o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklaridagi bitiklardan namuna bajarish usullari

DOC 11 pages 1.4 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

2-mavzu: o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklaridagi bitiklardan namuna bajarish usullari. reja: 1. oʻzbekiston qadimiy memoriy yodgorliklari haqida ma’lumot berish. 2. oʻzbekiston qadimiy memoriy yodgorliklaridagi geometrik naqshlar tahlilini o‘rganish. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: talabalarga oʻzbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklaridagi geometrik naqshlar tahlili, me’moriy obidalar va ularni chizish tartibini o‘rgatish. vizual amaliy materiallar 1. oʻzbekiston qadimiy memoriy yodgorliklari haqida ma’lumot berish. tarixdan bizga ma’lumki, uyg‘onish davrining dastlabki bosqichlarida odamlar dunyo, olam, tabiat to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lmaganlar, atrofda sodir bo‘ladigan jarayonlar, holatlarni kuzatuvchilari bo‘lishgan, xolos. vaqtlar o‘tib jarayonlarning sodir bo‘lishini faqat kuzatibgina qolmay, endilikda turli xildagi ma’lumotlarni jamlab, ularni birma-bir tahlil qilishni boshlaganlar. odamlarning o‘zlariga bo‘lgan ehtiyojlari, ov, mehnat qurollarining asta sekinlik bilan ixcham, qulay, sifatli bo‘lib takomillashib borishi, atrofdagi olam to‘g‘risida tasavvurlarining rivojlanishiga sababchi bo‘ldi. odamlarning atrofida sodir bo‘ladigan turli xildagi hodisalarga bo‘lgan munosabatlarining natijasida jamlangan mag‘lumotlari, to‘plangan bilimlarni, turli usullardagi tajribalarni muhokama qilish zaruriyati vujudga keldi. insonlarni qiynaydigan hozircha javobi yo‘q savollar bisyor edi. …

2 / 11

evklid, geron, ptolemey, galen, muhammad muso al-xorazmiy, abu ali ibn sino va boshqa mutafakkirlarning tabiatshunoslikka oid asarlari tarjima qilinib o‘rganilgan. shuning uchun bu asr "tarjima" asri deb atalgan. chunonchi inson ongi taraqqiy etish natijasida fan madaniyat shakllana bordi. ishlab chiqarish, me’morchilik taraqqiy eta boshladi. bular o‘z o‘rnida grafikaning asosiy turi hisoblangan chizmalarning mohiyatini orttira boshladi. uy-joylar, qo‘rg‘onlar va boshqa inshootlarni qurish davrida birinchi chizmalar paydo bo‘ldi. dastlabki chizmalarda faqat bitta tasvir bo‘lib, uni reja deb atashardi. odatda, bu rejalarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri qurilajak inshootlarning o‘rniga, ya’ni yer sirtiga, haqiqiy kattaligi bilan bajariladi. zaminimizda yashab o‘tgan buyuk allomalarimiz, mutafakkir bobolarimizning ibratli hayoti va faoliyati, bemisl ilmiy-ijodiy kashfiyotlari bugun ham jahon ahlini hayratga solayotganini g‘urur bilan ta’kidlash lozim. masalan, muhammad muso al xorazmiyning o‘nlik sanoq sistemasini, algoritm va algebra tushunchalarini dunyoda birinchi bo‘lib ilm fan sohasiga joriy etgani va shu asosda aniq fanlar rivoji uchun o‘z vaqtida mustahkam asos yaratgani umuminsoniy taraqqiyot rivojida qanday …

3 / 11

malardan foydalanganlar: “badiiy asar”, badiiy loyihalash jarayoni, “sanoat san’ati”, “texnik etsetika”. muhandis dizaynerlar “rassom kontsruktor”, deyilgan. chop etilgan jurnal “butunjahon ilmiy-tadqiqot instituti texnik etsetikasi”, xx-asrning 60-80 yillarida esa eng ommabop dizayn bo‘yicha mamlakat jurnali “texnik etsetika” deb nomlanganlar. o‘rta osiyoning qadimgi binolari ham muhandis quruvchilar tomonidan chizmalari tayyorlanib dizaynga mos holda pishiq g‘isht yordamida bunyod etilgan. o‘tmishda ota-bobolarimiz did va nafosat bilan qurgan muhtasham binolar hozirgi kungacha dizaynini, maftunkor jilvasini yuqotmagan. yuksak nafislik bilan ishlangan islimiy va geometrik naqshlari bizni hayratga solib kelmoqda. milliy naqshlarimiz g‘oyatda boy mazmunga ega. oddiy qoshiq, lagan, quticha, sandiq, belanchak, cholg‘u asboblari, uy-ro‘zg‘or buyumlaridan tortib turar joy va jamoat binolarining devor hamda shiftlariga solingan naqshlar insonni hayratga soladi. 2. oʻzbekiston qadimiy memoriy yodgorliklaridagi geometrik naqshlar tahlilini o‘rganish. bu go‘zal naqshlar ajoyib naqqoshlar tomonidan yaratilgan bo‘lib, asrlar davomida bunyod topdi, rivojlandi, me’morchilik hamda tasviriy san’at rivoji bilan bog‘langan holda takomillashib bordi naqsh - arabcha tasvir, gul …

4 / 11

naqqoshlikda kundal texnikasi paydo bo‘lib rivoj topdi. samarqandda ashratxona, oqsaroy maqbaralari va boshqa arxitektura yodgorliklarining ichki qismini kundal usulida bezaldi. kundal - arxitekturada devorga bo‘rtib ishlangan bezak texnikasi. o‘zbek binosining ichki qismidagi har bir me’moriy qismi o‘ziga xos ornamental bezak tipidan tashkil topgan. interer, ya’ni xona devori o‘zunasiga 3 qismga bo‘lingan, devorning pastki qismi izora (panel), o‘rta qismi va tepa qismi friz. devorning o‘rta qismi namoyonlar, manzaralar, katta-kichik naqshlar, unvonli yozuvlar va boshqalar bilan bezatilgan. friz qismiga har xil geometrik va o‘simliksimon naqshlar ishlangan. devorning tepa qismi bilan shift o‘rtasiga ganchdan ishlangan ajoyib karnizlar ishlatilgan, buni sharafa deb yuritiladi. shiftning o‘rtasi o‘yib ishlangan ganchli qubbalar bilan bezatilgan, bunga hovo‘zak deyilgan. bu hovo‘zaklarga islimiy yoki geometrik naqshlar yoki turunjlar ishlatilgan. xonaning hovo‘zaklariga silliq qilib vassajuftlar yarim silindrsimon tayoqchalarni yonmayon terib chiqish natijasida tulqinsimon yo‘za hosil qilingan. u ko‘pincha, umumiy rang yoki oddiy islimiy naqsh bilan bezatilgan. bu bezaklar o‘zbek xonadonining ziynati …

5 / 11

iyligi bilan diqqatga sazovordir. mo‘yqalam bilan devorga surtilgan qizil kesak bo‘rtma shakl oladi, ustidan bo‘yoq va zarhal beriladi. zamin zarhalga, asosiy bo‘rtma naqsh elementlari turli tuman ranglarga bo‘yaladi yoki aksincha, bo‘rtma naqsh zarhalga, zamin esa turli rangga bo‘yaladi. xv asrdan boshlab samarqanddagi ashratxona maqbarasi, buxorodagi amir maqbarasi, baland machitida jozibador namunalar saqlangan. o‘rta yerda kundal texnikasidagi bezaklar keng tarqalgan(2.3-rasm a,b). shunday qilib bu o‘zgarishlar davr talabi yangidan-yangi texnologiyalar, yangi turdagi qurilish materiallarini va iqtisodiy masalalarni hal etish natijasida o‘zgarib ketaveradi. jahon arxitektura qurilishining rivojlanish tarixini alohida alohida qilib qarash to‘g‘ri kelmaydi. uning bosqichma-bosqich rivojlanishini ko‘rish mumkin. bunda yangilikning eski usullar bilan qurish, o‘rnini bosish, badiiy uslublar uning rivojiga milliylik ham katta xissa qo‘shadi. ma’lum davrni aks ettirgan uslub vaqti kelib yo‘q bo‘lib ketib uni qayta tiklash mumkin bo‘lmay qoladi. arxitektura inshootlarining xarakteri asosan o‘z ichiga bajarish texnikasi, badiiy ko‘rinishni yaxshi chiqishida quruvchining ruhiy holati, mahorati, bilim va geometrik sirtlarni qonun …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklaridagi bitiklardan namuna bajarish usullari"

2-mavzu: o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklaridagi bitiklardan namuna bajarish usullari. reja: 1. oʻzbekiston qadimiy memoriy yodgorliklari haqida ma’lumot berish. 2. oʻzbekiston qadimiy memoriy yodgorliklaridagi geometrik naqshlar tahlilini o‘rganish. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: talabalarga oʻzbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklaridagi geometrik naqshlar tahlili, me’moriy obidalar va ularni chizish tartibini o‘rgatish. vizual amaliy materiallar 1. oʻzbekiston qadimiy memoriy yodgorliklari haqida ma’lumot berish. tarixdan bizga ma’lumki, uyg‘onish davrining dastlabki bosqichlarida odamlar dunyo, olam, tabiat to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lmaganlar, atrofda sodir bo‘ladigan jarayonlar, holatlarni kuzatuvchilari bo‘lishgan, xolos. vaqtlar o‘tib jarayonlarning sodir bo‘lishini faqat ...

This file contains 11 pages in DOC format (1.4 MB). To download "o‘zbekiston qadimiy me’moriy yodgorliklaridagi bitiklardan namuna bajarish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston qadimiy me’moriy yo… DOC 11 pages Free download Telegram