o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari

PDF 8 pages 648.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 648.5 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

3-mavzu: o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari. reja: 1. o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari haqida qisqacha ma’lumot, me’moriy yodgorliklari geometrik naqshlar tahlili. 2. girix naqshlarini chizish tartibi. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: talabalarga o‘zbekistondagi me’moriy obidalar, ularning geometrik tahlili va chizish tartibini o‘rgatish. vizual ma’ruza materiallar 1. o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari haqida qisqacha ma’lumot, me’moriy yodgorliklari geometrik naqshlar tahlili. minorai kalon (katta minora), arslonxon minorasi — buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. muxandis va meʼmor baqo loyihasi asosida arslonxon qurdirgan (1127). m.k. oʻrnida avval ham minora boʻlgan, u qulab tushgach, hozirgisi mustahkam qilib qayta qurilgan. poydevori tosh va maxsus qir qorishmasidan terilgan. yer sathidan 9 m chuqur, balandligi. 50,0 m, kursisi qirrador, tanasi gʻoʻlasimon, tepasi gumbazli davra qafasa-koʻshk bilan bogʻlangan. minora yuqoriga ingichkalashib boradi va muqarnas bilan tugaydi. qafasasidagi 16 ravoqli darchalar orqali atrofni kuzatish mumkin. tepaga minora ichidagi 104 pillapoya aylanma zina orqali chiqiladi. 3.1-rasm. bahouddin majmuasi — shayx bahouddin naqshband mozori yonidagi hazira — ansambl (buxoro …

2 / 8

ilgan. u xiva raboti (dishan qalʼa)dan baland qoʻrgʻontepaga oʻxshab koʻrinadi. i.q.ga 4 darvoza (bogʻcha darvoza, polvon darvoza, tosh darvoza, ota darvoza)dan kirilgan. 3.3-rasm. bizda avvalo bobokalonlarimiz chizma bilan ishlaganliklari haqida so‘z yuritsak oddiy grafik tasvirlashda ishlaganliklariga ming yillardan oshib ketgan. ular o‘z asarlarida chizmalardan mohirona foydalanishgan. bunga misol qilib ibn sinoning “donishnoma”sini ko‘rsatish mumkin. “donishnoma”ning geometriyaga bag‘ishlangan bobida chizmachilik asboblaridan serkul va chizg‘ich bilan ishlaydigan masalalarni bajarish tartibini yoritib bergan. mexanika bilan bog‘liq bobida esa chizg‘ich, richag, blok, pona, vintga o‘xshagan oddiy moslamalarni tuzilishi va yaqqol tasviri grafik tasvirlarda ko‘rsatib berilgan. dizaynda esa hammamizga mag‘lumki, o‘tmish qadriyatlarimiz halqimizning bebaho madaniy merosidir. ko‘hna samarqand, buxoro, xiva, shaxrisabz, turkiston kabi shaharlarni ko‘z oldimizga keltirar ekanmiz, dastlab o‘sha muqaddas qadamjolardagi turli davrlarda bunyod etilgan o‘tmishning bebaho me’moriy yodgorliklari ko‘z oldimizda gavdalanadi. masalan, “ko‘kaldosh” madrasasi toshkent shahridagi tarixiy obidalardan biri sanaladi. madrasa 1551-1575 yillar orasida qurib ishga tushirilgan. bunga dalil sifatida tarixchilar 1569-1570 yillarda …

3 / 8

eshtoq sirkor parchin va jilva naqshlar bilan bezatilgan. xviii asrga kelib qarovsiz qolgan madrasa karvonsaroy sifatida foydalanilgan. 1830-1831 yillarda toshkent hokimi lashkar beglarbegining davrida darsxona va masjid o‘ngidagi nurab to‘kila boshlagan zangori gumbazlari va ikkinchi qavatning g‘ishtlari ko‘chirib olinib, hozirgi kunda buzilib ketgan beglarbegi madrasasi (bozorning yuqori qismida)ning qurilishida ishlatilgan. tillaqori madrasa – samarqanddagi meʼmoriy yodgorlik. registon ansamblitsa ulugʻbek davrida bunyod etilgan mirzoyi karvonsaroyi (15-a.) oʻrnida samarqand hokimi yalangtoʻshbiy bahodir madrasa va jome masjid qurdirgan (1641—46). karvonsaroy asosi ustiga madrasa (shim. sharqiy qismida), hujralar oʻrnida peshtoq gumbazli masjid (gʻarbida) joylashgan. dastlab “yalangtoʻshbiy kichik madrasasi” deb nomlangan. keyinchalik masjid bezagida boshqa bir obida qurilishiga еtadigan miqdorda oltin sarflangani uchun “tillakori” (tilladan ishlov berilgan) deb yuritila boshlagan. t.m.dan shahar jome masjvdi va madrasa sifatida foydalanilgan. shuning uchun masjidi (63×22 m) katta va serhashamligi bilan boshqa madrasalardan ajralib turadi. madrasa (70×70 m) ga gʻarbiy peshtoq orqali kiriladi. peshtoq chuqur ravoqli, 2 qanotining oldi …

4 / 8

ravoq (bal. 16,5 m), uning 2 yonida guldastalar (bal. 32 m) bor. ravoq tepasidagi yulduzli osmon aks etgan qanos bezaklari oʻziga xosdir. guldasta tepasi muqarnas, sharafalar bilan yakunlangan. peshtoq ravogʻi cheti morpech shaklida, tokchasidagi namoyonlar oʻziga xos uslubda pardozlangan. peshtogʻi, guldastasi va tashqi devorlarida girih naqshining turli betakror namunalari aks etgan. ganchkori panjaralar orqali xonaga yorugʻlik tushib turadi. moviy va koʻk koshin hamda sopol gishtlar vositasida samarqanddagi ulugbek madrasas geometrik naqshlar bilan bezatilgan devor satqi yozuvlar bilan oʻzaro uygʻunlashib, koʻzga yaqqol tashlanib turadi. peshtoq orqali chorsi hovli (30×30 m)ga oʻtiladi. hovli atrofi 2 qavatli hujralar (48 ta) bilan oʻralgan, har bir qujra qaznoq, yotoqxona, umumiy xonadan iborat. madrasaning shim. va jan. tarzlari oʻrtasida tashqi tomondan alohida peshtoqlar bor. 3.6-rasm. 2. girix naqshlarini chizish tartibi. 3.7-rasm. 3.8-rasm. 3.9-rasm. 3.10-rasm. 3.11-rasm. 3.12-rasm. 3.13-rasm. 3.14-rasm. 3.15-rasm. 3.15-rasm. mavzuni mustahkamlash uchun savollar: 1. o‘rta osiyo me’moriy yodgorliklari haqida nimani bilasiz? 2. ichanqal’a me’moriy obidasi …

5 / 8

o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari - Page 5

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari"

3-mavzu: o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari. reja: 1. o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari haqida qisqacha ma’lumot, me’moriy yodgorliklari geometrik naqshlar tahlili. 2. girix naqshlarini chizish tartibi. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: talabalarga o‘zbekistondagi me’moriy obidalar, ularning geometrik tahlili va chizish tartibini o‘rgatish. vizual ma’ruza materiallar 1. o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari haqida qisqacha ma’lumot, me’moriy yodgorliklari geometrik naqshlar tahlili. minorai kalon (katta minora), arslonxon minorasi — buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. muxandis va meʼmor baqo loyihasi asosida arslonxon qurdirgan (1127). m.k. oʻrnida avval ham minora boʻlgan, u qulab tushgach, hozirgisi mustahkam qilib qayta qurilgan. poydevori tosh va maxsus qir qorishmasidan ...

This file contains 8 pages in PDF format (648.5 KB). To download "o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston qadimiy me’moriy yo… PDF 8 pages Free download Telegram