oltinugurt saqlagan gazlar

PDF 15 pages 641.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 641.7 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

18 мавзу таркибида водород, олтингугурт сақлаган газларни қайта ишлаш. олтингугурт диоксидининг ташланмаларини қисқартириш нефт ва нефт маҳсулотларини олтингугурт сақлаган бирикмалари олтингугурт нефт ва нефт маҳсулотларида энг кўп тарқалган гетероэлементдир. унинг нефтдаги миқдори 0,01 % дан 14 % гача бўлган оралиқда ўзгаради. охирги ҳолда нефтнинг деярли ҳамма бирикмалари олтингугуртли бўлади. карбонатли жинсларга тўғри келадиган нефтлар олтингугурт сақлаган бирикмаларга анча бойдир. терриген (қумли) қатламларнинг нефтларида олтингугурт сақлаган бирикмаларнинг миқдори 2–3 марта камдир, 1500–2000 м чуқурликда, яъни асосий нефт ҳосил бўлиш зонаси («нефтли дераза»)да жойлашган нефтларда уларнинг миқдори максимумни ташкил қилади. нефтнинг кислород сақлаган бирикмалари каби олтингугурт сақлаганлари ҳам фракцияларда бир текисда тақсимланмаган. одатда уларнинг миқдори қайнаш ҳарорати ошиши билан ошади. аммо нефтнинг асосан асфальт–смолали қисмида бошқа гетероэлементлардан фарқли ўлароқ дистилятли фракцияларда олтингугурт кўп миқдорда учрайди. нефт таркибида олтингугурт куйидаги кўринишда; эритилган элементар олтингугурт, водород сульфид, меркаптанлар, сульфидлар, дисульфидлар ва тиофеннинг ҳосилалари шаклида ҳамда бир вақтнинг ўзида олтингугурт, кислород, азот атомларини ҳар хил …

2 / 15

а водород сульфидни фақатгина барқарор бўлмаган олтингугурт сақлаган бирикмаларнинг парчаланиши ҳисобига олиш мумкин. элементар олтингугурт ва водород сульфид нефтнинг бевосита олтинггурт сақлаган бирикмалари бўлиб ҳисобланмайди ва итоат қилувчи характерга эга. м е р к а п т а н л а р н и н г (тиоллар, тиоспиртлар) борлигига қараб нефтлар меркаптанли ва меркаптансизларга бўлинади. дастлабки нефтлар метанли нефтлар бўлиб, оҳактошли коллекторлар билан боғланган, иккинчилари эса терриген коллекторларда жойлашган. меркаптанлар асосан нефтнинг енгил фракцияларида тўпланган, у ерда уларнинг миқдори фракциянинг барча олтингугурт сақлаган бирикмаларининг умумий миқдоридан 40–50 % дан 70–75 % гача бўлган миқдорни ташкил этади. фракциянинг қайнаш ҳарорати ошиши билан уларнинг миқдори кескин камаяди, 300 0 с дан юқори бўлган ҳароратда қайнайдиган фракцияда эса улар деярли йўқ. ҳозирги вақтда молекуласида 1 дан 8 тагача углерод атомларини сақлаган 50 тадан ортиқ турли меркаптанлар ажратиб олинган. улардан 40 дан ортиқ алкилтиоллар, 6 циклоалкилтиоллар ва тиофенолдир. алкилтиоллар тузилишининг қизиқ хусусияти шундан иборатки, …

3 / 15

лар (r1–s–r2) нефтнинг бензинли ва керосинли фракцияларида аниқланган, у ерда улар сульфидларнинг асосий массасини ташкил қилиши мумкин. фракциянинг қайнаш ҳарорати ошиши билан уларнинг миқдори камаяди, 300 0 с дан юқори бўлган ҳароратда улар деярли йўқ. г.д.гальпернинг аниқлашича, углерод атомининг сони учтадан кўп бўлган углеводород фрагментларида бирламчи углеродга қараганда иккиламчи углерод атоми билан олтингугурт атомининг боғланиши кўпроқ кузатилади. шунинг учун тиаалканларда олтингугурт атомига нисбатан α – ҳолатда бўлган ўринбосарли изомерлар кўпчиликни ташкил қилади. 50 дан ортиқ тиаалканлар ажратиб олинган, шу жумладан барча мумкин бўлган с2–с6 изомерлари ҳам. алкилциклоалкилсульфид ва алкиларилсульфидлар тўғрисида маълумотлар ҳозирча кўп эмас, уларнинг баъзи бировлари америка нефтлари маълум миқдорда борлиги аниқланган. кўпчилик нефтларда тиацикланлар ўртача фракциялар сульфидларининг асосий қисмини ташкил қилади. олтингугурт атомини сақлаган ҳалқа ўзида еттитагача ҳалқани ўз ичига олган туташган ҳалқали углеводород системаси таркибига кириши мумкин. олтингугурт сақлаган ҳалқалар 60–70 % га тиациклопентанлар ва 30–40 % га тиациклогексанлардан таркиб топган. олтингугурт сақлаган билан туташган тўйинган углеводородли …

4 / 15

йди. т и о ф е н ва унинг ҳосилалари нефтнинг ўртача ва юқори ҳароратда қайнайдиган фракцияларида бўлади, бу фракцияларда уларнинг миқдори барча олтингугурт сақлаган бирикмаларнинг 45–84 % ни ташкил қилади. ҳозирги вақтда асосан ҳар хил алкилтиофенлар, бинобарин 2–, 3–метил, 2– , 3–этил ва онда–сонда 2 н– ва 2–изопропилтиофенлар идентификацияланган. диалмашганларидан 2,3–, 2,4–, 2,5– ва 3,4– диметилтиофенлар учрайди. три ва тетра алмашинган тиофенлар турли хил метил–этил ҳосилалар ҳолида бўлади. циклоалкилтиофенлар анча кам учрайди. одатда улар тиофен билан туташган бирта баъзида иккита полиметилен ҳалқасини ўз таркибда сақлайди. уларга қараганда арилтиофенлар: бензотиофен (1), дибензотиофен (2), баъзида нафтотиофен (3) кўпроқ тарқалган. 1 2 3 тиофен ҳалқасини ўз ичига олган тетра– ва пентациклик системалар нефтнинг оғир ва қолдиқли фракциялари учун хосдир. бу системалар ароматик ҳалқадан ташқари нафтенли ҳалқалар ва алкилли ўринбосарларни сақлайди. аммо буларнинг биронтаси индивидуал ҳолда ажратиб олинмаган, шунинг учун уларнинг фақат қуйидаги тахминий тузилиши келтирилган: бу ерда: r1 ва r2 ─ н2 …

5 / 15

сил бўлади: бу мисолдан кўриниб турибдики, сульфидлар термик жиҳатдан барқарорроқдир, 400 0 с гача қиздирилганда диалкилсульфидлар парчаланиб водород сульфид ва тегишли алкенларни ҳосил қилади: ҳалқали ва ароматик сульфидлар термик жиҳатдан барқарор–роқдир. 400–450 0 с гача қиздирилганда улар парчаланади. бундай сульфидлар алюмосиликатлар– каталитик крекинг катализаторлари иштирокида қиздирилса, улар парчаланиб водород сульфид, меркаптанлар ва тегишли углеводородларни ҳосил қилади: 2 + + + + c3h7sh hgo c3h7s hg sc3h7 h2o c3h7sh naoh c3h7sna h2o 2 + +c3h7sh 300 o c c3h7 s c3h7 h2s c3h7sh c3h6 h2s 400 c o ++c3h7 s c4h9 c3h6 h2s 400 c o c4h8 + o s катализатор; н; 450 c дифенилсульфид sh бензол тиофен катализатор; н; 450 co s c4h10(c4h6) h2s+ тиофенлар кимѐвий жиҳатдан унча фаол эмас ва термик жиҳатдан барқарор, бу ҳолни эҳтимол, пиролизли смолаларда ва ҳатто нефт коксида олтингугуртнинг борлиги билан тушунтирса бўлар. меркаптанлар ва сульфидлар оддий шароитда оксидланади. оксидланишда шароитида меркаптанларда дисульфидлар ҳосил бўлади: …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oltinugurt saqlagan gazlar"

18 мавзу таркибида водород, олтингугурт сақлаган газларни қайта ишлаш. олтингугурт диоксидининг ташланмаларини қисқартириш нефт ва нефт маҳсулотларини олтингугурт сақлаган бирикмалари олтингугурт нефт ва нефт маҳсулотларида энг кўп тарқалган гетероэлементдир. унинг нефтдаги миқдори 0,01 % дан 14 % гача бўлган оралиқда ўзгаради. охирги ҳолда нефтнинг деярли ҳамма бирикмалари олтингугуртли бўлади. карбонатли жинсларга тўғри келадиган нефтлар олтингугурт сақлаган бирикмаларга анча бойдир. терриген (қумли) қатламларнинг нефтларида олтингугурт сақлаган бирикмаларнинг миқдори 2–3 марта камдир, 1500–2000 м чуқурликда, яъни асосий нефт ҳосил бўлиш зонаси («нефтли дераза»)да жойлашган нефтларда уларнинг миқдори максимумни ташкил қилади. нефтнинг кислород сақлаган бирикмалари каби олтингугурт сақлаг...

This file contains 15 pages in PDF format (641.7 KB). To download "oltinugurt saqlagan gazlar", click the Telegram button on the left.

Tags: oltinugurt saqlagan gazlar PDF 15 pages Free download Telegram