axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari

DOCX 167 pages 4.7 MB Free download

167 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type DOCX

Pages 167

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 167

1-mavzu. axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari reja: 1. axloqshunoslik axloqning kelib chiqishi, mohiyati taraqqiyoti, hamda insonning oila va jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o’rganishda falsafiy fan ekanligi. axloqshunoslikning tajribaviy bayoniy, falsafiy-nazariy, mezoniy-me’yoriy xususiyatlari. axloqshunoslikning zamonaviy fanlar bilan aloqasi. milliy mustaqillikni mustahkamlash jarayonida axloqshunoslikning jamiyat ijtimoiy-ma’naviy hayotdagi o’rni va vazifalari. 2. axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari: a)qadimgi sharq axloqiy tafakkurning beshigi sifatida. somir (shumer), bobil, misr, turon va eron, qadimgi hindi-xitoy, yunoniston; b) o’rta asrlar musulmon sharqi (al-buxoriy, forobiy, ibn-sino, ibn-ruin), tasavvuf (axloqiy ta’limoti). (g’azzoliy, rumiy); v) temur va temuriylar davri axloqshunosligi (navoiy, jomiy, koshifiy); g) o’rta asrlar va yangi davr ovro’pa axloqshunosligi (valla, makiavelli, kant, shelling, hyegel); d) eng yangi davr axloqshunosligidagi yo’nalishlar: ruhiy tahlil, ekzistensiyachilik, g’ayrizo’ravonlik. 3. turkiston ma’rifatchi-jadidlarining axloqiy qarashlari. (ahmad donish, abay, - anbar otin, abdulla avloniy, fitrat) tayanch atamalar: axloq, odob, xulq, axloqning tarkibi va funksiyalari, mashoiyunlik(arastuchilik), tasavvuf, ekzistensiachilik, pragmatizm, ruhiy tahlil, jadidchilik. axloqshunoslik falsafiy fan …

2 / 167

n mutafakkirlardan biri arastudirki, u axloqni ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi, uyg’unlashtiruvchi eng muhim omil deb hisoblaydi. va ana shu masala tadqiqi bilan maxsus shug’ullanuvchi ilm sohasi zarur degan fikrga keladi, hamda uni “etika”(yunon yetkos-xulq) deb nomlaydi. arastu shu munosabat bilan “nikomax etikasi”, «yevdomiv etikasi”, “katta etika” kabi asarlarini yozadiki, unda axloqshunoslikning predmeti, vazifalari ko’rsatib beriladi, hamda axloqiy mezoniy tushunchalarning tavsifi beriladi. u mazkur ilm sohasining asosiy vazifasini uning jamiyat mukammalligini va shaxs barkamolligini ta’minlashga xizmat qilishdir, deb belgilaydi. shunga ko’ra arastu axloqshunoslik-(etika)ni falsafaning amaliy turiga kiritadi. faylasufning ushbu qarashi to hozirgacha o’z ahamiyatini yo’qotgan emas. axloqshunoslik falsafiy fan sifatida axloqning kelib chiqishi, mohiyati va uning ijtimoiy munosabatlar jarayonida amal qilish qonuniyatlari, tamoyillarini o’rganadi. ushbu fan axloqni jamiyat va shaxs ma’naviy hayoti tizimining asosiy unsuri sifatida olib qaraydi va shunga ko’ra uning tadqiqot doirasi hisoblanadi. bunda axloq ma’naviyatning barcha unsurlarini o’zida mujassamlashtiruvchi tizim tashkil etuvchi ijtimoiy hodisa(fenomen) tarzida olib qaraladi. axloqshunoslik …

3 / 167

qayd etilgan har ikki yo’nalish bir-birini taqozo etadi va ularning o’zaro birligi tufayli axloqshunoslik tom ma’nodagi amaliy falsafa,insonning o’z-o’zini anglashi orqali uni ma’naviy-axloqiy komillikka erishtirish vazifasini o’taydi. ( axloq tor ma’noda muayyan jamiyat tizimida kishilar o’rtasidagi munosabatlarni tartibga solib turuvchi norma, xulq atvor qoidalari majmuidir. bunda mazkur hodisaning mohiyati “odob”, “xulq” tushunchalarining mazmuni orqali anglashiladi ) agar axloq tarixan muayyan ijtimoiy fikr mahsuli sifatida shakllangan, yo’naltiruvchilik, tartibga soluvchilik tabiatiga ega bo’lgan norma, xulq-atvor qoidalari majmui bo’lsa, odob va xulq kishining ixtiyor erkinligi bilan ularni o’zlashtirish va ularga rioya-amal qilishdir. darhaqiqat, inson axloqiy me’yor, talablarini bilimlar darajasida o’zlashtirib bilib olgandagina ularni o’z faoliyatining mezoniy o’lchovlari sifatida qabul qiladi. talaba «axloq» tushunchasining keng va tor ma’noda qo’llanilishi va ularning mazmunini bir- biridan farqlay bilmog’i kerak. axloq keng qamrovli falsafiy tushuncha bo’lib, u tor ma’noda qo’llaniladi. odob kishining individ sifatida milliy urf-odatlar doirasidagi axloqiy me’yorlarga amal qilishi bilan bog’liq hatti- harakatidir. masalan, salomlashish, …

4 / 167

zadi islom karimov,- axloq ma’naviyatning o’zagi. inson axloqi shunchalik salom –alik, xushmuolalikdangina iborat emas. axloq—bu avvalo, insof va adolat tuyg’usi, iymon, halollik degani”. axloq ijtimoiy ong shakli sifatida tarkibiy tuzilishiga ega bo’lib, ularning o’zaro birligida muayyan vazifa (funksiya)larni bajaradi. normalar, qadriyatlar va ideallar axloqning tarkibiy qism(elementlari)laridir. norma- bu kishilik jamiyati yuzaga kelishi, taraqqiyoti jarayonida ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish boshqarish zarurati negizida shakllangan va takomillashib borgan xulq-atvor talablari bo’lib, ular ijtimoiy fikr, qat’iy qoida, muqqadas burch, urf-odatlar shaklida amal qiladi. qadriyatlar—bu jamiyat shaklida mukammalligi va inson komilligi uchun ahamiyatli bo’lgan sifatlardir. bular: haqiqat, adolat, ezgulik, juvonmardlik va b. qadriyatlar mutlaq va nisbiy turlarga ajratiladi. mutlaq qadriyatlar umuminsoniy qimmmatga ega bo’lib, zamon va makonda o’zining sifatini tamoyillarini o’zgartirmaydi. masalan, adolat, haqiqat, ezgulik. nisbiy qadriyatlar milliy xarakterga ega va muayyan ijtimoiy munosabatlar uchun ahamiyat kasb etadi. axloq ma’naviyat tizimida tartibga soluvchi, bilish va tarbiyaviy vazifa (funksiya)larni bajaradi. bunda talaba ijtimoiy ongning barcha shakllari …

5 / 167

eallar axloqning tarkibiy qism(elementlari)laridir. norma - bu kishilik jamiyati yuzaga kelishi, taraqqiyoti jarayonida ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish boshqarish zarurati negizida shakllangan va takomillashib borgan xulq-atvor talablari bo’lib, ular ijtimoiy fikr, qat’iy qoida, muqqadas burch, urf-odatlar shaklida amal qiladi. ) axloqshunoslik qadimdan estetika bilan o’zaro bog’liq tarzda shakllanib, rivojlanib kelgan. qadimgi yunonistonda kalokatiya(yunon. salog-go’zal, adathos-axloqiy mukkamal) deb ataladigan ta’limot ana shu asosda yuzaga kelgan bo’lib, unga ko’ra, ezgulik, yaxshilik uchun nima xizmat qilsa, o’sha narsa go’zaldir. mazkur ta’limot hozirgi paytda ham o’z ahamiyatini yo’qotgan emas. zotan insonning tom ma’nodagi go’zalligi unig axloqiy fazilatlarida, keyingisi esa kishi ma’naviy ruhiy olami-ichki go’zalligida namoyon bo’ladi. axloqshunoslik o’z tadqiqot doirasini ana shu tamoyildan turib o’rganadi. axloqshunoslikning dinshunoslik bilan uzviy aloqasi shundaki, har ikkala fan vazifalari insonlarni ezgulikka yo’naltiruvchi, axloqiy norma, qoida, tamoyilarni ularning hayoti, faoliyatining maqsad, mohiyatiga aylantirishga qaratilgandir. axloqshunoslik ayniqsa pedagogika bilan uzviy bog’likda ish ko’radi. ma’lumki, pedagogikaning asosiy vazifasi tarbiya jarayonini usul, yo’llari, …

Want to read more?

Download all 167 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari"

1-mavzu. axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari reja: 1. axloqshunoslik axloqning kelib chiqishi, mohiyati taraqqiyoti, hamda insonning oila va jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o’rganishda falsafiy fan ekanligi. axloqshunoslikning tajribaviy bayoniy, falsafiy-nazariy, mezoniy-me’yoriy xususiyatlari. axloqshunoslikning zamonaviy fanlar bilan aloqasi. milliy mustaqillikni mustahkamlash jarayonida axloqshunoslikning jamiyat ijtimoiy-ma’naviy hayotdagi o’rni va vazifalari. 2. axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari: a)qadimgi sharq axloqiy tafakkurning beshigi sifatida. somir (shumer), bobil, misr, turon va eron, qadimgi hindi-xitoy, yunoniston; b) o’rta asrlar musulmon sharqi (al-buxoriy, forobiy, ibn-sino, ibn-ruin), tasavvuf (axloqiy ta’limoti). (g’az...

This file contains 167 pages in DOCX format (4.7 MB). To download "axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: axloqshunoslik fanining tadqiqo… DOCX 167 pages Free download Telegram