mashrab (boborahim mashrab)

DOCX 3 pages 20.5 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.5 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

mavzu: boborahim mashrab mashrab (taxallusi; asl ism-sharifi boborahim mulla vali o‘g‘li) (1640, namangan — 1711, balx) — shoir va mutafakkir. mashrab nomi 18—19-asrlarda tuzilgan tazkira va tasavvufiy yo‘nalishdagi asarlarda (masalan, bade samarqandiyning «muzokir ul-ashob» va boshqa) zikr etiladi. ammo ularda shoir hayoti va ijodiy faoliyati haqida keltirilgan ma’lumotlar nihoyatda kam. mashrabning qoldirgan adabiy merosi xususida ham aniq ma’lumot beruvchi manba yo‘q. uning o‘z asarlarini to‘plab, devon yoki biror majmua tuzganligi ma’lum emas. faqat «devoni mashrab», «devonai mashrab», «eshoni mashrab», «hazrati shoh mashrab» nomlari ostida xalq orasida qo‘lyozma va toshbosma shaklida tarqalgan qissalardagina (ularning kim tomonidan va qachon tuzilganligi noma’lum) shoirning hayot yo‘li va ijodiy faoliyati ma’lum tartib va izchillikda bayon etiladi, shu jarayonda asarlaridan namunalar ham keltiriladi. qissalar keyinchalik o‘zgartirish va tuzatishlarga duch kelgan, turli to‘qimalar, yangi-yangi rivoyat, naqllar, sarguzasht va latifasimon lavhalar bilan to‘ldirila borilgan. natijada qissalarda tarixiy mashrab va uning ijtimoiy va ijodiy faoliyati xalq tasavvuridagi to‘qima mashrab …

2 / 3

radi. shoir adabiy merosidagi diniy mazmun va tasavvufiy yo‘nalish ruhidagi she’rlarning ko‘pchilik qismi ofoq xoja dargohida va uning targ‘ibot-saboqlari ta’sirida yaratilgan. ofoq xoja shaxsiy xislat-fazilatlarini madh etuvchi, uni «piru rahbar» deb tan oluvchi bayt-misralar mujassam bo‘lgan g‘azal va muxammaslar ham («koshki», «o‘zum» radifli g‘azallar, «qolmadi» radifli muxammas) shu muridlik yillari mahsulidir. mashrab taxminan 1672—73 yillarda ofoq xoja dargohini tark etadi. qissalarda qayd etilishicha, bunga mashrabning piri dargohidagi kanizaklarning biriga ko‘ngil qo‘ygani, sevib-sevilgani sabab bo‘lgan. ammo mashrabning og‘ir jismoniy jazolanib quvilishi zaminida pir bilan murid o‘rtasida jiddiy g‘oyaviy ziddiyatlar bo‘lgan deyilsa, haqiqatga muvofiq bo‘ladi. mashrab piri dargohidan ketgach, deyarli 40 yillik umrini doimiy safarda, turli o‘lkalarda darbadarlikda o‘tkazadi. qo‘nimsiz hayotga yuzlangan shoir, asosan, ijodiy ish bilan shug‘ullanadi. oddiy xalqning qashshoq hayoti, zulmu sitam ostidagi ohu nolasi shoir qalbini larzaga soladi («dili tig‘i sitamdin pora bo‘lg‘on xalqni ko‘rdum»...). mashrab asarlarining aksariyati chuqur ijtimoiy yo‘nalishga ega bo‘lib, o‘sha davr hayoti, jamiyatdagi voqea-hodisalar bilan …

3 / 3

s. ammo bizga hozircha ma’lum asarlarining o‘zi ham mashrabning favqulodda noyob iste’dod egasi ekanligidan dalolat beradi. mashrab ijodi she’riyatning yanada kengroq ijtimoiy mazmun va jangovar ruh kasb etishida, adabiyotdagi xalqchillik va dunyoviylikning chuqurlashuvida, lirik turlarning takomillashuvi hamda badiiy san’atning kamolotga erishuvida yangi bir yuqori bosqichni tashkil etadi. mashrabning mohiyatan inson qadri-sharafi va ma’naviy kamolotini ulug‘lashga, ezgulik va go‘zallikni madh etishga bag‘ishlangan she’riy merosida g‘azal, mustazod, murabba, muxammas, musaddas, musabba, masnaviy, ruboiy, ta’rix kabi janr turlarida bitilgan yetuk namunalarni uchratamiz. ammo mashrab avvalo mohir g‘azalnavis hamda ko‘plab sho‘x va jarangdor mustazodlar, o‘ynoqi va jozibador murabba hamda xalq g‘amu hasratiga hamdardlik hissi bilan yo‘g‘rilgan muxammaslar ijodkori sifatida keng dovrug‘ chiqargan. mashrabning juda ko‘p g‘azallari xalq qo‘shiklaridek sodda va jarangdor, jo‘shqin va ta’sirchandir. mashrab o‘zbek adabiyoti tarixida eng ko‘p mustazod yozgan ijodkorlardan biri. shoir mustazodlari ham, xuddi g‘azallari kabi, sho‘x va jarangdor, nafis va zavqbaxshdir. mumtoz she’riyatda murabba turining uzil-kesil mustahkamlanishi va takomilida …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mashrab (boborahim mashrab)"

mavzu: boborahim mashrab mashrab (taxallusi; asl ism-sharifi boborahim mulla vali o‘g‘li) (1640, namangan — 1711, balx) — shoir va mutafakkir. mashrab nomi 18—19-asrlarda tuzilgan tazkira va tasavvufiy yo‘nalishdagi asarlarda (masalan, bade samarqandiyning «muzokir ul-ashob» va boshqa) zikr etiladi. ammo ularda shoir hayoti va ijodiy faoliyati haqida keltirilgan ma’lumotlar nihoyatda kam. mashrabning qoldirgan adabiy merosi xususida ham aniq ma’lumot beruvchi manba yo‘q. uning o‘z asarlarini to‘plab, devon yoki biror majmua tuzganligi ma’lum emas. faqat «devoni mashrab», «devonai mashrab», «eshoni mashrab», «hazrati shoh mashrab» nomlari ostida xalq orasida qo‘lyozma va toshbosma shaklida tarqalgan qissalardagina (ularning kim tomonidan va qachon tuzilganligi noma’lum) shoirning hayot yo‘l...

This file contains 3 pages in DOCX format (20.5 KB). To download "mashrab (boborahim mashrab)", click the Telegram button on the left.

Tags: mashrab (boborahim mashrab) DOCX 3 pages Free download Telegram