zahiriddin muhammad bobur lirikasi

DOCX 7 pages 26.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.5 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu: zahiriddin muhammad bobur lirikasi. reja: 1. bobur devoni haqidagi ma’lumot, undagi adabiy janrlar sanog‘i. 2. boburning “hind sori yuzlanishi” va uning bobur lirikasiga ta’siri. 3. “xazon yaprogi yanglig‘ gul yuzung hajrida sarg‘ardim” , “charxning men ko‘rmagan jabru jafosi qoldimu”, “xating aro uzoring – sabza ichinda lola” g‘azallari. bobur lirikasida g‘azal va ruboiylar yetakchi mavqe tutadi. adib ushbu janrlarning ijtimoiy motivlar bilan boyitilishiga katta hissa qo‘shdi. bobur g‘azallarining katta qismi 5 va 6 baytdan tashkil topgan. uning yana bir yirik xizmati she’r tilini, adabiyot tilini hayotiylashtirishda, uning sodda va ravon, tushunarli, samimiy bo‘lishiga intilishida ko‘rinadi. ko‘pincha ularda og‘zaki nutqqa juda yaqin bo‘lgan ohanglar ochiq sezilib turadi. boshqa jihatlarni gapirmaganda ham, g‘azal qofiyalarining fe’llardan tashkil topishi uni og‘zaki nutqqa yaqinlashtirganini ta’kidlash o‘rinli bo‘ladi. garchi boburning ayrim she’rlarida o‘zni aysh bilan tutishga, farog‘at bilan yashashga da’vat ruhi ustun bo‘lsada, amalda bular boburning orzusi bo‘lib, uning hayoti faqat mashaqqat, qiyinchilik, urush-yurishlarda, tahlika va …

2 / 7

katta mavqe tutadi. ularda mumtoz adabiyotimizdagi yetakchi obrazlar tizimi o‘ziga xos tarzda mujassamlashgan. shu bilan birga, adib she’riyatning ijtimoiy motivlar bilan boyitilishiga ham katta hissa qo‘shdi. bоbur ikki shе’riy to‘plаm – dеvоn tuzgаn. bizgacha shulаrdаn bittаsi yetib kеlgаn. ikkinchisining tаqdiri nоmа’lum. hоzirdа bizning qo‘limizdа uning to‘rt yuzdаn оrtiq shе’ri bоr. shundаn ikki yuzdаn оrtig‘i rubоiydir. g‘azallar «xazon yaprog‘i yanglig‘ gul yuzung hajrida sarg‘ardim...» xazon yaprog‘i yanglig‘ gul yuzung hajrida sarg‘ordim, ko‘rub rahm aylagil, ey lolarux, bu chehrayi zardim. sen, ey gul, qo‘ymading sarkashligingni sarvdek hargiz, ayoqingg‘a tushub, bargi xazondek muncha yolbordim. latofat gulshanida gul kibi sen sabz-u xurram qol, men archi dahr bog‘idin xazon yaprog‘idek bordim. xazondek qon yoshim, sorig‘ yuzumdin el tanaffurda, bahar rangi, bihamdillah, ulusdin o‘zni qutqordim. ne tole’dur mangakim, axtari baxtim topilmaydi, falak avroqini har nechakim daftardek axtardim. ulusning ta’n-u ta’rifi manga, bobur, barobardur, bu olamda o‘zumni chun yamon-yaxshidin o‘tkardim. «xazon yaprog‘i yanglig‘» g‘azali bobur she’riyatining eng …

3 / 7

ida ta’kidlanadi. unga murojaat (ey lolarux) shu holatni yuzaga chiqaradi. bu yerda asosiy urg‘u yorni tavsiflashga emas, balki oshiqning o‘z ruhiyatini ifodalashga qaratilgani uchun ham lirik qahramon o‘z tashqi qiyofasiga e’tiborni tortadi – o‘z «chehrayi zardi – sarig‘ yuzi»ni eslatadi. bu e’tibor maxsus murojaat orqali (ko‘rub rahm aylagil) yana-da kuchaytiriladi. e’tibor berilsa, bu yerdagi ruhiy holat ifodasida sariq rang bilan bog‘liq tasvirlarning yetakchilik qilayotganini sezish mumkin. xazon – sarg‘ardim – chehrayi zardim silsilasi shu vazifani bajaradi. ularga zid tarzda esa «gul yuz» hamda lolarux ifodalari tanlangan. umumiy tarzda birinchi baytni o‘z yoridan ayrilgan lirik qahramonning hijron azoblaridan shikoyati hamda bunga yor e’tiborini qaratishga urinish tarzida baholash mumkin. dastlabki misrada gul yorning yuziga tavsif tarzida keltirilgan edi. keyingi misrada u to‘g‘ridan to‘g‘ri yorning o‘zini ifodalaydi. yor (gul) sarvga o‘xshaydi. bu yerda yorning tik va baland qomati e’tiborga olingan. odatda, mumtoz adabiyotimizda yorning yosh, tik va go‘zal qomati sarvga nisbat beriladi. biroq …

4 / 7

bor. bu yerda ma’shuqaga bildirilayotgan tilak ham e’tiborli. har qanday holda ham u go‘zal va xushnud bo‘lishi kerak («latofat gulshanida gul kibi sen sabz-u xurram qol»). navbatdagi baytda oldingi mantiqiy izchillik yana davom etadi. oshiq yana o‘z uzvlarini xazonga o‘xshatishdan charchamaydi. endi unga qon yoshim va sorig‘ yuzim ifodalari qo‘shiladi. siz kuz paytidagi daraxt barglarini, ayniqsa, yerda yotgan xazonlarni ko‘rganmisiz? ulardagi sariq va qizil ranglar jilvasiga e’tibor berganmisiz? bobur ayni mana shu holatlarni nazarda tutgan holda ko‘z yoshini ham, o‘z yuzini ham xazonga o‘xshatmoqda. endi «elning nafrati»ga e’tibor beraylik. nega shunaqa? el nimadan norozi? bu yerda kuz manzarasi fonidagi qahramon holatiga e’tibor berish joiz ko‘rinadi. yuqoridagiday holat egasining go‘zal ko‘rinmasligi tabiiy hol. «tanasi boshqa dard bilmas» deganlaridek, bunday ruhiy holatdan begona ko‘ngilning insonni tushunmasligi ham tushunarli holatdir. keyingi baytdagi mazmunda mana shunday «ko‘ngilni tushunmaydigan ulusdan o‘zni qutqarish» ohangi mujassam bo‘lsa ne ajab?! baytlarning navbatdagisida xazon, barg tushunchalari kitob sahifasi – …

5 / 7

lab turganini sezish qiyin emas. «jonimdin o‘zga yori vafodor topmadim...» jonimdin o‘zga yori vafodor topmadim, ko‘nglumdin o‘zga mahrami asror topmadim. jonimdek o‘zga jonni dilafgor ko‘rmadim, ko‘nglum kibi ko‘ngulni giriftor topmadim. usruk ko‘ziga toki ko‘ngul bo‘ldi mubtalo, hargiz bu telbani yana hushyor topmadim. nochor furqati bila xo‘y etmisham, netay, chun vaslig‘a o‘zumni sazovor topmadim. bore boray eshigiga bu navbat, ey ko‘ngul, nechaki borib eshigiga bor topmadim. bobur, o‘zungni o‘rgatako‘r yorsizki, men istab jahonni muncha qilib yor topmadim. g‘azalning dastlabki bayti – matla’sida oshiq ko‘ngilning dil iztiroblari aks etgan. unda jon va ko‘ngil timsollari orqali inson ruhiyatidagi nozik tebranishlar o‘ziga xos tarzda ifodalangan. baytning har ikki misrasida bir-biriga uyg‘un bo‘lgan hodisalar tilga olingan. oshiq vafodor yorni izlaydi, istaydi, biroq bu harakatlar samarasiz. ko‘ngil eng aziz, eng muqaddas sirlar bilan o‘rtoqlasha oladigan mahramni, do‘stni izlaydi, unga talpinadi, biroq uni topa olmaydi. e’tibor berilsa, bu yerdagi gaplarning sintaktik tuzilishida ham o‘xshashliklar bor: to‘ldiruvchi aniqlovchi …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zahiriddin muhammad bobur lirikasi"

mavzu: zahiriddin muhammad bobur lirikasi. reja: 1. bobur devoni haqidagi ma’lumot, undagi adabiy janrlar sanog‘i. 2. boburning “hind sori yuzlanishi” va uning bobur lirikasiga ta’siri. 3. “xazon yaprogi yanglig‘ gul yuzung hajrida sarg‘ardim” , “charxning men ko‘rmagan jabru jafosi qoldimu”, “xating aro uzoring – sabza ichinda lola” g‘azallari. bobur lirikasida g‘azal va ruboiylar yetakchi mavqe tutadi. adib ushbu janrlarning ijtimoiy motivlar bilan boyitilishiga katta hissa qo‘shdi. bobur g‘azallarining katta qismi 5 va 6 baytdan tashkil topgan. uning yana bir yirik xizmati she’r tilini, adabiyot tilini hayotiylashtirishda, uning sodda va ravon, tushunarli, samimiy bo‘lishiga intilishida ko‘rinadi. ko‘pincha ularda og‘zaki nutqqa juda yaqin bo‘lgan ohanglar ochiq sezilib turadi. boshqa j...

This file contains 7 pages in DOCX format (26.5 KB). To download "zahiriddin muhammad bobur lirikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: zahiriddin muhammad bobur lirik… DOCX 7 pages Free download Telegram