини бир неча ўн метр баландликда учириб, диаметри …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "шамолнинг геологик иши"

1481437739_66477.doc шамолнинг геологик иши режа: 1. умумий маълумотлар 2. шамолнинг геологик иши 1. умумий маълумотлар атмосферадаги ҳаво массаларининг ер юзасига нисбатан ҳаракати шамол деб аталади. шамоллар ҳавонинг нотекис қизишидан ҳосил бўлади. шамоллар ўз йўналишини фасл ва сутка давомида ўзгартириб туради. йирик фаслий ҳаво оқимларига муссон ва пассат шамолларини кўрсатиш мумкин. фасллар алмашинишида ўз йўналишини ўзгартириб турувчи шамоллар материк ичкарисида ҳам мавжуд бўлади. бундай шамолларга фарғона водийсидан мирзачўлга ва қарама-қарши йўналишда эсадиган бекобод шамолини мисол келтирса бўлади. шамоллар жуда кўп миқдорда чўкинди материалларни кўчиради. уларнинг бундай хусусияти, биринчи навбатда, тезлигига боғлиқ. шамолнинг тезлиги секундига 0,5 дан 30 м гача бориши ва кучли д...

DOC format, 452.5 KB. To download "шамолнинг геологик иши", click the Telegram button on the left.

Tags: шамолнинг геологик иши DOC Free download Telegram